Người phụ nữ vĩ đại có 9 người con trai, 1 người con rể là liệt sĩ, nguyên mẫu của Quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng rộng 150.000m², quy mô lớn nhất cả nước

Hy sinh những điều thiêng liêng nhất đời cho đất nước

Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cũ (nay thuộc phường An Thắng, TP. Đà Nẵng). Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã đi vào lịch sử dân tộc như biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, đức hy sinh và ý chí kiên cường của người mẹ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Năm 18 tuổi, Mẹ Nguyễn Thị Thứ kết hôn với ông Lê Tự Trị. Cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ bắt đầu từ những tháng ngày nghèo khó nhưng đong đầy nghĩa tình. Mẹ sinh và nuôi dưỡng 12 người con, gồm 1 con gái và 11 con trai. Trong vòng tay yêu thương của Mẹ, những đứa con lớn lên giữa khói lửa chiến tranh, được nuôi dưỡng bằng truyền thống yêu nước của quê hương Quảng Nam anh dũng.

Khi đất nước bước vào 2 cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, gia đình Mẹ Thứ trở thành một cơ sở cách mạng vững chắc. Dù bom đạn cày xới xóm làng, Mẹ và gia đình vẫn bền bỉ bám đất, bám làng, một lòng đi theo cách mạng.

Ban ngày, Mẹ dắt đàn bò đi chăn để che mắt địch, đồng thời bí mật tiếp tế, kiểm tra những căn hầm nuôi giấu cán bộ ngay trong khu vườn nhà. Ban đêm, ngọn đèn đặt bên bàn thờ trở thành tín hiệu báo an toàn để cán bộ, du kích trở về hoạt động. Vợ chồng Mẹ thức trắng nhiều đêm xay lúa, giã gạo nuôi quân. Khu vườn nhỏ của gia đình đã chở che cho hàng trăm cán bộ, bộ đội và du kích vượt qua những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Tình yêu nước của Mẹ không chỉ được thể hiện qua những việc làm thầm lặng mà còn được gửi gắm vào các con. Khi Tổ quốc cần, những người con trai của Mẹ lần lượt khoác ba lô lên đường chiến đấu. Người mẹ ấy tiễn từng người con ra trận với niềm tin vào ngày đất nước hòa bình, dù trong lòng vẫn luôn canh cánh nỗi lo.

Rồi chiến tranh lần lượt mang đi những điều thiêng liêng nhất của cuộc đời Mẹ.

Ngày 18/6/1948, người con trai thứ 2 là Lê Tự Xuyến hy sinh khi làm nhiệm vụ giao liên. Chưa đầy 4 tháng sau, nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai thì Mẹ tiếp tục nhận tin 2 người con khác là Lê Tự Hàn (anh) và Lê Tự Hàn (em) lần lượt ngã xuống. Chỉ trong một thời gian ngắn, 3 người con trai đã mãi mãi không trở về.

Ngày 1/4/1954, người con trai Lê Tự Lem hy sinh khi vừa tròn 20 tuổi. Những mất mát liên tiếp ập đến, nhưng Mẹ Nguyễn Thị Thứ vẫn kiên cường vượt qua nỗi đau của một người mẹ để tiếp tục nuôi dưỡng các con còn lại, bảo vệ cơ sở cách mạng và bền bỉ đồng hành cùng cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

Hòa bình sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chưa được bao lâu thì chiến tranh lại bùng lên. Những người con còn lại của Mẹ tiếp tục nối bước các anh ra chiến trường. Ngày 5/9/1966, anh Lê Tự Nự hy sinh trên đường công tác. Ngày 14/4/1972, anh Lê Tự Mười ngã xuống tại chiến trường Tây Nguyên.

Chưa đầy 5 tháng sau, ngày 12/9/1972, anh Lê Tự Trịnh hy sinh ngay trên mảnh đất quê hương. Ngày 28/8/1974, anh Lê Tự Thịnh, Đại đội trưởng bộ đội huyện Duy Xuyên cũng anh dũng hy sinh trong một trận đánh công đồn.

