Ngày mai, Mỹ điều trần với 60 đối tác thương mại: 153 tỷ USD của Việt Nam có thể chịu tác động ra sao?

Theo Chứng khoán ACB (ACBS), việc Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) khởi xướng điều tra Mục 301 (Section 301) đối với Việt Nam đang là một trong những tâm điểm chú ý của cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch hơn 153 tỷ USD, do đó diễn biến của cuộc điều tra được dự báo sẽ ảnh hưởng đến tiến độ cho thuê của các doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp.

Khác với các cuộc điều tra về gỗ trong giai đoạn 2020-2021, đợt điều tra Mục 301 lần này của USTR tập trung vào hai nội dung chính.

Thứ nhất, về sở hữu trí tuệ (SHTT), ngày 29/5/2026, USTR chính thức khởi xướng điều tra sau khi đưa Việt Nam vào danh sách "Quốc gia nước ngoài ưu tiên" (Priority Foreign Country) trong Báo cáo Đặc biệt 301. Phía Hoa Kỳ cho rằng Việt Nam chưa có các biện pháp thực thi hình sự và cơ chế đủ hiệu quả để ngăn chặn tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả và sử dụng phần mềm không có bản quyền.

Thứ hai, về quản lý lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng, Việt Nam nằm trong số 60 đối tác thương mại bị USTR xem xét về việc có buông lỏng quản lý, để các sản phẩm liên quan đến lao động cưỡng bức từ nước thứ ba thâm nhập vào chuỗi cung ứng xuất khẩu sang Mỹ hay không.

Về phía Việt Nam, Bộ Ngoại giao khẳng định tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là chủ trương nhất quán nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Đồng thời, Việt Nam sẵn sàng phối hợp và đối thoại trên tinh thần Đối tác Chiến lược Toàn diện để phía Mỹ có cái nhìn khách quan, công bằng.

Theo ACBS, phiên điều trần ngày 7/7 không phải thời điểm đưa ra phán quyết cuối cùng, nhưng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam, cùng các tập đoàn Mỹ đang đầu tư tại Việt Nam, chứng minh những nỗ lực trong việc làm sạch chuỗi cung ứng và tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào nguồn hàng từ Việt Nam cũng có thể tạo áp lực ngược lên USTR nhằm bảo vệ lợi ích của chính mình, tránh việc áp thuế làm gia tăng giá tiêu dùng tại thị trường Mỹ.

Theo tổng hợp của ACBS, tiến trình điều tra Mục 301 của USTR đối với Việt Nam có ba mốc thời gian quan trọng. Cụ thể, ngày 1/7/2026 là hạn chót để các bên nộp ý kiến bằng văn bản; ngày 7/7/2026 diễn ra phiên điều trần công khai tại Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ; ngày 24/7/2026 là thời hạn mang tính pháp định để USTR đưa ra đề xuất hành động.

Về tác động theo ngành, các lĩnh vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm dệt may (kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 đạt 17,8 tỷ USD), da giày (11,2 tỷ USD), gỗ và nội thất (9,5 tỷ USD) và thủy sản (1,9 tỷ USD), đều được ACBS đánh giá có mức độ rủi ro trung bình. Trong khi đó, sản phẩm và linh kiện điện tử (42 tỷ USD) cùng máy móc, thiết bị, dụng cụ (24,1 tỷ USD) được ước tính có mức độ rủi ro thấp.