Người dân chật vật, chi phí sinh hoạt tăng cao: Chuyện gì đã xảy ra tại nền kinh tế lớn số 1 thế giới?

Bà Susan Collins, Chủ tịch Fed Boston, nói với Financial Times (FT) rằng các doanh nghiệp và hộ gia đình tại vùng Đông Bắc nước Mỹ đang chịu sức ép từ lạm phát, vốn đã duy trì trên mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương trong hơn 5 năm.

“Tôi nghe về vấn đề [giá cả] trong gần như mọi cuộc trò chuyện, theo cách này hay cách khác”, bà Collins nói trong một cuộc phỏng vấn tại trụ sở Fed Boston, đề cập đến những cuộc trao đổi với các doanh nghiệp.

Những phát biểu của bà Collins được đưa ra hôm thứ Ba (11/8), một ngày trước khi báo cáo lạm phát tháng 7 được công bố và được thị trường đặc biệt quan tâm. Báo cáo cho thấy lạm phát giảm nhẹ xuống 3,4%.

Fed đang chịu sức ép phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát, vốn vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương.

Bà Collins cho biết thêm: “Trong các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình, tôi ngày càng nghe nhiều hơn về những khó khăn trong việc trang trải các chi phí sinh hoạt... Giá năng lượng thực sự là một thách thức, đặc biệt tại khu vực của chúng tôi”.

New England phụ thuộc vào dầu sưởi trong mùa đông nhiều hơn đáng kể so với các khu vực khác của Mỹ, đồng thời cũng sử dụng dầu làm nhiên liệu dự phòng cho hoạt động phát điện. Điều này khiến khu vực đặc biệt nhạy cảm với đà tăng của giá dầu thô.

Cuộc xung đột của Tổng thống Mỹ Donald Trump với Iran đã khiến lạm phát tăng mạnh trong năm nay, khi dòng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm xuống mức rất thấp, làm gia tăng thêm áp lực giá vốn đã chịu tác động từ thuế quan và khoản chi tiêu tăng vọt cho cơ sở hạ tầng AI.

Thị trường ngày càng lo ngại Ngân hàng Trung ương sẽ gặp khó khăn trong việc kiểm soát tác động của lạm phát, khiến chi phí vay tại Mỹ tăng mạnh vào tháng trước sau khi Fed quyết định không tăng lãi suất. Ba quan chức Fed đã không đồng tình với đa số và kêu gọi tăng lãi suất ngay lập tức.

Bà Collins, người hiện không có quyền bỏ phiếu tại Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), đã ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất trong tháng 7. Bà cho rằng chính sách tiền tệ khi đó “hơi mang tính thắt chặt” và điều này khiến bà kỳ vọng quá trình giảm lạm phát sẽ dần được duy trì.

Tuy nhiên, bà cho biết sẵn sàng ủng hộ tăng lãi suất ngay từ tháng 9 nếu các dữ liệu kinh tế cho thấy cần thiết.

“Tôi nhận thấy khả năng các điều kiện kinh tế trong những tháng tới sẽ đòi hỏi chính sách tiền tệ thắt chặt hơn và tôi sẵn sàng ủng hộ việc tăng lãi suất trong bối cảnh đó”, bà nói.

Ba quan chức hoạch định chính sách tiền tệ đã kêu gọi tăng lãi suất vào tháng trước - Beth Hammack của Fed Cleveland, Lorie Logan của Fed Dallas và Neel Kashkari của Fed Minneapolis - cảnh báo rằng lạm phát sẽ càng khó kiểm soát nếu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Ba Thống đốc Fed gồm Lisa Cook, Philip Jefferson và Christopher Waller, tương tự bà Collins, cũng cho biết họ có thể ủng hộ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào tháng 9 nếu lạm phát không cho thấy đủ dấu hiệu hạ nhiệt.

John Williams, Chủ tịch Fed New York và Phó Chủ tịch FOMC, phát tín hiệu rằng ông cũng sẽ ủng hộ việc tăng lãi suất nếu lạm phát vẫn ở mức cao. Chủ tịch Fed Kevin Warsh cũng có thể ủng hộ một đợt tăng lãi suất nếu các dữ liệu kinh tế Mỹ được công bố trong những tuần tới cho thấy điều kiện kinh tế đòi hỏi chi phí vay cao hơn, FT đưa tin vào tuần trước.

Triển vọng chính sách của các nhà hoạch định chính sách trở nên phức tạp hơn khi xuất hiện những dấu hiệu cho thấy thị trường lao động đang mất đà.

Báo cáo việc làm tháng 7 yếu hơn đáng kể so với dự kiến được công bố vào tuần trước, cho thấy nền kinh tế Mỹ mất 23.000 việc làm, khiến thị trường giảm kỳ vọng về khả năng Fed sớm tăng lãi suất.

Trong ba tháng qua, nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm trung bình 20.000 việc làm mỗi tháng, giảm mạnh so với mức 73.000 việc làm mỗi tháng trong quý I. Thị trường lao động vẫn trong trạng thái trì trệ với đặc điểm tuyển dụng ít và sa thải ít.

Tuy nhiên, bà Collins cảnh báo không nên diễn giải quá mức các số liệu việc làm mới nhất. Bà lưu ý rằng hoạt động tuyển dụng trong khu vực tư nhân vẫn tăng và diễn ra trên nhiều ngành, trong khi tỷ lệ thất nghiệp vẫn “tương đối ổn định”.

“Với số liệu việc làm hàng tháng biến động rất mạnh và nguồn cung lao động... đang tăng trưởng chậm hơn, tôi đã nói từ lâu rằng chúng ta không nên bất ngờ nếu có những giai đoạn tăng trưởng việc làm âm, xen kẽ với những giai đoạn tăng trưởng cao hơn đáng kể”, bà nói.

Tuy nhiên, bà Collins cho rằng dù “các dữ liệu tổng thể về thị trường lao động khá trái chiều” và đang ở trong một trạng thái “cân bằng bất thường”, rủi ro đối với lạm phát vẫn lớn hơn.

“Có rất nhiều yếu tố cần theo dõi, nhưng lạm phát vẫn quá cao”, bà nói.