Người con trai cả Lê Tự Chuyển trở thành niềm hy vọng cuối cùng của Mẹ trong số những người con đã ra trận. Nhưng đúng vào 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, chỉ vài giờ trước thời khắc non sông liền một dải, anh đã ngã xuống khi làm nhiệm vụ. Ngày cả dân tộc vỡ òa trong niềm vui thống nhất cũng là ngày trái tim người mẹ ấy thêm một lần tan nát.

Những mất mát ấy chưa phải là tất cả. Người con rể Ngô Tường tham gia cách mạng từ thời kháng chiến chống Pháp, bị địch bắt năm 1956, chịu nhiều cực hình nhưng không khuất phục và sau đó hy sinh. 2 người cháu ngoại là Ngô Thị Điểu và Ngô Thị Cúc cũng lần lượt ngã xuống trong những năm tháng chiến tranh.

Là biểu tượng vĩ đại cho những bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh

Sau ngày đất nước thống nhất, Mẹ Thứ trở về cuộc sống bình dị trong ngôi nhà cũ ở thôn Thanh Quýt. Mỗi ngày, Mẹ vẫn lặng lẽ chăm lo hương khói cho người chồng cùng 9 người con đã hy sinh vì Tổ quốc.

Đến năm 80 tuổi, Mẹ mất thị lực hoàn toàn. Những năm cuối đời, Mẹ sống cùng con gái đầu tại quê nhà, sau đó chuyển ra Đà Nẵng ở với người con út là ông Lê Tự Tân. Mẹ qua đời vào lúc 1 giờ 40 phút ngày 10/12/2010, hưởng thọ 106 tuổi.

"Lúc còn sống, mỗi khi tới kỳ giỗ chạp của các con hay ngày Tết Nguyên đán, ngày Thương binh Liệt sỹ, Mẹ thường chống gậy tìm đến bàn thờ thắp 9 ngọn nến, 9 nén hương và xếp 9 chiếc bát, 9 đôi đũa bên mâm cơm để gọi các con về với mẹ…", trích hồi tưởng của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Trị, con gái đầu của Mẹ Nguyễn Thị Thứ.

Ngày 17/2/1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Quốc hội Việt Nam trao tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, ghi nhận những hy sinh, cống hiến to lớn của Mẹ và gia đình đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Năm 2004, Đảng và Nhà nước quyết định xây dựng Quần thể tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại núi Cấm, thuộc thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, TP. Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam (nay là phường Quảng Phú, TP. Đà Nẵng). Công trình được khởi công ngày 27/7/2009 trên diện tích 150.000m² và hoàn thành vào ngày 24/3/2015. Đây là tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng lớn nhất cả nước.

Điểm đặc biệt của công trình là được lấy nguyên mẫu từ Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Ý tưởng xuyên suốt của tượng đài khắc họa hình ảnh người mẹ như suối nguồn bao la, là linh hồn của đất nước. Từ mảnh đất anh hùng, bà sinh ra những người con anh hùng rồi hòa mình vào đất mẹ, vào non sông Việt Nam, trở thành biểu tượng bất diệt, tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bức tượng do họa sĩ Đinh Gia Thắng thực hiện có chiều cao 18,5m, chiều rộng 84,7m. Bên trong tượng đài là Nhà tưởng niệm Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, nơi ghi danh gần 50.000 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp cả nước, đồng thời giới thiệu hình ảnh, cuộc đời và những cống hiến của các mẹ đối với dân tộc.

Cuộc đời của Mẹ Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng và lòng yêu nước son sắt của người mẹ Việt Nam. Mỗi người con ngã xuống là một phần máu thịt Mẹ hiến dâng cho Tổ quốc, mỗi mất mát Mẹ âm thầm gánh chịu là minh chứng cho ý chí kiên cường, đức hy sinh và niềm tin không lay chuyển vào độc lập, tự do của dân tộc.

Tên tuổi của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ đã vượt lên khuôn khổ của một cuộc đời để trở thành biểu tượng chung của hàng triệu bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Hình ảnh người mẹ lặng lẽ tiễn con ra trận, âm thầm nuôi giấu cán bộ, kiên cường vượt qua những mất mát lớn lao sẽ mãi là biểu tượng đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam.