PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh 'giải mã' con số tăng trưởng GDP 8,18% và triển vọng kinh tế cuối năm
Theo PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, mức tăng trưởng GDP 8,18% là tín hiệu rất tích cực song không phải là chỉ tiêu duy nhất để đánh giá “sức khỏe” nền kinh tế. Các yếu tố như lạm phát, sản xuất công nghiệp, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, lợi nhuận và sự ổn định kinh tế vĩ mô cũng cần được theo dõi đồng bộ.
GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18% - mức cao nhất trong 15 năm, là tín hiệu tích cực hiếm có của kinh tế Việt Nam. Nhưng đằng sau con số ấn tượng ấy là hàng loạt bài toán không dễ: Lạm phát đã tiến sát mục tiêu kiểm soát, tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, áp lực thanh khoản ngân hàng lớn dần, trong khi mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% vẫn còn ở phía trước. Liệu nền kinh tế có đủ "nội lực" để bứt phá, hay những rủi ro đang âm thầm tích tụ?
Trao đổi với chúng tôi, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, nguyên Trưởng khoa Tài chính Quốc tế, Học viện Tài chính, đã chỉ ra những điểm sáng, những "nút thắt" cần tháo gỡ và điều kiện tiên quyết để Việt Nam không chỉ tăng trưởng nhanh, mà còn tăng trưởng đúng hướng và bền vững.
- Với những số liệu kinh tế vĩ mô vừa được công bố, GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, ông có nhận xét gì về con số này?
PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh: Mức tăng trưởng GDP 8,18% trong 6 tháng đầu năm 2026 là kết quả rất tích cực, đồng thời là mức cao nhất của cùng kỳ kể từ năm 2011. Riêng quý II, GDP ước tăng 8,39%, cho thấy đà phục hồi và tăng tốc của nền kinh tế đang được duy trì khá rõ nét.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở con số tăng trưởng, mà còn ở chất lượng của tăng trưởng. Khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đóng góp hơn 88% vào mức tăng chung, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng hai con số. Đây là những động lực cốt lõi phản ánh sức bật của nền kinh tế.
Tuy nhiên, cũng lưu ý rằng tăng trưởng GDP không phải là chỉ tiêu duy nhất để đánh giá “sức khỏe” nền kinh tế. Các yếu tố như lạm phát, sản xuất công nghiệp, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, lợi nhuận và sự ổn định kinh tế vĩ mô cũng cần được theo dõi đồng bộ.
Dù mức tăng 8,18% vẫn thấp hơn khoảng 1,52 điểm phần trăm so với mục tiêu đề ra cho 6 tháng đầu năm, nhưng đây vẫn là kết quả rất đáng ghi nhận. Đà tăng trưởng hiện nay, cùng với sự phục hồi của sản xuất, tiêu dùng trong nước và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, đang tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của cả năm 2026
-Có ý kiến cho rằng khi nền kinh tế tăng tốc, nhập khẩu nguyên vật liệu sẽ tăng mạnh, kéo theo nguy cơ chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu. Theo ông, nhập siêu trong bối cảnh mở rộng sản xuất có đáng lo hay không? Điều gì mới là chỉ báo quan trọng hơn cần theo dõi?
Việc nhập khẩu tăng mạnh khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc là diễn biến bình thường, thậm chí phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp chứ không phải tín hiệu tiêu cực.
Phần lớn mức tăng nhập khẩu trong giai đoạn này đến từ nhu cầu nhập nguyên, nhiên, vật liệu, máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ sản xuất. Đây đều là các yếu tố đầu vào thiết yếu để doanh nghiệp mở rộng công suất, thực hiện các đơn hàng mới và chuẩn bị cho các kế hoạch sản xuất trong những tháng tiếp theo.
Nhập khẩu tăng cần được đặt trong mối quan hệ với chu kỳ sản xuất. Khi doanh nghiệp gia tăng nhập khẩu nguyên liệu và máy móc, điều đó đồng nghĩa với việc hoạt động sản xuất đang được mở rộng, chứ không đơn thuần phản ánh sự gia tăng tiêu dùng hàng hóa từ nước ngoài.
Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào cán cân thương mại để đánh giá sức khỏe của nền kinh tế. Điều quan trọng hơn là cơ cấu hàng nhập khẩu có phục vụ sản xuất hay không và liệu lượng nguyên liệu, thiết bị nhập về có nhanh chóng chuyển hóa thành sản lượng công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu và giá trị gia tăng trong nước.
Nói cách khác, nếu nhập khẩu tăng chủ yếu để phục vụ sản xuất, đầu tư và xuất khẩu thì ngay cả khi cán cân thương mại thu hẹp hoặc xuất hiện nhập siêu trong ngắn hạn cũng không phải là tín hiệu đáng lo ngại. Điều cần theo dõi sát hơn là tốc độ mở rộng sản xuất, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, năng lực chế biến, chế tạo cũng như khả năng chuyển hóa các yếu tố đầu vào thành tăng trưởng kinh tế trong những quý tiếp theo.
