Quốc gia Đông Nam Á thứ 2 sở hữu tàu sân bay: Chuyên gia quốc phòng cảnh báo điều gì?

Thứ Ba, ngày 20/10/2026 đánh dấu tròn hai năm kể từ khi Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto và Phó Tổng thống Gibran Rakabuming Raka tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20/10/2024.

Trong hai năm đầu nhiệm kỳ, chính quyền Prabowo - Gibran đã đạt được nhiều dấu mốc, song vẫn còn nhiều vấn đề trong nước cần được giải quyết.

Chính phủ Indonesia cũng đang phải đối mặt với những thách thức địa chính trị ngày càng phức tạp ở cả cấp độ toàn cầu và khu vực, đòi hỏi đất nước có tiềm lực quân sự lớn nhất Đông Nam Á này (theo bảng xếp hạng sức mạnh quân sự toàn cầu của trang phân tích quốc phòng Global Firepower) phải tận dụng hiệu quả các công cụ ngoại giao để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Một trong những thành tựu đáng chú ý nằm ở lĩnh vực quốc phòng và an ninh. Trong số những diễn biến thu hút sự quan tâm lớn của công chúng là việc chính quyền Prabowo-Gibran thành công trong việc tiếp nhận siêu tàu sân bay ITS Giuseppe Garibaldi của Italy theo hình thức viện trợ.

Chiến hạm này hiện đã chính thức gia nhập biên chế Hải quân Indonesia (TNI AL) với tên gọi KRI Sriwijaya-100, đưa Indonesia trở thành quốc gia thứ hai trong ASEAN, sau Thái Lan, vận hành tàu sân bay.

Tổng thống Prabowo Subianto cho biết con tàu sẽ được sử dụng để hỗ trợ các nhiệm vụ ứng phó thiên tai tại Indonesia – nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á. Trong những tháng gần đây, nhiều khu vực của “xứ sở vạn đảo” đã hứng chịu các vụ cháy rừng và cháy đất trong bối cảnh mùa khô khắc nghiệt.

Tại một cuộc họp hạn chế về công tác ứng phó thiên tai được tổ chức qua hình thức hội nghị truyền hình ở thủ đô Jakarta, Indonesia vào ngày 7/9/2026, ông Prabowo cho biết con tàu sẽ được cải hoán thành tàu sân bay trực thăng và nền tảng triển khai máy bay không người lái (UAV).

Con tàu dự kiến có thể tiếp nhận tối đa 10 trực thăng hạng trung. Các loại trực thăng có thể được triển khai gồm Black Hawk và Mi-17, với khả năng mỗi chiếc mang theo khoảng 4 - 5 tấn nước.

Ông Prabowo cho rằng năng lực này sẽ tăng cường khả năng ứng phó của Chính phủ Indonesia đối với các vụ cháy rừng và cháy đất, đặc biệt khi nhiều điểm nóng cháy rừng xuất hiện cùng lúc.

Tuy nhiên, bên cạnh vai trò ứng phó thiên tai được hoạch định cho KRI Sriwijaya-100, một câu hỏi khác vẫn được đặt ra: Xét trên nhu cầu thực tế của Indonesia, việc sở hữu và vận hành một tàu sân bay có thực sự cấp thiết vào thời điểm này?

Nhà phân tích quốc phòng Muhammad Teguh Ariffaiz Nasution của Horizon Indonesia cho rằng hiện tại Indonesia chưa có nhu cầu cấp thiết phải mua sắm và vận hành một tàu sân bay.

Theo ông Teguh, Hải quân Indonesia nên ưu tiên hơn cho một số lĩnh vực khác.

Thứ nhất là tuần tra trên biển. Indonesia cần tăng cường nhận thức về tình hình trên biển trên toàn bộ vùng biển rộng lớn của mình thông qua các hoạt động tuần tra thường xuyên, được hỗ trợ bởi radar bờ biển, giám sát trên không bằng máy bay tuần thám biển, UAV và các hệ thống giám sát hàng hải khác.

Thứ hai là năng lực cảm biến dưới biển. Nhiều phương tiện không người lái dưới nước (UUV) của nước ngoài được cho là đã hoạt động hoặc bị phát hiện trong vùng biển Indonesia, cho thấy năng lực phát hiện và giám sát dưới nước của Indonesia còn hạn chế.

