Nữ đại gia bán bún sở hữu khối tài sản hơn 1.000 tỷ đồng: Qua đời đột ngột ở tuổi 65, để lại tiền, vàng và hàng chục sổ tiết kiệm cho con gái nuôi thừa kế

Bà Thạch Kim Phát, còn gọi là Năm Lũng, từng được biết đến là một đại gia kín tiếng ở TP. HCM nhờ kinh doanh bún gạo và đầu tư bất động sản. Sau khi bà qua đời vào tháng 3/2011, khối tài sản ước tính hơn 1.000 tỷ đồng cùng những tranh chấp giữa con gái nuôi và người thân đã khiến gia đình bà trở thành tâm điểm chú ý của dư luận suốt nhiều năm.

Từ nghề bún gia truyền đến khối tài sản nghìn tỷ

Bà Thạch Kim Phát sinh năm 1946 trong một gia đình đông anh em. Từ nhỏ, bà đã theo cha mẹ làm nghề bún gạo truyền thống, bỏ mối bún và nui khô tại nhiều địa phương, từ miền Trung đến Sài Gòn. Sau này, bà tiếp tục phát triển công việc gia đình, xây dựng hoạt động sản xuất, kinh doanh bún gạo và nui với các thương hiệu Phúc Kiến, Long Phụng gắn với cơ sở sản xuất của gia đình.

Nhờ hoạt động kinh doanh, bà Phát tích lũy được nguồn vốn đáng kể rồi mở rộng sang lĩnh vực bất động sản vào cuối thập niên 1980. Đây cũng là giai đoạn nhiều khu đất tại vùng ven TP. HCM còn có giá thấp, diện tích lớn và chưa được khai thác hiệu quả.

Theo những người từng biết quá trình làm ăn của bà, thay vì mua các lô đất nhỏ, bà ưu tiên những khu đất rộng hàng nghìn đến hàng chục nghìn mét vuông. Thời điểm đó, đất đai còn thưa người, nhiều chủ đất có nhu cầu chuyển nhượng nên bà có điều kiện gom quỹ đất với số lượng lớn. Có lô đất ban đầu chỉ được mua với giá vài chục cây vàng nhưng sau nhiều năm, giá trị tăng lên đáng kể nhờ quá trình đô thị hóa và nhu cầu sử dụng đất gia tăng.

Sau giai đoạn tích lũy, bà Phát khai thác quỹ đất bằng cách xây dựng phòng trọ và nhà xưởng cho thuê. Nguồn thu từ hoạt động kinh doanh bún gạo cùng bất động sản góp phần hình thành khối tài sản lớn của gia đình. Theo ước tính được báo chí đăng tải thời điểm đó, tiền cho thuê hàng trăm phòng trọ và nhiều khu nhà xưởng có thể mang lại cho bà nguồn thu hàng tỷ đồng mỗi tháng.

Dù sở hữu nhiều tài sản, bà Năm Lũng được những người hàng xóm mô tả là người có lối sống tiết kiệm. Hình ảnh bà đi dép nhựa đã sờn, sử dụng chiếc Dream lùn cũ và mặc quần áo giản dị từng được nhắc lại trong nhiều bài viết về nữ đại gia này.

Một người quen kể rằng bà có thói quen dành phần lớn thu nhập cho việc tích lũy, sẵn sàng duy trì cuộc sống kham khổ để tiếp tục đầu tư. Bà cũng được nhận xét là người quyết đoán, làm việc chăm chỉ và dành phần lớn thời gian cho hoạt động kinh doanh.

Con gái nuôi thừa kế gia sản sau khi bà Phát qua đời

Trong cuộc sống riêng, bà Thạch Kim Phát sống độc thân và nhận nuôi 3 bé gái, gồm Nguyễn Hà Thùy Linh, Thạch Hà Huệ Lan và Nguyễn Hà Thùy Nhung. Trong số này, Huệ Lan là người có giấy tờ nhận con nuôi hợp pháp.

Năm 1987, bà Phát đến Bệnh viện Hùng Vương xin nhận nuôi một trẻ bị bỏ rơi. Huệ Lan khi ấy mới chào đời được 2 ngày. Bà đưa bé về chăm sóc, nuôi dưỡng và đầu tư cho việc học hành. Đến năm 2007, việc nhận con nuôi mới được hoàn tất về mặt giấy tờ theo các thông tin báo chí thời điểm đó.

Huệ Lan được mô tả là người có khả năng học ngoại ngữ, sử dụng được tiếng Đức, Anh, Pháp và Trung Quốc. Sau khi học hết lớp 11, cô được mẹ nuôi cho sang Singapore rồi sang Đức du học, theo định hướng học ngành Luật và chuẩn bị tiếp quản công việc kinh doanh của gia đình.

Kế hoạch này dang dở vào tháng 3/2011, khi bà Phát đột ngột qua đời ở tuổi 65. Ngày 10/3/2011, bà mất mà không để lại di chúc.

Sau tang lễ, người thân phát hiện khối tài sản lớn bà để lại, gồm vàng, kim cương, ngoại tệ, 23 sổ tiết kiệm và giấy tờ liên quan đến nhà đất. Ước tính tổng giá trị tài sản vượt 1.000 tỷ đồng.

Việc Huệ Lan là con nuôi hợp pháp duy nhất của bà Phát khiến cô trở thành người có quyền thừa kế theo pháp luật trong bối cảnh người quá cố không có chồng, con đẻ và không để lại di chúc. Tuy nhiên, một số người thân của bà Phát cho rằng họ có đóng góp vào quá trình tạo dựng tài sản hoặc có tài sản riêng nhờ bà đứng tên quản lý. Từ đây, những tranh chấp liên quan đến tiền và bất động sản lần lượt phát sinh.

3 vụ kiện khiến gia đình bà Năm Lũng gây chú ý

Một trong những vụ việc được dư luận quan tâm là tranh chấp 100.000 USD (2,5 tỷ đồng) giữa ông Thạch Lai Kim (em trai bà Phát) và Huệ Lan.

Theo đơn kiện, ông Kim sinh sống tại Mỹ và cho rằng từng nhờ chị gái đứng tên gửi 100.000 USD tại một ngân hàng ở Việt Nam. Sau khi bà Phát qua đời, ông yêu cầu Huệ Lan hoàn trả số tiền này theo cam kết nhưng không đạt được thỏa thuận nên khởi kiện tại Tòa án nhân dân (TAND) TP. HCM vào năm 2013.

Ngày 5/5/2015, hai bên đạt được thỏa thuận tại tòa. Huệ Lan đồng ý trả lại 100.000 USD, còn án phí được hai bên thống nhất chia đều. Theo thông tin đăng ngày 7/5/2015, nếu trong thời hạn 7 ngày hai bên không có ý kiến khác, tòa sẽ ra quyết định công nhận hòa giải thành.

Vụ thứ 2 liên quan đến yêu cầu đòi 90.000 Euro (2,6 tỷ đồng) của ông Hà Xuân - một người thân của bà Phát đang định cư tại Đức. Ông Xuân cho rằng đã nhờ bà Phát đứng tên gửi khoản tiền này tại ngân hàng ở Việt Nam. Sau khi bà qua đời, ông yêu cầu Huệ Lan hoàn trả theo cam kết.

Ngày 16/7/2014, TAND TP. HCM hoãn phiên xử vụ việc để bổ sung hồ sơ, chứng cứ và làm rõ các tình tiết liên quan. Những thông tin được cung cấp về vụ kiện không cho thấy kết quả cuối cùng, do đó chưa đủ cơ sở để khẳng định toàn bộ tranh chấp đã được giải quyết dứt điểm.

Vụ thứ 3 liên quan đến bất động sản tại số 110/1 đường Tô Hiệu, quận Tân Phú cũ, TP. HCM. Ông Thạch Vũ Phương - em trai bà Phát, đại diện cho các anh chị em trong gia đình khởi kiện Huệ Lan, yêu cầu trả lại nhà và đất.

Theo đơn kiện, khu đất có diện tích gần 3.000m², trên đó có căn nhà rộng khoảng 2.000m². Phía nguyên đơn cho rằng tài sản này do mẹ của họ là bà Hà Kim Liên mua từ trước năm 1975. Đến năm 1987, khi bà Liên già yếu, gia đình thống nhất giao cho bà Phát quản lý, sử dụng.

Sau khi bà Phát qua đời, Huệ Lan làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế đối với bất động sản trên. Ông Phương phản đối, cho rằng đây là tài sản của mẹ để lại cho các con chứ không phải tài sản riêng của bà Phát. Phía nguyên đơn yêu cầu tòa không công nhận bất động sản là di sản của bà Phát, đồng thời đề nghị hủy giấy chứng nhận đã cấp và buộc Huệ Lan giao lại nhà đất.

Ngày 7/11/2014, TAND TP. HCM quyết định đình chỉ giải quyết vụ án. Theo thông tin báo chí thời điểm đó, tòa xác định vụ việc đã hết thời hiệu khởi kiện và nguyên đơn không cung cấp được giấy tờ chứng minh quyền đồng thừa kế đối với bất động sản đang tranh chấp.

Trong thời gian các vụ kiện diễn ra, Huệ Lan hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Các công việc tố tụng liên quan đến cô được thực hiện thông qua luật sư đại diện. Báo chí khi đó cũng ghi nhận việc tiếp cận cô và người đại diện gặp nhiều khó khăn.

Một số người sống gần căn nhà trên đường Tô Hiệu cho biết họ ít gặp Huệ Lan sau khi bà Phát qua đời. Có người nói cô thường có vệ sĩ đi cùng và có thể sinh sống ở nước ngoài. Tuy nhiên, đây là những thông tin từ người dân và chưa đủ cơ sở xác nhận nơi ở của cô.

Trong khi đó, việc chăm lo hậu sự cho bà Phát là một trong những thông tin hiếm hoi về Huệ Lan được báo chí nhắc lại. Mộ phần của bà được xây dựng tại Tây Ninh trên khu đất có giá mua khoảng 275 triệu đồng. Chi phí xây mộ được đề cập ở mức hơn 2 tỷ đồng. Theo những thông tin này, khu mộ có người chăm sóc thường xuyên.

Hơn 1 thập niên sau khi bà Năm Lũng qua đời, câu chuyện về gia sản nghìn tỷ vẫn thỉnh thoảng xuất hiện trở lại trên mạng xã hội. Sự chú ý của dư luận xuất phát từ hành trình kinh doanh của một phụ nữ đi lên từ nghề bún gạo, quá trình tích lũy bất động sản và những mâu thuẫn về quyền thừa kế sau khi bà mất.

Vụ việc cũng cho thấy tầm quan trọng của việc xác lập quyền sở hữu tài sản, lưu giữ chứng từ đối với các khoản tiền nhờ đứng tên và lập di chúc rõ ràng. Với những gia đình có khối tài sản lớn, việc phân định quyền sở hữu và quyền thừa kế từ sớm có thể hạn chế những tranh chấp kéo dài về sau.