Phát hiện di tích cổ đại 6.500 năm tuổi, chứa hài cốt của 18 người

Công trình Chleby, được xây dựng cách đây khoảng 6.500 năm trên lãnh thổ Cộng hòa Séc ngày nay, được xác định là một trong những trung tâm nghi lễ cổ xưa nhất từng được biết đến ở Trung Âu.

Cấu trúc này được thiết kế để theo dõi chuyển động của Mặt Trời và Mặt Trăng, đồng thời chứa hài cốt của 18 người cùng nhiều phần xương bò.

Nghiên cứu do nhà khảo cổ Petr Krištuf thuộc Đại học Tây Bohemia dẫn đầu cho thấy vòng tròn nghi lễ này được dựng lên khoảng 1.000 năm trước Stonehenge, quần thể đá thời tiền sử nổi tiếng của Anh.

Phát hiện cho thấy các cộng đồng nông nghiệp thời tiền sử đã biết kết hợp quan sát bầu trời với việc xác định mùa vụ và tổ chức hoạt động canh tác.

Công trình có hai khu vực được thiết kế để quan sát bầu trời và theo dõi chuyển động của Mặt Trăng và Mặt Trời.

Một khu vực giúp theo dõi chu kỳ của Mặt Trăng, đặc biệt là cách Mặt Trăng thay đổi vị trí trên bầu trời, dịch dần về những điểm xa nhất rồi lại quay trở lại.

Khu vực còn lại được bố trí theo hai thời điểm đặc biệt trong năm: lúc Mặt Trời mọc vào ngày hạ chí và lúc Mặt Trời lặn vào ngày đông chí.

Ngoài ra, quanh công trình hình tròn còn có 12 lối mở khác. Vị trí của chúng được sắp xếp theo những hướng liên quan đến chuyển động của Mặt Trời và Mặt Trăng.

Toàn bộ hệ thống có thể đóng vai trò như một mốc tham chiếu giúp các cộng đồng nông nghiệp xác định thời điểm tiến hành những công việc quan trọng như gieo trồng và thu hoạch.

Nhà khảo cổ cũng nhận thấy cách định hướng của công trình Chleby có điểm tương đồng với trục chính của Stonehenge.

Điểm khác biệt nằm ở niên đại: di tích Chleby có thiết kế tương tự nhưng đã ra đời sớm hơn cả nghìn năm so với Stonehenge.

Hào sâu chứa hài cốt 18 người và xương bò

Một phần đáng chú ý khác của phát hiện nằm ở một hào sâu khoảng 2,4m bao quanh khu vực vòng tròn.

Các nhà khảo cổ tìm thấy xương người và động vật bên trong hào. Tổng cộng 18 ngôi mộ chôn cất người đã được xác định. Dấu vết cho thấy những người này có thể được chôn cất vào các thời điểm khác nhau, thay vì trong cùng một sự kiện.

Hiện chưa rõ vì sao những người này được lựa chọn để chôn cất tại đây.

Gần lối vào chính, các nhà khảo cổ phát hiện hộp sọ cùng những phần xương khác của bò. Dựa trên vị trí của các di tích, nhóm nghiên cứu tin rằng những hộp sọ này ban đầu được đặt ngay tại cổng vào.

Phát hiện này được cho là liên quan đến ý nghĩa biểu tượng mà bò từng mang trong một số cộng đồng thời tiền sử ở châu Âu, thuộc truyền thống mà các học giả gọi là “tín ngưỡng thờ bò”.

Địa điểm này được xác định có liên quan đến văn hóa Únětice - từng phân bố trên những khu vực ngày nay thuộc miền Tây Ba Lan, miền Đông Đức, Cộng hòa Séc, miền Tây Slovakia và miền Bắc Áo.

Chỉ riêng tại Cộng hòa Séc và Slovakia ngày nay, khoảng 1.400 địa điểm khảo cổ liên quan đến nền văn hóa này đã được ghi nhận.

Các tư liệu cũng cho thấy cư dân Únětice từng tham gia vào các hoạt động thương mại đường dài. Họ nhập khẩu đồng và thiếc, đồng thời vận chuyển hổ phách từ vùng Baltic qua những tuyến giao thương xuyên khu vực.

Krištuf và nhóm nghiên cứu hiện dự định phân tích các hài cốt được tìm thấy tại công trình Chleby để tìm hiểu thêm về những cá nhân được chôn cất tại đây.