Giá nhà vượt tầm với, Ngân hàng thế giới đề xuất 'bơm vốn' cải tạo hàng triệu phòng trọ
Nhà nước nên có cơ chế hỗ trợ tài chính cho các chủ nhà trọ tư nhân cải tạo, nâng cấp nhà cho thuê nhằm nâng cao chất lượng chỗ ở cho người lao động, thay vì chỉ tập trung phát triển các dự án nhà ở mới.
Đây là khuyến nghị được bà Dao Harrison, Chuyên gia cao cấp về nhà ở của Ngân hàng Thế giới (WB), đưa ra tại Hội thảo quốc tế "Nhà ở bao trùm - Kinh nghiệm và thực tiễn ở Việt Nam, quốc tế" diễn ra tại Đà Nẵng ngày 24/6.
Theo bà Harrison, dù Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong nhiều năm qua, giá đất và chi phí xây dựng liên tục gia tăng đang khiến giá nhà vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động. Trong khi đó, nguồn cung trên thị trường hiện chủ yếu tập trung ở phân khúc trung và cao cấp.
Từ thực tế này, chuyên gia WB cho rằng khái niệm "nhà ở giá phải chăng" cần được mở rộng sang cả loại hình nhà cho thuê tư nhân. Thay vì chỉ ưu tiên phát triển các dự án mới, Nhà nước có thể hỗ trợ các chủ nhà trọ nâng cấp, cải tạo cơ sở lưu trú hiện hữu. Giải pháp này vừa tận dụng hiệu quả quỹ đất tại khu vực trung tâm, vừa giúp người lao động có điều kiện sinh sống gần nơi làm việc thay vì phải chuyển ra vùng ven.
Bà Harrison cũng gợi ý Việt Nam có thể tham khảo mô hình nền tảng quản lý nhà cho thuê Mamikos của Indonesia. Thông qua nền tảng này, các chủ nhà có thể kết nối với ngân hàng để tiếp cận nguồn vốn nâng cấp nhà ở. Đồng thời, dữ liệu thanh toán tiền thuê nhà được số hóa sẽ giúp hình thành lịch sử tín dụng cho lao động tự do - nhóm đối tượng vốn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận các dịch vụ tài chính chính thức.
Đánh giá về đề xuất này, ông Lê Văn Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Đà Nẵng, cho rằng đây là giải pháp có tính thực tiễn cao và mang tính đột phá. Theo ông, việc hỗ trợ nâng cấp nhà cho thuê tư nhân sẽ giúp khai thác hiệu quả quỹ đất hiện có, thay vì Nhà nước phải dành nhiều thời gian và nguồn lực cho công tác giải phóng mặt bằng để phát triển các dự án mới.
Ông Tuấn cho biết, tại Đà Nẵng, nguồn vốn tín dụng ưu đãi dành cho chủ đầu tư và người mua nhà ở xã hội hiện vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Trong khi đó, chi phí giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng và xây dựng ngày càng tăng đang tạo thêm áp lực cho địa phương trong quá trình phát triển nhà ở xã hội.
Giai đoạn 2021-2025, Đà Nẵng đã hoàn thành 6.352 căn hộ nhà ở xã hội. Thành phố cũng đã rà soát 113 khu đất với tổng diện tích khoảng 390 ha để triển khai 36 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê đến năm 2030. Khi hoàn thành, các dự án này dự kiến sẽ bổ sung khoảng 31.029 căn hộ cho thị trường.
Nhà ở cho thuê hiện là một trong những phân khúc được Chính phủ ưu tiên phát triển trong giai đoạn đến năm 2030. Trước đó, ngày 22/6, Thủ tướng đã yêu cầu các địa phương chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch để phát triển nhà ở cho thuê.
Song song với việc chuẩn bị quỹ đất, Chính phủ cũng giao các bộ, ngành nghiên cứu hoàn thiện các chính sách về đất đai, tín dụng, tài chính và thuế nhằm thúc đẩy thị trường nhà ở cho thuê phát triển với mức giá hợp lý, đồng thời khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư. Bộ Xây dựng hiện đang nghiên cứu các cơ chế ưu đãi về đất đai và tài chính cho loại hình nhà ở này.
Từ góc độ địa phương, ông Lê Văn Tuấn kiến nghị Trung ương tiếp tục duy trì ổn định các chương trình tín dụng ưu đãi dài hạn dành cho cả chủ đầu tư và người mua nhà ở xã hội, đồng thời sớm hoàn thiện cơ chế vận hành Quỹ nhà ở quốc gia và các quỹ nhà ở địa phương.
Về dài hạn, bà Dao Harrison cho rằng ngoài các chương trình hỗ trợ ưu đãi hiện có, Việt Nam có thể nghiên cứu thành lập cơ quan tái cấp vốn thế chấp quốc gia hoặc các quỹ bảo lãnh tín dụng để chia sẻ rủi ro với hệ thống ngân hàng. Đây sẽ là giải pháp giúp khơi thông nguồn vốn dài hạn từ 15-20 năm cho phân khúc nhà ở giá phải chăng và nhà ở cho người thu nhập thấp.
