Mỹ siết ‘huyết mạch’ của AI, doanh nghiệp Trung Quốc đối mặt lệnh cấm mới

Theo các nguồn tin, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), cơ quan quản lý lĩnh vực viễn thông, đang xây dựng quy định cấm nhập khẩu các mẫu bộ thu phát quang (optical transceiver) mới của Trung Quốc. Đây là linh kiện cho phép dữ liệu truyền qua cáp quang với tốc độ ánh sáng bên trong các trung tâm dữ liệu, đóng vai trò thiết yếu trong việc kết nối máy chủ và các cụm chip AI.

Giới chức Mỹ kỳ vọng quy định sẽ được công bố ngay trong năm nay và có hiệu lực sau đó.

Động thái chưa từng được tiết lộ trước đây nhằm ngăn chặn nguy cơ các doanh nghiệp Trung Quốc đánh cắp dữ liệu, cài mã độc hoặc làm gián đoạn hoạt động của các trung tâm dữ liệu tại Mỹ, nơi vận hành các dòng chip dùng để huấn luyện và triển khai mô hình AI.

Tuy nhiên, các nguồn tin cũng lưu ý FCC vẫn có thể sửa đổi hoặc thậm chí hủy bỏ kế hoạch này. Dù vậy, đây được xem là bước đi mới nhất trong chiến lược của chính quyền Trump nhằm ngăn công nghệ Trung Quốc thâm nhập vào các ngành công nghệ mũi nhọn của Mỹ trước khi trở thành một phần của chuỗi cung ứng.

Ông Divyansh Kaushik, chuyên gia chính sách AI tại công ty tư vấn Beacon Global Strategies có trụ sở ở Washington, nhận định các bộ thu phát quang thực sự tiềm ẩn rủi ro an ninh.

"Khi việc xây dựng các trung tâm dữ liệu diễn ra với quy mô ngày càng lớn, điều quan trọng là phải đảm bảo chuỗi cung ứng của ngành này được bảo mật ngay từ đầu", ông nói.

Thông tin về kế hoạch trên ngay lập tức thúc đẩy cổ phiếu các nhà sản xuất bộ thu phát quang của Mỹ. Cổ phiếu Lumentum tăng 7%, Coherent tăng 11% và Applied Optoelectronics tăng tới 18%.

Trung Quốc tuyên bố sẽ đáp trả nếu lợi ích bị tổn hại

Nhà Trắng và FCC chưa đưa ra bình luận về thông tin này.

Trong khi đó, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington kêu gọi Mỹ "lắng nghe tiếng nói khách quan và lý trí từ cộng đồng doanh nghiệp của cả hai nước", đồng thời chấm dứt việc "bôi nhọ các doanh nghiệp Trung Quốc và đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt".

Phía Bắc Kinh cũng cảnh báo sẽ "thực hiện mọi biện pháp cần thiết" nếu các động thái của Mỹ gây tổn hại đáng kể đến lợi ích của Trung Quốc.

Nếu được thông qua, lệnh cấm nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng mạnh đến Zhongji Innolight, một trong những nhà sản xuất bộ thu phát quang lớn nhất thế giới. Tháng 6 vừa qua, doanh nghiệp này đã bị Bộ Quốc phòng Mỹ đưa vào danh sách các công ty bị nghi có liên hệ với quân đội Trung Quốc, động thái thường được xem là tín hiệu báo trước các biện pháp cứng rắn hơn.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng có thể làm tăng chi phí của các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây Mỹ như Amazon Web Services (AWS), do họ có thể buộc phải chuyển sang sử dụng sản phẩm từ các doanh nghiệp trong nước như Coherent hoặc Lumentum.

Các quan chức có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc trong chính quyền Trump muốn tránh lặp lại trường hợp của Huawei, khi thiết bị viễn thông của tập đoàn này từng được triển khai sâu rộng tại hạ tầng Mỹ, khiến quá trình loại bỏ sau đó diễn ra chậm chạp, tốn kém và không triệt để.

Theo Counterpoint Research, Zhongji Innolight hiện nắm khoảng 27% thị phần bộ thu phát quang trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. Dù Coherent và Lumentum sở hữu công nghệ cạnh tranh, báo cáo của Foundation for American Innovation cho rằng hai doanh nghiệp này vẫn chưa đủ quy mô để thay thế hoàn toàn các nhà cung cấp Trung Quốc. Báo cáo cũng cho biết khoảng 90% doanh thu của Zhongji Innolight đến từ thị trường ngoài Trung Quốc.

AWS, Coherent và Lumentum đều chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.

Tiếp nối hàng loạt biện pháp siết công nghệ Trung Quốc

Trước đó, FCC đã áp dụng các biện pháp hạn chế tương tự đối với máy bay không người lái, bộ định tuyến mạng, robot và bộ biến tần do Trung Quốc sản xuất.

Theo các nguồn tin, cơ quan này dự kiến sẽ cấm toàn bộ các mẫu bộ thu phát quang mới nhập khẩu, sau đó miễn trừ cho nhiều nhà cung cấp không phải của Trung Quốc.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Donald Trump từng nhiều lần cáo buộc các doanh nghiệp Trung Quốc đánh cắp sở hữu trí tuệ và cho rằng Huawei tham gia hoạt động gián điệp, điều mà tập đoàn này luôn bác bỏ.

Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump được cho là có cách tiếp cận mềm mỏng hơn sau khi Trung Quốc sử dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm như một công cụ gây sức ép trong năm ngoái.

Reuters từng đưa tin hồi tháng 2 rằng Bộ Thương mại Mỹ đã tạm dừng một loạt kế hoạch siết nhập khẩu công nghệ Trung Quốc, bao gồm quy định nhắm vào thiết bị trung tâm dữ liệu, sau khi căng thẳng thương mại giữa hai nước hạ nhiệt vào tháng 10 năm ngoái.

Dù vậy, FCC đã chủ động thúc đẩy các biện pháp mới. Cơ quan này lần lượt công bố lệnh cấm đối với máy bay không người lái và bộ định tuyến của Trung Quốc vào tháng 12 và tháng 3 thông qua "Covered List", danh sách do Quốc hội Mỹ thiết lập nhằm ngăn các doanh nghiệp nước ngoài bị coi là đe dọa an ninh quốc gia bán thiết bị mới tại Mỹ. Tuần trước, danh sách này tiếp tục được mở rộng sang các bộ biến tần và robot của Trung Quốc.

Theo Reuters