Ông Trump mở mặt trận thuế quan mới: Đòi mua Greenland, trừng phạt cả châu Âu

Mở ra mặt trận mới trong chiến dịch áp thuế toàn cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều 17/1 tuyên bố áp thuế nhập khẩu 10% đối với Anh và sáu nước châu Âu khác, nhằm đáp trả việc các quốc gia này phản đối kế hoạch mua Greenland do Mỹ đề xuất. Mức thuế này sẽ tăng gấp đôi lên 25% nếu các nước không đồng ý bán vùng lãnh thổ thuộc Đan Mạch.

Bài đăng trên Truth Social diễn ra hai tuần sau chiến dịch quân sự bắt giữ vợ chồng Tổng thống Venezuela tại Caracas, đánh dấu chương mới trong khởi đầu đầy biến động năm 2026 của ông Trump.

"Từ ngày 1/2/2026, tất cả các quốc gia - Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan - sẽ chịu thuế suất 10% đối với toàn bộ hàng hóa xuất sang Mỹ," ông viết. "Đến 1/6/2026, thuế quan tăng lên 25% và sẽ được duy trì cho đến khi đạt được thỏa thuận mua toàn bộ Greenland".

Mua Greenland nhằm "xây dựng hệ thống quốc phòng cho Mỹ"

Trong thông điệp dài 430 từ, ông Trump biện minh cho động thái này bằng nhiều lý do: lịch sử, bất công thương mại, an ninh quốc gia, địa chính trị và quyền lực tuyệt đối. Ông tuyên bố Đan Mạch và EU đã được Mỹ trợ cấp nhiều năm mà không đóng thuế hay phí cho Washington. "Sau nhiều thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải đáp trả," ông nói.

Theo ông Trump, việc Mỹ kiểm soát hòn đảo lớn nhất thế giới - rộng gấp ba lần bang Texas - là cần thiết để ngăn Bắc Kinh và Moscow chiếm lấy trước, một luận điểm ông đã lặp lại nhiều lần.

Trong thông điệp được gửi đi vào cuối buổi sáng thứ Bảy khi đang chơi golf, ông tuyên bố: "Các nước châu Âu đã đến Greenland với mục đích không rõ ràng. Đây là một tình huống rất nguy hiểm."

"Những quốc gia đang tham gia vào trò chơi nguy hiểm này đã đặt ra mức độ rủi ro không thể chấp nhận và không thể duy trì. Do đó, để bảo vệ hòa bình và an ninh toàn cầu, điều bắt buộc là phải có biện pháp mạnh mẽ nhằm chấm dứt tình trạng nguy hiểm tiềm tàng này một cách nhanh chóng và dứt khoát," ông nhấn mạnh.

Ông Trump cho biết Mỹ đã cố gắng "thực hiện giao dịch này trong hơn 150 năm" nhưng Đan Mạch luôn từ chối.

Vị lãnh đạo 79 tuổi kiêm nhà phát triển bất động sản giải thích rằng lá chắn phòng thủ "Mái vòm vàng" của ông chỉ có thể hoạt động ở "tiềm năng tối đa" nếu Greenland được đưa vào theo "các góc độ, thước đo và ranh giới", mà không làm rõ cách áp dụng các thuật ngữ đo đạc đất đai này.

Năm ngoái, Nhà Trắng công bố kế hoạch Golden Dome (Mái Vòm Vàng) trị giá 175 tỷ USD, một chương trình "lá chắn bất khả xâm phạm" nhằm chặn các vật thể bay tới. Không giống Iron Dome của Israel, phiên bản Mỹ phải đối mặt với thách thức công nghệ khổng lồ do diện tích cần bảo vệ rộng lớn hơn nhiều, ngay cả trước khi tính đến Greenland và "khả năng bảo vệ Canada".

"Nhu cầu MUA LẠI là đặc biệt quan trọng. Hoa Kỳ sẵn sàng đàm phán ngay lập tức với Đan Mạch và/hoặc bất kỳ quốc gia nào trong số những nước đã đặt nhiều thứ vào rủi ro, bất chấp tất cả những gì chúng tôi đã làm cho họ, bao gồm cả việc bảo vệ tối đa trong nhiều thập kỷ qua," ông Trump viết.

Phản ứng từ châu Âu và Quốc hội Mỹ

Các nước châu Âu và Hội đồng châu Âu cho biết đang phối hợp để đưa ra phản hồi, đồng thời thông báo về cuộc họp bất thường của các đại sứ EU tại Brussels vào chiều Chủ nhật.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đăng tải trên mạng xã hội cảnh báo các mức thuế này "sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến một vòng xoáy đi xuống nguy hiểm".

Trong nỗ lực nhấn mạnh lập trường phản đối việc Mỹ chiếm đóng Greenland và 56.000 công dân nơi đây, Đức đã cử một đội quân nhỏ đến đó trong tuần này theo yêu cầu của Đan Mạch, sau khi các nhà lãnh đạo châu Âu chỉ trích bằng văn bản hành động của ông Trump có nguy cơ phá hủy NATO.

