Nhiều chủng cúm gia cầm gây lo ngại lớn trong giới khoa học

Các nhà nghiên cứu không chỉ lo lắng về sự lây lan của các chủng virus cúm gia cầm ở các trang trại tại Hoa Kỳ mà còn về khả năng các chủng cúm gia cầm khác, bao gồm những virus biến đổi nhanh chóng, có thể gây ra đại dịch nguy hiểm. Tình hình hiện tại đang là một hồi chuông cảnh tỉnh đòi hỏi thế giới phải chuẩn bị cho một đại dịch cúm có thể xảy ra.

H5N1: Mối đe dọa lớn nhất

Virus cúm gia cầm H5N1 từ lâu đã là mối đe dọa chính trong cộng đồng khoa học, và nó tiếp tục là một trong những nguyên nhân chính gây tổn thất trong ngành công nghiệp gia cầm và động vật hoang dã. Từ khi được phát hiện lần đầu tiên ở các loài chim thủy sinh hoang dã tại Hoa Kỳ vào tháng 1/2022, virus H5N1 đã lây lan nhanh chóng và hiện nay đã ảnh hưởng đến gần 185 triệu con chim, bao gồm cả gia cầm và chim hoang dã. Đặc biệt, virus này không chỉ ảnh hưởng đến gia cầm mà còn lây nhiễm cho các động vật có vú, bao gồm cả bò sữa. Từ tháng 3/2024, virus H5N1 đã được phát hiện trong 1.084 đàn gia súc tại 19 tiểu bang ở Hoa Kỳ.

Mặc dù H5N1 không phải là virus mới, nhưng các nhà khoa học đang rất lo ngại về khả năng virus này tiến hóa để có thể lây lan hiệu quả hơn giữa người với người. Một nghiên cứu được công bố vào năm 2024 chỉ ra rằng virus này có thể biến đổi thành một chủng có khả năng gây ra đại dịch.

Khi virus tiếp tục lưu hành trong động vật và gia cầm trên khắp thế giới, nguy cơ virus này lây nhiễm sang người và tiến hóa thành một biến thể lây lan giữa người với người ngày càng tăng. Một đột biến duy nhất có thể làm thay đổi khả năng lây nhiễm của H5N1, khiến nó trở thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.

H9N2: Mối đe dọa tiềm tàng đáng lo ngại

Bên cạnh H5N1, một chủng virus khác cũng đang được các nhà khoa học theo dõi chặt chẽ là H9N2. Loại virus này trước đây thường bị xem nhẹ, bởi vì nó chỉ gây ra các triệu chứng nhẹ ở gia cầm. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy virus H9N2 đã có những đột biến cho phép nó lây lan hiệu quả hơn giữa người với người và gây ra bệnh nặng hơn, đặc biệt là ở trẻ em.

Kể từ năm 1998, chỉ có ít hơn 200 ca nhiễm H9N2 được báo cáo ở người. Tuy nhiên, số ca nhiễm này đang tăng lên. Trong năm 2024, Trung Quốc đã báo cáo 29 trường hợp nhiễm H9N2 ở người, so với chỉ 11 ca vào năm 2023. Mặc dù các số liệu này có thể thấp hơn thực tế vì nhiều người nhiễm bệnh không được xét nghiệm, sự gia tăng này vẫn là một dấu hiệu cho thấy virus này đang trở thành một mối đe dọa tiềm tàng cần được theo dõi sát sao.

Các chủng khác của virus cúm gia cầm

Bên cạnh H5N1 và H9N2, các nhà nghiên cứu cũng lo ngại về sự xuất hiện của các chủng virus cúm gia cầm khác, bao gồm H5N2 và H5N5. Vào tháng 9 năm 2024, các quan chức y tế ở Mexico đã xác nhận trường hợp nhiễm virus cúm gia cầm H5N2 đầu tiên ở người. Bệnh nhân bị bệnh nặng và phải nhập viện, nhưng may mắn đã sống sót. Vào tháng 11/2024, một cư dân tại bang Washington, Hoa Kỳ, đã tử vong vì nhiễm virus H5N5. Đây là trường hợp đầu tiên nhiễm virus H5N5 ở người, khiến các nhà khoa học bất ngờ, vì chủng này chủ yếu lưu hành ở các loài chim dọc theo bờ biển Đại Tây Dương.

Mặc dù các chủng H5N1 và H9N2 đang là mối đe dọa chính, sự xuất hiện của các chủng mới như H5N2 và H5N5 có thể tạo ra một tình huống phức tạp hơn cho các nhà chức trách và giới khoa học trong việc kiểm soát sự lây lan của virus. Các chủng này có thể có khả năng lây nhiễm và lan rộng sang người không kém, nếu không muốn nói là nhiều hơn, so với H5N1.

Đối phó và nguy cơ thiếu vắc-xin

Một vấn đề quan trọng khác là sự chuẩn bị của các quốc gia để đối phó với đại dịch cúm gia cầm. Tại Hoa Kỳ, các chuyên gia y tế lo ngại rằng quốc gia này hiện đang ít sẵn sàng hơn so với một năm trước. Chính quyền đã dự trữ vài triệu liều vắc-xin H5N1 để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp, nhưng việc phát triển vắc-xin mới bằng công nghệ mRNA vẫn gặp phải những vấn đề đáng lo ngại.

Bộ trưởng Y tế Hoa Kỳ, Robert F. Kennedy Jr., đã hủy bỏ các hợp đồng phát triển vắc-xin cúm gia cầm bằng công nghệ mRNA trị giá gần 600 triệu USD. Công nghệ mRNA, đã được sử dụng trong vắc-xin Covid-19, được xem là lựa chọn tốt nhất cho vắc-xin chống lại cúm gia cầm trong trường hợp có một đợt bùng phát nhanh chóng. Việc hủy bỏ các hợp đồng này làm dấy lên lo ngại rằng Hoa Kỳ sẽ không thể ứng phó kịp thời nếu một đại dịch cúm gia cầm xảy ra.

Tiến sĩ Nahid Bhadelia, giám đốc Trung tâm Bệnh truyền nhiễm mới nổi của Đại học Boston, cho rằng việc hủy bỏ các hợp đồng phát triển vắc-xin mRNA là một điểm yếu trong công tác phòng ngừa, làm giảm khả năng ứng phó nhanh chóng trong trường hợp có đợt bùng phát cúm gia cầm. Điều này có thể khiến Hoa Kỳ bị thiệt hại lớn nếu virus cúm gia cầm tiến hóa và lây lan rộng rãi.

Theo The New York Times