Pomina (POM) lần đầu kể chuyện thương vụ 59 triệu USD với đối tác Nhật Nansei bị đổ vỡ

Ngày 30/6 tới đây, CTCP Thép Pomina (mã chứng khoán POM) sẽ tổ chức ĐHĐCĐ thường niên năm 2026. Đại hội lần này thu hút sự quan tâm lớn của nhà đầu tư sau thời gian doanh nghiệp tái cấu trúc mạnh mẽ.

Đáng chú ý, sau gần ba năm chìm trong khó khăn và tái cấu trúc, Pomina lần đầu tiết lộ chi tiết về thương vụ hợp tác trị giá gần 59 triệu USD với đối tác Nhật Bản Nansei Co., Ltd. Thương vụ triệu USD này từng được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp thép này thoát khỏi giai đoạn khủng hoảng.

Dự án lò cao gặp khó vì Covid-19, Pomina buộc phải dừng sản xuất

Theo chia sẻ của ban lãnh đạo, mọi chuyện bắt đầu từ dự án lò cao tại Khu công nghiệp Phú Mỹ 1 (Bà Rịa - Vũng Tàu).

Giai đoạn 2021-2022, khi đại dịch Covid-19 bùng phát trên phạm vi toàn cầu cũng là thời điểm Pomina đang triển khai dự án lò cao quy mô lớn tại Phú Mỹ.

Việc giãn cách kéo dài khiến quá trình lắp đặt, chạy thử và đưa dự án vào vận hành bị chậm tiến độ. Cùng với đó, chi phí đầu tư tăng mạnh so với dự toán ban đầu.

Áp lực tài chính gia tăng trong bối cảnh thị trường thép bước vào chu kỳ suy giảm đã khiến Pomina rơi vào tình thế đặc biệt khó khăn.

Đến tháng 9/2022, doanh nghiệp buộc phải ngừng sản xuất.

Theo Pomina, giai đoạn từ năm 2023 đến nay là một trong những thời kỳ khó khăn nhất trong lịch sử hoạt động của công ty khi phải đồng thời xử lý bài toán sản xuất, dòng tiền và tái cấu trúc tài chính.

"Phao cứu sinh" mang tên Nansei

Trong bối cảnh đó, Pomina bắt đầu tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược.

Tháng 7/2023, Đại hội đồng cổ đông thường niên đã thông qua kế hoạch phát hành riêng lẻ hơn 70 triệu cổ phiếu để huy động khoảng 701 tỷ đồng. Đồng thời công ty trình ĐHĐCĐ thông qua việc nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên dưới 65%.

Ngay sau đó, Pomina ký hợp đồng tư vấn vào tháng 10/2023 với Công ty Chứng khoán VietinBank (CTS) để xây dựng phương án phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược.

Song song với quá trình này, Pomina tiến hành đàm phán với Nansei – đối tác đã có hơn 10 năm hợp tác trong ngành thép với Pomina.

Sau thời gian dài khảo sát toàn diện từ tài sản, máy móc, dự án, hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính cho đến thị trường tiêu thụ và các yếu tố pháp lý, lãnh đạo cấp cao hai bên đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác vào tháng 9/2023. Bước đi này nhằm kịp giới thiệu đối tác Nansei tại ĐHĐCĐ.

Theo thỏa thuận, Pomina dự kiến chuyển nhượng 51% cổ phần cho Nansei với tổng giá trị thương vụ lên tới 58,9 triệu USD.

Đối với Pomina, đây được xem là cơ hội quan trọng để tái khởi động hoạt động sản xuất kinh doanh sau thời gian dài đình trệ.

Thương vụ gần 59 triệu USD đổ vỡ

Điều đáng chú ý là thương vụ không đổ vỡ vì tài chính hay do nhà đầu tư thay đổi quyết định.

Theo Pomina, Nansei thể hiện sự nghiêm túc rất cao trong quá trình đàm phán. Ngoài khoản đặt cọc 2 triệu USD, đối tác Nhật Bản còn chi thêm hơn 1,3 triệu USD để thuê các đơn vị tư vấn và thẩm định độc lập phục vụ giao dịch.

Tuy nhiên, vướng mắc lại xuất hiện ở khâu pháp lý. Theo quy định hiện hành, tỷ lệ chuyển nhượng cho nhà đầu tư nước ngoài trong trường hợp này không thể vượt quá 50%.

Trong khi đó, điều kiện tiên quyết mà Nansei đưa ra trong thoả thuận hợp tác là phải nắm giữ 51% cổ phần để có quyền chi phối doanh nghiệp sau đầu tư.

Khoảng cách này đã khiến thương vụ trị giá gần 59 triệu USD không thể hoàn tất.

Sau khi kế hoạch hợp tác với Nansei bất thành, Pomina buộc phải chuyển hướng tìm kiếm các nhà đầu tư trong nước và các quỹ đầu tư khác để tiếp tục quá trình tái cơ cấu.

Việc lần đầu tiết lộ nguyên nhân khiến thương vụ với Nansei thất bại phần nào cho thấy những khó khăn mà doanh nghiệp thép này đã trải qua trong hành trình tìm kiếm nguồn lực để phục hồi hoạt động sản xuất sau cú sốc kép từ đại dịch và chu kỳ suy giảm của ngành thép.

Sau thương vụ đổ vỡ này, từ năm 2023 đến nay, Pomina đã tích cực tìm kiếm và đàm phán với rất nhiều nhà đầu tư như Công ty THACO Industries, Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSteel - TVN) và Vinmetal (thuộc VinGroup - VIC)nhằm sớm ký hợp đồng hợp tác đầu tư.

Mục tiêu nhằm cung cấp cho công ty kiểm toán bằng chứng chắc chắn về việc khắc phục tình trạng âm vốn lưu động để xem xét đánh giá khả năng giả định hoạt động liên tục.