Nhật Bản và Philippines tiến sát ‘liên minh quân sự bán chính thức’?

Tuần trước, Manila và Tokyo thông báo sẽ khởi động đàm phán về ranh giới biển của các vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của hai nước, động thái mà Bắc Kinh chỉ trích gay gắt.

Trong báo cáo công bố ngày 3/6, Viện nghiên cứu Công nghệ Thông tin Lande (Bắc Kinh) cho rằng Nhật Bản và Philippines đã hình thành một “liên minh quân sự bán chính thức” và có thể cản trở hoạt động ra vào Tây Thái Bình Dương của Hải quân Trung Quốc.

Theo báo cáo, Nhật Bản đang chuyển sang vai trò “nhà hoạch định” trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ.

“Trong bối cảnh trọng tâm chiến lược toàn cầu của Mỹ bị hạn chế, Nhật Bản lựa chọn tăng cường vai trò không thể thay thế của mình trong cấu trúc an ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bằng cách chủ động gắn kết với Philippines”, báo cáo viết.

Theo viện nghiên cứu này, lớp tàu Abukuma được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ chống ngầm. Eo biển Bashi giữa Philippines và Đài Loan (Trung Quốc) sẽ là “mục tiêu ưu tiên cho một cuộc phong tỏa chống tàu ngầm” trong bất kỳ “kịch bản tác chiến nào tại eo biển Đài Loan”.

Báo cáo cho rằng việc Philippines ngày càng xích lại gần Nhật Bản là nỗ lực nhằm nâng cao vị thế của Manila trên Biển Đông.

Viện Lande nhấn mạnh hai nước hiện đã hợp tác trong các lĩnh vực hậu cần, tình báo, phát triển trang thiết bị và huấn luyện quân sự.

“Dữ liệu thủy văn và lộ trình di chuyển tàu thuyền của Philippines trên Biển Đông có thể được đồng bộ hóa theo thời gian thực với Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Đồng thời, thông tin trinh sát tình báo và cảnh báo tình hình trên không của Nhật Bản ở biển Hoa Đông cũng có thể được chuyển trực tiếp cho quân đội Philippines”, báo cáo viết.

Theo báo cáo, điều này cho thấy “việc trao đổi tình báo giữa Nhật Bản và Philippines có thể được tiến hành trực tiếp mà không cần Mỹ làm trung gian… Mạng lưới trinh sát của hai nước tại eo biển Đài Loan, biển Hoa Đông và Biển Đông hiện đã được kết nối với nhau”.

Nhiều phương án

Ông Fu Qianshao, đại tá không quân Trung Quốc đã nghỉ hưu, cho rằng quân đội Trung Quốc có thể đáp trả bằng một loạt biện pháp cứng rắn, bao gồm các cuộc tuần tra “liên tục và hiệu quả” ở vùng biển phía đông Đài Loan.

“Cần phải có các biện pháp mạnh mẽ để đáp trả, bao gồm việc duy trì quyền kiểm soát lâu dài và hiệu quả. Dù là thông qua các cuộc tập trận quanh hòn đảo (Đài Loan), hay duy trì hiện diện và hoạt động hàng hải thường trực tại các vùng biển này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của Trung Quốc”, ông Fu nói.

Báo cáo của Viện Lande đề xuất Bắc Kinh tăng cường hoạt động giám sát xung quanh Nhật Bản và Philippines.

“Chúng ta nên tiến hành các cuộc tuần tra thường xuyên bằng hải quân và không quân qua các tuyến đường biển trọng yếu như eo biển Miyako và eo biển Tsushima; tổ chức tuần tra bằng máy bay ném bom chiến lược trên biển Nhật Bản và Tây Thái Bình Dương; đồng thời triển khai các cuộc diễn tập của nhóm tác chiến tàu sân bay trên biển Philippines”, báo cáo nêu.

“Những đợt triển khai này có thể liên tục xác lập ranh giới hoạt động của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và tạo ra sức răn đe đối trọng đối với việc Nhật Bản tăng cường hiện diện quân sự tại các đảo phía tây nam”, Viện Lande viết.

Báo cáo cũng đề xuất quân đội Trung Quốc tăng cường năng lực tác chiến điện tử, nhằm gây gián đoạn các liên kết chia sẻ tình báo giữa Tokyo và Manila trong trường hợp xảy ra xung đột.

Ngoài ra, viện nghiên cứu này còn kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế như cấm xuất khẩu các sản phẩm lưỡng dụng sang Philippines và đưa các nhà thầu quốc phòng Nhật Bản vào “Danh sách thực thể không đáng tin cậy” của Trung Quốc - một danh sách đen về thương mại và đầu tư.

Báo cáo cho rằng Bắc Kinh có thể xem xét hạn chế nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp của Philippines.

Nhật Bản và Philippines bắt đầu tăng cường quan hệ quốc phòng từ tháng 8 năm ngoái khi ký Thỏa thuận Tiếp cận đối ứng - cho phép Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản có cơ sở pháp lý để tiến hành các hoạt động quân sự tại Philippines.

Đầu năm nay, Nhật Bản lần đầu tiên đảm nhận vai trò tác chiến trong cuộc tập trận quân sự Balikatan thường niên giữa Mỹ và Philippines.