"Chỉ có Đan Mạch và Greenland, và chỉ riêng họ, mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland," các nhà lãnh đạo châu Âu tuyên bố hồi đầu tháng này.

Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen khẳng định trên mạng xã hội: "Đất nước chúng tôi không phải là thứ có thể bị sáp nhập hay chiếm đoạt chỉ vì các người muốn thế," đồng thời hoan nghênh sự hỗ trợ từ châu Âu.

Ông Trump nổi tiếng với việc đưa ra những lời đe dọa mà ông không thực thi. Tuần này, Thiếu tướng Soren Andersen của Đan Mạch, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Liên hợp Bắc Cực, cho biết Copenhagen không dự đoán quân đội Mỹ sẽ tấn công Greenland hay bất kỳ đồng minh NATO nào khác, đồng thời tiết lộ quân đội châu Âu gần đây đã được triển khai đến Nuuk để huấn luyện phòng thủ Bắc Cực.

Những lời đe dọa của ông Trump đối với Greenland đã vấp phải sự phản đối từ đa số đảng Cộng hòa trong Quốc hội, vốn phần lớn vẫn tuân phục trong năm qua khi ông phá vỡ các chuẩn mực và làm suy yếu các cơ quan.

Các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thom Tillis (Bắc Carolina) và Lisa Murkowski (Alaska) cùng thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Coons (Delaware) đã bay đến Copenhagen hôm 16/ để đảm bảo với Thủ tướng Đan Mạch rằng đảng Cộng hòa sẽ phản đối bất kỳ nỗ lực nào của ông Trump nhằm chiếm Greenland bằng vũ lực.

"Bất cứ ai cứ liên tục nói với tổng thống rằng ý tưởng này hoàn toàn khả thi thì không nên ở Washington," ông Tillis nhận định.

Trong khi đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer phản đối ngay trong ngày, nhận định kế hoạch này "hoàn toàn sai lầm" và cam kết giải quyết trực tiếp với chính quyền Mỹ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng lên tiếng: "Các đe dọa áp thuế không thể chấp nhận và không có chỗ đứng trong bối cảnh này."

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa bình luận ngay lập tức. Tuy nhiên, đến thứ Hai, Bắc Kinh đã lên tiếng, kêu gọi Washington không nên lấy các quốc gia khác làm cái cớ và khẳng định các hoạt động của mình ở Bắc Cực tuân thủ luật pháp quốc tế.

"Các hoạt động của Trung Quốc ở Bắc Cực nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong khu vực. Mỹ không nên theo đuổi lợi ích riêng bằng cách lấy các quốc gia khác làm cái cớ," người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói.

Mâu thuẫn trong lập trường

Đáng chú ý, tuyên bố về việc bảo vệ thế giới khỏi Trung Quốc và Nga diễn ra trong khi ông Trump nhiều lần công khai bày tỏ sự tôn trọng đối với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, những người mà ông gọi là "người bạn tuyệt vời" và "người bạn thân thiện".

"Sau nhiều thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải đáp trả - Hòa bình thế giới đang bị đe dọa! Trung Quốc và Nga muốn Greenland, và Đan Mạch không thể làm gì được," ông nhấn mạnh hôm thứ Bảy.

Ông Trump cũng viện dẫn lý do kiểm soát hòn đảo giàu khoáng sản này dựa trên các phạm vi ảnh hưởng và quan điểm "kẻ mạnh thắng" được nêu trong Chiến lược An ninh Quốc gia công bố tháng trước.

Trong một đoạn văn gây tranh cãi, ông chế giễu năng lực phòng thủ của Đan Mạch: "Họ hiện có hai xe trượt tuyết kéo chó để bảo vệ, một chiếc mới được bổ sung gần đây. Chỉ có Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Donald J. Trump mới có thể tham gia trò chơi này, và thậm chí rất thành công! Không ai được phép động đến mảnh đất thiêng liêng này, đặc biệt khi an ninh quốc gia của Hoa Kỳ và toàn thế giới đang bị đe dọa."

Cùng ngày thứ Bảy, hàng trăm người dân tại Đan Mạch và thủ đô Nuuk của Greenland đã tuần hành trên đường phố nhằm ủng hộ quyền tự trị của hòn đảo.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết trong tuyên bố: "Thông báo của Tổng thống Mỹ là một cú sốc với chúng tôi".

Động thái này đánh dấu sự leo thang nghiêm trọng trong quan hệ giữa Trump và các đồng minh NATO, làm căng thẳng liên minh an ninh tập thể đã định hình trật tự quốc tế trong 80 năm qua. Đồng thời, đây là lần mới nhất ông sử dụng công cụ thương mại để gây áp lực chính trị, tạo ra phản ứng trái chiều từ cam kết đầu tư của một số quốc gia đến sự phản đối mạnh mẽ từ Trung Quốc, Brazil và Ấn Độ.

Tham khảo South China Morning Post (SCMP), CNN