Phó Chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng chỉ ra 2 công cụ giúp mở rộng tín dụng mà không hạ chuẩn cho vay

Phát biểu khai mạc Tọa đàm “Cơ chế chia sẻ và giảm thiểu rủi ro tín dụng tại Việt Nam” ngày 13/10 do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp với Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) tổ chức, TS Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng bình quân từ 10% mỗi năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu vốn của nền kinh tế sẽ tiếp tục tăng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nông nghiệp hiện đại và những ngành có ý nghĩa chiến lược đối với tăng trưởng dài hạn.

Trong bối cảnh đó, hệ thống ngân hàng tiếp tục giữ vai trò là kênh cung ứng vốn chủ đạo của nền kinh tế. Số liệu đến ngày 30/9/2026 cho thấy, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và tăng 16,69% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, trước bối cảnh đẩy mạnh mở rộng dư nợ tín dụng để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế, các ngân hàng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức mới về quản trị rủi ro, an toàn vốn, giới hạn cấp tín dụng và chất lượng tài sản ngày càng được nâng cao. Trong khi đó, khả năng tiếp cận vốn tín dụng của một bộ phận doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa còn những điểm nghẽn cần được tháo gỡ do tính minh bạch tài chính, dòng tiền và phương án kinh doanh còn hạn chế, khiến những doanh nghiệp này chưa thể tiếp cận vốn ở mức tương xứng với nhu cầu.

Điều này đặt ra yêu cầu phải nghiên cứu những phương thức tiếp cận tín dụng mới. Trong đó, cơ chế chia sẻ và giảm thiểu rủi ro như các công cụ Hạn mức Chia sẻ Rủi ro (RSF) và Bảo lãnh Tín dụng Một phần (PCG) có thể là một giải pháp quan trọng, giúp ngân hàng có thêm cơ sở và dư địa để mở rộng tín dụng mà vẫn bảo đảm các nguyên tắc an toàn, quản trị rủi ro.

RSF, PCG có thể tạo thêm dư địa cho ngân hàng mở rộng tín dụng

Theo TS Đào Minh Tú, trên thế giới, các công cụ RSF và PCG đã được triển khai tại nhiều quốc gia và thị trường mới nổi, giúp các tổ chức tài chính mở rộng tín dụng tới những phân khúc còn ít được phục vụ, đồng thời thu hút thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân cho các lĩnh vực ưu tiên.

“Đối với ngành ngân hàng Việt Nam, đây là những giải pháp tương đối mới nhưng rất đáng quan tâm”, ông nhấn mạnh.

Phân tích về khả năng ứng dụng các cơ chế này, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA cho rằng RSF và PCG có thể giúp ngân hàng có thêm dư địa để mở rộng danh mục cho vay, tiếp cận những khách hàng trước đây còn gặp khó khăn về tài sản bảo đảm, lịch sử tín dụng hoặc khả năng chứng minh năng lực tài chính.

Điểm đáng chú ý là các cơ chế này không chỉ có ý nghĩa đối với từng khoản vay riêng lẻ. Nếu được thiết kế phù hợp, chúng còn có thể trở thành đòn bẩy huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân, nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và đưa dòng vốn tín dụng đến những khu vực thực sự có nhu cầu.

Bên cạnh đó, cơ chế chia sẻ rủi ro tạo điều kiện để các ngân hàng chia sẻ một phần rủi ro với các tổ chức tài chính phát triển quốc tế, qua đó tăng khả năng huy động nguồn vốn trong và ngoài nước, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát triển các sản phẩm tài chính phức tạp hơn trong tương lai.

Tuy nhiên, TS Đào Minh Tú lưu ý, tiềm năng mở rộng tín dụng phải đi cùng yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro và khuôn khổ vận hành. Bởi đây vẫn là lĩnh vực tương đối mới đối với nhiều tổ chức tín dụng Việt Nam, việc triển khai đòi hỏi sự thống nhất về cách thức xác định, phân bổ và xử lý rủi ro giữa các bên tham gia.

Nói cách khác, việc có thêm cơ chế chia sẻ rủi ro không đồng nghĩa với việc ngân hàng có thể hạ thấp yêu cầu thẩm định hoặc nới lỏng kỷ luật tín dụng. Hiệu quả của các công cụ này phụ thuộc vào cách thức thiết kế, cơ chế phối hợp và khả năng xác định rõ trách nhiệm của từng bên trong quá trình cấp tín dụng.

Chia sẻ rủi ro không đồng nghĩa với tín dụng "dễ dãi"

Nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt trong nghiên cứu và triển khai các cơ chế giảm thiểu rủi ro tín dụng, TS Đào Minh Tú khẳng định: “Mục tiêu của cơ chế chia sẻ và giảm thiểu rủi ro không phải là làm cho tín dụng trở nên ‘dễ dãi’ hơn, mà là làm cho rủi ro được nhận diện đầy đủ hơn, được phân bổ hợp lý hơn và được kiểm soát tốt hơn”.

Theo ông, đây là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm các cơ chế RSF, PCG thực sự phát huy hiệu quả, thay vì chỉ được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ ngân hàng mở rộng cho vay.

Khi rủi ro được chia sẻ một cách minh bạch, trách nhiệm của mỗi bên được xác định rõ ràng và các ngân hàng vẫn duy trì đầy đủ các chuẩn mực thẩm định, quản trị tín dụng, hệ thống sẽ có thêm dư địa để đưa vốn đến những doanh nghiệp và lĩnh vực có tiềm năng nhưng đang gặp hạn chế nhất định trong tiếp cận tín dụng.

Từ góc độ này, giá trị của cơ chế chia sẻ rủi ro không chỉ nằm ở việc giảm bớt phần rủi ro mà một tổ chức tín dụng phải tự gánh chịu, mà còn ở khả năng cải thiện cách thức phân bổ nguồn lực tài chính trong nền kinh tế. Nếu được thiết kế và vận hành phù hợp, các cơ chế này có thể góp phần mở rộng khả năng tiếp cận vốn, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo thêm động lực cho tăng trưởng bền vững.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, theo TS Đào Minh Tú, việc nghiên cứu và triển khai RSF, PCG cần thận trọng, bám sát điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Các bên cần cùng trao đổi, làm rõ nhiều vấn đề cốt lõi, từ mức độ sẵn sàng của khuôn khổ pháp lý, nhu cầu thực tế của thị trường đến những rào cản mà ngân hàng thương mại đang gặp phải.

Bên cạnh đó, cần xác định những lĩnh vực nên được ưu tiên và các điều kiện cần thiết để những công cụ này được áp dụng hiệu quả, tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế. Đây cũng là những nội dung trọng tâm mà tọa đàm hướng tới thảo luận.