Việc xây dựng một mạng lưới cảm biến dưới nước toàn diện hơn, có thể bao gồm các hệ thống sonar cố định dưới đáy biển, sẽ giúp Indonesia cải thiện đáng kể khả năng phát hiện và theo dõi hoạt động xâm nhập dưới nước của các lực lượng nước ngoài.

Thứ ba, TNI AL cần hiện đại hóa các hạm đội tàu hộ tống, tàu ngầm, tàu tuần tra, tàu đổ bộ và tàu hỗ trợ.

Theo ông Teguh, Hải quân Indonesia hiện vẫn vận hành một số lượng đáng kể tàu chiến đã cũ, cần được thay thế khẩn cấp hoặc hiện đại hóa quy mô lớn.

Ông nói: “Tàu khu trục nhỏ, tàu hộ vệ, tàu tấn công nhanh và tàu ngầm là những thành phần quan trọng trong năng lực tác chiến và bảo đảm an ninh hàng hải của Hải quân Indonesia, nhưng nhiều loại trong số này vẫn còn hạn chế cả về năng lực lẫn số lượng”.

Do đó, đầu tư vào những năng lực này có thể được xem là ưu tiên cấp thiết hơn so với việc sở hữu một tàu sân bay.

Dù cho rằng tàu sân bay chưa phải ưu tiên cấp thiết về mua sắm, ông Teguh nhận định phương tiện này vẫn có thể mang lại lợi ích cho Hải quân và năng lực quốc phòng Indonesia, với điều kiện Chính phủ xây dựng được một Khái niệm tác chiến (CONOPS) rõ ràng và thống nhất cho việc sử dụng tàu.

“Tôi cho rằng thách thức chính trong việc vận hành tàu sân bay sẽ không phụ thuộc quá nhiều vào việc TNI AL có thể cung cấp đủ nhiên liệu và vật tư để duy trì hoạt động của tàu trên biển hay không”, ông nói.

Theo ông Teguh, thách thức căn bản hơn là xây dựng một CONOPS nhất quán, trong đó xác định rõ mục đích của tàu sân bay, cách thức sử dụng, cơ cấu lực lượng cần thiết để hỗ trợ tàu cũng như những điều chỉnh về tổ chức và học thuyết tác chiến cần thiết.

Điều này dẫn đến một câu hỏi khác: Chức năng chính của tàu sân bay trong thời chiến sẽ là gì và những vai trò thứ cấp nào được thực hiện trong thời bình?

Về bản chất, tàu sân bay là nền tảng có tính đa năng rất cao. Tuy nhiên, nếu coi con tàu như một “con dao đa năng của quân đội Thụy Sĩ” để thực hiện hàng loạt nhiệm vụ phát sinh khác nhau, điều này có thể dẫn đến một khái niệm sử dụng lực lượng thiếu nhất quán.

Do đó, Hải quân Indonesia cần trước tiên xác định chức năng tác chiến chủ đạo của con tàu, sau đó xác định những vai trò thứ cấp mà nó có thể đảm nhiệm.

Nếu tàu sân bay được xác định chủ yếu là một nền tảng phục vụ hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa (HADR), ông Teguh cho rằng con tàu có thể vận hành một lực lượng trực thăng đáng kể.

“Thực tế, những phát biểu của các quan chức Hải quân Indonesia cho thấy tàu sân bay ban đầu có thể được định hướng đáng kể cho nhiệm vụ hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa”, ông nói.

Tổng thống Prabowo và Tư lệnh Hải quân Indonesia cho biết tàu có thể hỗ trợ dập tắt cháy rừng, đồng thời đóng vai trò như một căn cứ di động cho hơn 10 trực thăng thuộc Hải quân, Không quân và Lục quân.

“HADR sẽ là một vai trò hữu ích và có tính biểu tượng cao đối với tàu sân bay, đặc biệt trong bối cảnh Indonesia thường xuyên phải đối mặt với thiên tai và có đặc điểm địa lý của một quốc gia quần đảo”, ông Teguh nhận định.

Theo Antara