Phó Chủ tịch Bắc Ninh: Cơ hội đón các nhà máy bán dẫn có thể chỉ còn 5 năm

Chạy đua với thời gian để đón làn sóng bán dẫn

Phát biểu tại Diễn đàn Go Global Bắc Ninh 2026, ngày 10/10, ông Phạm Văn Thịnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh, cho rằng Việt Nam nói chung và Bắc Ninh nói riêng đang đứng trước cơ hội quan trọng để khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở lĩnh vực công nghệ cao và bán dẫn. Tuy nhiên, cơ hội này không kéo dài vô thời hạn.

Theo ông, khoảng 5 năm tới là giai đoạn có ý nghĩa quyết định. Đến giai đoạn 2031-2032, số lượng nhà máy quy mô lớn dịch chuyển sang Việt Nam và Bắc Ninh có thể không còn nhiều như hiện nay.

“Đây là giai đoạn có ý nghĩa quyết định, đòi hỏi chúng tôi phải tranh thủ từng ngày, từng giờ, thậm chí từng phút để tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp. Tôi cho rằng đây cũng là điều doanh nghiệp mong muốn nhất ở chính quyền”, ông Thịnh nói.

Trong cuộc đua thu hút các dự án công nghệ cao, theo lãnh đạo Bắc Ninh, lợi thế không chỉ nằm ở quỹ đất hay ưu đãi đầu tư, mà còn ở tốc độ xử lý thủ tục và khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp. Bởi khi các tập đoàn cân nhắc địa điểm đầu tư, sự chậm trễ trong giải quyết công việc có thể làm giảm sức hấp dẫn của một địa phương.

Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính được Bắc Ninh xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Chính quyền địa phương hướng tới rút ngắn thời gian xử lý, đẩy nhanh quá trình ra quyết định và tháo gỡ kịp thời các vướng mắc, thay vì để doanh nghiệp phải chờ đợi trong bối cảnh cạnh tranh đầu tư ngày càng quyết liệt.

30.000ha đất công nghiệp, bài toán không chỉ là mở rộng quỹ đất

Song song với cải cách hành chính, Bắc Ninh đang điều chỉnh quy hoạch để tạo thêm dư địa phát triển công nghiệp. Theo ông Thịnh, địa phương đã chuyển một phần diện tích trước đây dành cho khu đô thị sang đất công nghiệp, nâng quỹ đất công nghiệp lên khoảng 30.000ha.

Việc mở rộng quỹ đất được kỳ vọng tạo điều kiện tiếp nhận thêm các dự án sản xuất, đồng thời tăng nguồn cung để góp phần ổn định chi phí thuê đất, kéo dài thời gian thuê và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, có đất trong quy hoạch chưa đồng nghĩa với việc có thể đón ngay các nhà máy. Theo ông Thịnh, để đưa quỹ đất vào khai thác hiệu quả, Bắc Ninh còn phải giải quyết đồng thời nhiều công việc: giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư, huy động nguồn lực và xây dựng hạ tầng công nghiệp.

Đây là khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng biến lợi thế quy hoạch thành năng lực thu hút đầu tư thực tế. Nếu mặt bằng chưa sẵn sàng, hạ tầng chưa hoàn thiện hoặc thủ tục còn kéo dài, địa phương khó đáp ứng tiến độ triển khai mà các tập đoàn lớn yêu cầu.

Bên cạnh đó, Bắc Ninh hướng tới hình thành các cụm ngành đủ mạnh, kết nối doanh nghiệp đầu chuỗi với hệ thống nhà cung ứng. Theo ông Thịnh, chỉ khi các doanh nghiệp cùng hoạt động trong một hệ sinh thái có tính liên kết, địa phương mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh cho toàn bộ chuỗi giá trị.

Mục tiêu của chính quyền là tạo lợi thế về chi phí sản xuất cho cả doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp trong nước. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp nội địa có thêm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát sự phát triển của các tập đoàn lớn.

Bắc Ninh chọn nhân lực là ưu tiên hàng đầu

Dù quỹ đất và hạ tầng là những điều kiện quan trọng, ông Thịnh nhấn mạnh nguồn nhân lực mới là yếu tố được Bắc Ninh đặt lên hàng đầu trong chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao.

“Nếu phải bỏ đi tất cả và lựa chọn một ưu tiên hàng đầu, chúng tôi sẽ chọn phát triển nguồn nhân lực”, ông Thịnh nói.

Theo lãnh đạo địa phương, Bắc Ninh đang thúc đẩy hợp tác với các trường quốc tế, phát triển hệ thống trường cao đẳng nghề và mở rộng đào tạo các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ. Mục tiêu là tạo nguồn lao động có khả năng đáp ứng yêu cầu của các nhà máy công nghệ cao, trong đó có ngành bán dẫn.

Địa phương hiện có nhiều cơ sở đào tạo quy mô lớn. Trường Đại học Công nghệ Đông Á có khoảng 17.000 sinh viên; Trường Cao đẳng Công nghệ Việt - Hàn có khoảng 11.000 sinh viên; Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp có khoảng 17.000 sinh viên và Trường Cao đẳng Cơ điện có khoảng 8.000 sinh viên.

Bắc Ninh cũng có các cơ sở đào tạo nghề lâu năm, được doanh nghiệp đánh giá cao và tham gia cung ứng nhân lực cho những nhà máy kiểm thử, đóng gói bán dẫn như Amkor.

Trong thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục thúc đẩy liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Một định hướng được đặt ra là bố trí các trường đào tạo từ trung cấp, cao đẳng trở lên trong bán kính khoảng 10-15km quanh các khu công nghiệp, giúp đáp ứng nhu cầu nhân lực tại chỗ.

Cách tiếp cận này nhằm rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sản xuất, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp phối hợp với nhà trường trong phát triển kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động.

Theo ông Thịnh, Bắc Ninh hiện không chỉ cạnh tranh với các địa phương trong nước mà còn phải so sánh năng lực thu hút đầu tư với những trung tâm sản xuất trong khu vực như Thái Lan và Malaysia. Vì vậy, nhân lực không đơn thuần là yếu tố bổ trợ, mà là điều kiện quyết định để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Doanh nghiệp trong nước cần tận dụng thời cơ

Đánh giá triển vọng đầu tư, ông Thịnh cho rằng Đông Nam Á sẽ tiếp tục là khu vực thu hút dòng vốn trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Việt Nam và Bắc Ninh có cơ hội đón thêm các dự án dịch chuyển, nhưng cơ hội đó không bảo đảm sẽ duy trì trong thời gian dài.

Do đó, bên cạnh nỗ lực từ chính quyền, doanh nghiệp trong nước cần chủ động hợp tác với doanh nghiệp FDI, mở rộng năng lực sản xuất và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng.

Đối với Bắc Ninh, bài toán không chỉ là thu hút thêm nhà máy, mà còn là tạo dựng hệ sinh thái đủ sức giữ chân các nhà đầu tư, phát triển mạng lưới nhà cung ứng nội địa và bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghệ.

Trong khoảng thời gian mà ông Thịnh đánh giá là có ý nghĩa quyết định, tốc độ cải cách hành chính, khả năng chuẩn bị mặt bằng, chất lượng hạ tầng và năng lực đào tạo lao động sẽ là những yếu tố then chốt.

Cơ hội từ làn sóng dịch chuyển sản xuất có thể mở ra cánh cửa để Bắc Ninh tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Nhưng để biến cơ hội thành lợi thế bền vững, địa phương cần hành động đủ nhanh và tạo được năng lực cạnh tranh thực chất cho cả doanh nghiệp FDI lẫn doanh nghiệp Việt Nam.