Phương Tây siết cửa, một 'cửa ngõ' châu Á đón gần 113 tấn vàng Nga chỉ trong 7 tháng

Theo phân tích của công ty đầu tư kim loại quý BullionVault dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Hồng Kông, đặc khu này đã nhập khẩu 112,7 tấn vàng có xuất xứ từ Nga trong 7 tháng đầu năm 2026.

Con số này vượt mức kỷ lục 92,1 tấn ghi nhận trong cả năm 2025 và cao hơn nhiều so với mức 3,3 tấn của năm 2021, thời điểm trước khi xung đột Nga và Ukraine bùng phát.

Vàng Nga chiếm gần 15% tổng lượng vàng phi tiền tệ nhập khẩu của Hồng Kông trong 7 tháng đầu năm nay, tăng mạnh từ mức 0,6% vào năm 2021.

Trao đổi với CNBC, các chuyên gia cho rằng sự gia tăng này phản ánh quá trình tái định hướng hoạt động xuất khẩu vàng của Nga, sau khi các nhà sản xuất nước này mất quyền tiếp cận những thị trường lớn ở phương Tây từ năm 2022.

Dòng vàng chuyển hướng từ London sang châu Á

Trước khi xung đột nổ ra, ngành vàng Nga phụ thuộc đáng kể vào thị trường London. Theo BullionVault, lượng vàng Nga xuất khẩu sang Anh trong giai đoạn 2019 đến 2021 tương đương khoảng 2/3 sản lượng khai thác của nước này.

Tuy nhiên, đến tháng 3/2022, Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) đã đình chỉ tư cách của cả 6 nhà tinh luyện vàng và bạc Nga trong danh sách Good Delivery, bộ tiêu chuẩn được sử dụng để xác định các thỏi kim loại quý đủ điều kiện giao dịch trên thị trường London.

Sau đó, Mỹ, Anh và các nước phương Tây khác lần lượt áp đặt hạn chế đối với vàng Nga, gần như đóng cửa những thị trường từng là điểm đến chủ chốt của kim loại quý từ nước này.

Ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại BullionVault, cho biết xuất khẩu vàng Nga sang Anh và các quốc gia phương Tây áp dụng trừng phạt đã sụt giảm mạnh.

Trong bối cảnh đó, Hồng Kông nổi lên như một đầu mối quan trọng của thương mại giữa Nga và Trung Quốc.

“Phần lớn vàng được chuyển tới Trung Quốc đại lục, bởi nước này không áp đặt lệnh trừng phạt đối với vàng Nga”, bà Vita Spivak, chuyên gia tư vấn cấp cao tại Gatehouse Advisory Partners, nói với CNBC.

Theo bà Spivak, bên cạnh việc tạo ra tuyến giao thương thay thế sau các lệnh trừng phạt, Hồng Kông còn mang lại lợi thế lớn cho hoạt động kinh doanh vàng: khả năng tiếp cận trực tiếp thị trường tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới.

Ông Ash nhận định đà tăng mạnh của vàng Nga trong số liệu nhập khẩu chính thức của Hồng Kông phản ánh sự hỗ trợ và hoạt động thương mại song phương mà Tổng thống Vladimir Putin đã nhiều lần nhắc đến khi cảm ơn Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Hồng Kông đón dòng vàng giữa làn sóng mua vào của Trung Quốc

Hồng Kông từ lâu đã đóng vai trò cửa ngõ đưa vàng vào Trung Quốc đại lục. Đặc khu này cũng đang nhanh chóng mở rộng hạ tầng lưu trữ, thanh toán bù trừ và giao dịch kim loại quý.

Bà Rhona O’Connell, người đứng đầu bộ phận phân tích thị trường khu vực châu Âu, Trung Đông, châu Phi và châu Á tại StoneX, cho biết Hồng Kông luôn là một trung tâm trung chuyển quan trọng đối với vàng nhập vào Trung Quốc.

Dù Thượng Hải đã giành thêm thị phần trong những năm gần đây, Hồng Kông hiện vẫn cạnh tranh với Singapore để trở thành trung tâm vàng hàng đầu. Theo đánh giá của bà O’Connell, Hồng Kông đang đi trước Singapore khoảng 6 tháng về phát triển hạ tầng.

Tuy nhiên, vị thế cửa ngõ của Hồng Kông cũng đã thay đổi. Theo S&P Global, Trung Quốc mở thêm các đầu mối nhập khẩu vàng tại Thâm Quyến và Bắc Kinh, khiến tỷ trọng của Hồng Kông trong tổng lượng vàng nhập khẩu của nước này giảm xuống.

Dòng vàng Nga tăng mạnh đúng lúc Trung Quốc đẩy mạnh mua kim loại quý trên nhiều phương diện, từ tích lũy dự trữ quốc gia đến nhu cầu của người dân.

Trung Quốc đã xác định vàng là “khoáng sản chiến lược”, đồng thời khuyến khích người dân nắm giữ vàng vật chất như một phương tiện bảo toàn giá trị tài sản. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) cũng tiếp tục bổ sung vàng vào dự trữ.

Dữ liệu của S&P Global cho thấy dự trữ vàng chính thức của Trung Quốc tăng hơn 40 tấn trong 6 tháng đầu năm 2026, cao hơn gấp đôi lượng mua vào cùng kỳ năm trước.

Ông Charles Chang, người phụ trách mảng doanh nghiệp khu vực Trung Quốc mở rộng tại S&P Global Ratings, cho biết cả PBoC lẫn người tiêu dùng Trung Quốc đều đang mua một lượng vàng đáng kể.

“Trong những giai đoạn có nhiều bất định, người tiêu dùng thường muốn bảo vệ khoản tiết kiệm của mình và coi vàng là một phương tiện để thực hiện điều đó”, ông nói với CNBC.