Dữ liệu lạm phát cho tín hiệu trái chiều, Fed đối mặt bài toán khó

Các chỉ số "trimmed mean" (lạm phát trung bình lược bỏ) - phương pháp loại bỏ các biến động giá cực đoan ở cả chiều tăng và giảm - cho thấy lạm phát hiện đang ở mức thấp nhất kể từ đầu thập niên này.

Theo thước đo của Fed chi nhánh Dallas, tốc độ lạm phát bình quân năm hóa trong riêng tháng 6 chỉ còn 1,4%, giảm mạnh 1,3 điểm phần trăm so với tháng 5 và là mức thấp nhất kể từ tháng 11/2020.

Quan trọng hơn, chỉ số tính theo 12 tháng, vốn được các nhà hoạch định chính sách của Fed theo dõi sát sao hơn, đã giảm xuống 2,2%, thấp hơn 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước và chạm mức thấp nhất kể từ tháng 7/2021.

Mặc dù các quan chức Fed luôn nhấn mạnh rằng họ không đưa ra quyết định chỉ dựa trên dữ liệu của một tháng, xu hướng suy giảm của chỉ số trimmed mean nhiều khả năng sẽ thu hút sự chú ý, đặc biệt trong bối cảnh Chủ tịch Fed Kevin Warsh tuyên bố sẽ xem xét lại cách Ngân hàng Trung ương đánh giá áp lực lạm phát cũng như các chỉ số mà Fed sử dụng.

Nhà kinh tế Andrew Hollenhorst của Citigroup nhận định trong một báo cáo: "Các chỉ số trimmed mean hiện cũng đang tiến gần hơn tới mức phù hợp với mục tiêu lạm phát của Fed".

Ông cho rằng: "Việc lạm phát cơ bản tiếp tục giảm về mục tiêu - điều được phản ánh qua nhiều nhóm chỉ báo khác nhau - càng trở nên quan trọng sau khi Chủ tịch Warsh cho biết ông muốn đánh giá áp lực lạm phát dựa trên một loạt thước đo thay vì chỉ một vài chỉ số".

Hollenhorst dự báo: "Chúng tôi kỳ vọng trong những tháng tới, thị trường sẽ dần loại bỏ khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất khi dữ liệu lạm phát được công bố, đồng thời sẽ bắt đầu định giá khả năng cắt giảm lãi suất nếu tỷ lệ thất nghiệp tăng như dự báo của chúng tôi".

Chỉ số trimmed mean hoạt động như thế nào?

Chỉ số trimmed mean có thể được ví như cách một giáo viên chấm điểm theo đường cong.

Đối với phương pháp của Fed Dallas, cơ quan này loại bỏ 24% mức biến động giá thấp nhất và 31% mức tăng giá cao nhất, nhằm xác định một mức lạm phát trung bình phản ánh xu hướng thực sự của nền kinh tế, thay vì bị bóp méo bởi những biến động bất thường.

Chỉ số này sử dụng Chỉ số giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE Price Index) - công cụ đo lường lạm phát mà Fed ưu tiên sử dụng.

Theo số liệu do Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm thứ Năm: Chỉ số PCE tổng thể giảm 0,1% trong tháng, chủ yếu do giá nhiên liệu lao dốc. Chỉ số PCE lõi (không bao gồm thực phẩm và năng lượng) tăng 0,1%. Tính theo năm, hai chỉ số này lần lượt tăng 3,7% và 3,3%.

Tương tự, Fed chi nhánh Cleveland cũng xây dựng một chỉ số mang tên "16% trimmed mean", chỉ tính các mức thay đổi giá nằm trong khoảng từ phân vị thứ 8 đến phân vị thứ 92.

Khác với Fed Dallas sử dụng PCE, Fed Cleveland dựa trên Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Trong tháng 6, chỉ số trimmed CPI đạt 2,63%; nếu tính theo số liệu chưa làm tròn, đây là mức thấp nhất kể từ tháng 5/2021.

Vẫn còn nhiều lưu ý

Dù những chỉ số như trimmed mean có thể được Fed dưới thời Warsh coi trọng hơn, giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng chúng vẫn tồn tại không ít hạn chế.

Trước hết, Lorie Logan, Chủ tịch Fed Dallas - người trực tiếp giám sát việc xây dựng chỉ số trimmed mean - từng cảnh báo không nên quá phụ thuộc vào chỉ số này do ảnh hưởng của yếu tố cơ cấu trong biến động giá.

Theo bà, các nhà nghiên cứu của Fed Dallas phát hiện rằng: "Sự thay đổi trong cơ cấu giữa các mặt hàng tăng giá và giảm giá đang khiến phương pháp trimmed mean loại bỏ quá nhiều mức tăng giá ở thời điểm hiện tại. Điều này nhiều khả năng khiến chỉ số trimmed mean thấp hơn xu hướng lạm phát thực tế".

Hoài nghi về triển vọng lạm phát

Thực tế, trong tuần này, bà Logan đã bỏ phiếu phản đối quyết định của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) về việc giữ nguyên lãi suất điều hành.

Thay vào đó, bà ủng hộ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, nhằm đối phó với tình trạng lạm phát đã duy trì trên mục tiêu của Fed suốt hơn 5 năm.

Trong tuyên bố đưa ra hôm thứ Sáu (31/7), bà nhấn mạnh: "Ngay cả khi đã tính đến tác động của tăng năng suất và những cú sốc tạm thời từ phía nguồn cung, lạm phát dường như đang hướng tới vùng giữa mức 2%, chứ chưa thể giảm hoàn toàn về mục tiêu 2%. Đồng thời, các rủi ro vẫn nghiêng về khả năng lạm phát tăng trở lại".

Bà Logan không phải là người duy nhất phản đối quyết định của Fed.

Hai Chủ tịch Fed khu vực khác là Neel Kashkari (Minneapolis) và Beth Hammack (Cleveland) cũng cho rằng lạm phát vẫn ở mức quá cao và Fed nên hành động ngay thay vì tiếp tục chờ đợi.

Trong tuần này, thị trường tài chính cũng đặc biệt chú ý đến các số liệu lạm phát tổng thể, cùng với quan điểm cho rằng việc Fed không tăng lãi suất có thể khiến áp lực giá trở nên nghiêm trọng hơn.

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm trái phiếu kỳ hạn dài - nơi nhà đầu tư thường phản ánh kỳ vọng về tăng trưởng kinh tế và lạm phát trong tương lai.

Về phần mình, Chủ tịch Fed Kevin Warsh chỉ bày tỏ sự lạc quan một cách thận trọng đối với xu hướng lạm phát hiện nay. Ông thừa nhận có một số tín hiệu tích cực từ lĩnh vực sản xuất, nhưng khẳng định Fed vẫn còn rất nhiều việc phải làm.

Ông nhấn mạnh: "Không một thành viên nào trong FOMC ảo tưởng về tình hình hiện nay. Chúng ta đã bước sang một chương mới và đều hiểu rằng hơn 5 năm lạm phát vượt mục tiêu sẽ không thể được giải quyết chỉ trong chín tuần, hay chỉ nhờ một tháng giá cả giảm nhẹ".