Ông đánh giá như thế nào về diễn biến lạm phát hiện nay? Liệu chính sách tiền tệ của Việt Nam có khả năng thay đổi trong thời gian tới hay không?
CPI bình quân quý II/2026 tăng 5,25% so với cùng kỳ năm trước, trong khi bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38%. Đáng chú ý, lạm phát cơ bản ở mức 4,12%, cho thấy áp lực giá cả không chỉ đến từ các yếu tố nhất thời mà còn xuất phát từ những yếu tố mang tính nền tảng của nền kinh tế.
Đây là mức lạm phát tương đối cao và đã tiến sát mục tiêu kiểm soát của cả năm. Trong khi đó, dù GDP 6 tháng đạt mức cao nhất nhiều năm, nền kinh tế vẫn còn cách mục tiêu tăng trưởng khoảng 1,52 điểm phần trăm. Điều này đặt ra bài toán không dễ trong điều hành, vừa phải duy trì đà tăng trưởng, vừa phải kiểm soát lạm phát.
Một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ diễn biến khó lường của thị trường năng lượng thế giới trong bối cảnh địa chính trị tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn. Mặc dù xăng dầu chỉ chiếm khoảng 4,5% rổ tính CPI, nhưng đây là nhóm hàng có sức lan tỏa rất lớn, tác động trực tiếp đến chi phí vận tải, logistics, sản xuất và kéo theo mặt bằng giá của nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác.
Nếu giá nguyên liệu và các chi phí đầu vào tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, áp lực này sẽ từng bước chuyển sang giá bán lẻ, khiến lạm phát tiêu dùng gia tăng và thu hẹp dư địa điều hành chính sách.
Vì vậy, ưu tiên hàng đầu trong thời gian tới vẫn là kiểm soát lạm phát. Đây sẽ tiếp tục là một trong những trọng tâm mà các cơ quan điều hành chính sách tiền tệ và quản lý kinh tế phải đặc biệt quan tâm để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững
Với mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, theo ông khả năng hoàn thành mục tiêu này đến đâu? Đâu sẽ là những động lực chính của tăng trưởng trong thời gian tới?
Để đạt mục tiêu GDP tăng khoảng 10%, nền kinh tế sẽ phải duy trì tốc độ tăng trưởng rất cao trong nửa cuối năm. Khả năng hoàn thành mục tiêu sẽ phụ thuộc vào việc chúng ta có tận dụng được các dư địa tăng trưởng hiện có hay không. Điều quan trọng là phải biến những tín hiệu tích cực thành kết quả thực tế của sản xuất, đầu tư và tiêu dùng.
Động lực đầu tiên đến từ đầu tư. Hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị (metro) và công trình trọng điểm quốc gia đang được khởi công, cùng với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục được cải thiện, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế.
Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp cũng đang cho thấy tín hiệu phục hồi khi hoạt động sản xuất, kinh doanh mở rộng, trong khi dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng. Việc vốn FDI đăng ký và giải ngân duy trì đà tích cực không chỉ bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế mà còn góp phần mở rộng năng lực sản xuất và thúc đẩy xuất khẩu.
Một động lực quan trọng khác là sức cầu trong nước. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục duy trì mức tăng trên 12%, cho thấy tiêu dùng nội địa vẫn đóng vai trò là bệ đỡ quan trọng của tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.
Việc Chính phủ chủ động điều chỉnh các cân đối tài khóa theo hướng mở rộng cũng sẽ tạo thêm dư địa cho tăng trưởng trong trung và dài hạn. Việc nâng mức bội chi ngân sách lên khoảng 5% GDP và điều chỉnh trần nợ công lên 50% GDP đến năm 2030 cho thấy định hướng sử dụng chính sách tài khóa chủ động hơn nhằm huy động thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Nếu nguồn vốn bổ sung được tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, đây sẽ là động lực quan trọng giúp nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế, qua đó tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% được đánh giá là rất cao. Theo ông, tăng trưởng tín dụng sẽ đóng vai trò như thế nào để hiện thực hóa mục tiêu này?
Trong bối cảnh thị trường vốn và thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa phục hồi hoàn toàn, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ lực để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Tăng trưởng tín dụng gần 7,73% chỉ trong nửa đầu năm, tương đương bổ sung khoảng 1,4 triệu tỷ đồng vào nền kinh tế, là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là bơm vốn bằng mọi giá mà là điều tiết dòng vốn đúng địa chỉ và đúng thời điểm.
Nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh chắc chắn sẽ tiếp tục tăng khi nền kinh tế mở rộng. Hệ thống ngân hàng cần bảo đảm cung ứng đủ vốn cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời phải kiểm soát quy mô tín dụng ở mức hợp lý để không tạo áp lực lên lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong điều kiện các kênh huy động vốn khác như thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp đang từng bước phục hồi, chính sách tín dụng cần được điều hành linh hoạt hơn, bảo đảm sự phối hợp hài hòa giữa các nguồn vốn trong nền kinh tế, thay vì để toàn bộ gánh nặng dồn lên hệ thống ngân hàng. Tại Việt Nam, tỉ lệ dư nợ tín dụng/GDP đã chạm mức 146% - thuộc nhóm cao nhất khu vực, đang tạo ra những rủi ro hệ thống tiềm ẩn.
Mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô tín dụng mà còn phải duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, phân bổ vốn hiệu quả vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu và các ngành tạo ra giá trị gia tăng cao. Khi dòng vốn được điều tiết hợp lý, vừa đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, vừa giữ được ổn định vĩ mô, tín dụng mới thực sự trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Thanh khoản của hệ thống ngân hàng hiện nay đang ở trạng thái như thế nào? Điều đó sẽ tác động ra sao đến nền kinh tế trong những tháng cuối năm?
Tăng trưởng tín dụng đang ở mức khá cao trong khi huy động vốn mới tăng khoảng 4,51%, thấp hơn cùng kỳ năm trước. Điều này phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn của các ngân hàng đang lớn dần khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc.
Tuy vậy, tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn hiện chỉ khoảng 27%, thấp hơn đáng kể so với mức trần 34% theo quy định. Đây là dư địa quan trọng cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn còn khả năng mở rộng tín dụng, chưa rơi vào tình trạng thiếu thanh khoản hay phải siết cho vay.
Đáng chú ý, Nghị quyết 168/NQ-CP cho phép Bộ Tài chính chủ động quyết định hạn mức sử dụng nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại, thậm chí có thể vượt mức 50% trong trường hợp cần thiết, sẽ tạo thêm nguồn thanh khoản cho hệ thống. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, giúp các ngân hàng có thêm nguồn lực để cung ứng vốn cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, việc bổ sung thanh khoản không đồng nghĩa với mở rộng tín dụng bằng mọi giá. Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng mạnh và lạm phát vẫn chịu nhiều sức ép, cơ quan điều hành cần kiểm soát chặt chẽ tốc độ tăng tín dụng, đồng thời theo dõi sát diễn biến CPI để bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.
Điều quan trọng nhất là duy trì được sự cân bằng giữa thanh khoản, tăng trưởng tín dụng và kiểm soát lạm phát. Nếu làm tốt ba yếu tố này, hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục đóng vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong những tháng cuối năm.
Đâu là ưu tiên lớn nhất trong điều hành kinh tế vĩ mô hiện nay để vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô?
Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu điều hành không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tăng trưởng, tạo nền tảng bền vững cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Cùng với việc tiếp tục thúc đẩy các động lực truyền thống như đầu tư, sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn.
Tăng trưởng trong thời gian tới không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô sản xuất hay gia tăng vốn đầu tư. Động lực quan trọng hơn là nâng cao năng suất, ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển các ngành sản xuất xanh, sạch, sử dụng năng lượng tiết kiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Việc hình thành mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững sẽ giúp nền kinh tế không chỉ duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.
Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp này, Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc hơn để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.
Theo ông, sau những kết quả tích cực đạt được trong 6 tháng đầu năm, đâu là thách thức lớn nhất trong điều hành kinh tế và cần ưu tiên chính sách gì để duy trì đà tăng trưởng?
Thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở các yếu tố kinh tế mà còn ở năng lực tổ chức thực thi của bộ máy quản lý nhà nước sau quá trình sắp xếp, tinh gọn.
Mô hình tổ chức mới từ Trung ương đến địa phương cần nhanh chóng vận hành ổn định, thông suốt và hiệu quả để các chủ trương, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân được triển khai kịp thời, không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi.
Mục tiêu của việc sắp xếp bộ máy là tinh gọn hơn, tiết kiệm chi phí hơn nhưng đồng thời phải nâng cao hiệu quả quản trị. Nếu bộ máy vận hành thông suốt, quá trình giải quyết thủ tục hành chính, phân bổ nguồn lực và triển khai các chính sách phát triển sẽ nhanh hơn, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Ưu tiên lớn nhất trong thời gian tới là tiếp tục hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường thực thi chính sách, bảo đảm hệ thống quản lý hoạt động minh bạch, đồng bộ và hiệu quả. Khi các điểm nghẽn về thủ tục được tháo gỡ, doanh nghiệp sẽ giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian triển khai dự án và tận dụng tốt hơn các cơ hội đầu tư, kinh doanh.
Chính sách hỗ trợ quan trọng nhất lúc này không chỉ là các gói ưu đãi về vốn hay thuế, mà là xây dựng một bộ máy vận hành thông suốt, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để mọi nguồn lực của nền kinh tế được khơi thông và phát huy hiệu quả.
Xin trân trọng cám ơn ông!!!
