Sữa Aptamil tại Đức bị thu hồi: Chuyên gia cảnh báo trẻ em chỉ cần một lượng nhỏ có thể đe dọa tính mạng
Độc tố cereulide có trong sữa Aptamil là một chất độc vi khuẩn đặc biệt nguy hiểm, có thể gây ngộ độc nghiêm trọng cho trẻ sơ sinh chỉ trong thời gian ngắn sau khi sử dụng.
Mới đây, Tập đoàn Danone - “ông lớn” ngành thực phẩm và dinh dưỡng của Pháp đã phát đi thông báo thu hồi hàng loạt sản phẩm sữa bột trẻ em mang thương hiệu Aptamil tại thị trường Đức. Nguyên nhân được xác định là do sự hiện diện của độc tố cereulide, một chất độc vi khuẩn đặc biệt nguy hiểm, có thể gây ngộ độc nghiêm trọng cho trẻ sơ sinh chỉ trong thời gian ngắn sau khi sử dụng.
Theo Văn phòng Liên bang về An toàn Thực phẩm và Bảo vệ Người tiêu dùng Đức, cereulide là độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra. Đây là loại độc tố không màu, không mùi, không vị và đặc biệt bền vững với nhiệt, nghĩa là không bị phá hủy trong quá trình nấu chín hay pha sữa bằng nước nóng. Chính đặc tính này khiến cereulide trở thành mối đe dọa tiềm ẩn đối với các sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ.
Đáng chú ý, vụ thu hồi tại Đức không phải là sự cố đơn lẻ. Chỉ vài ngày trước đó, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Vương quốc Anh cũng đã phát đi cảnh báo thu hồi khẩn cấp một lô sản phẩm Aptamil First Infant Formula sau khi phát hiện cùng loại độc tố này.
Việc Aptamil - thương hiệu sữa công thức phổ biến tại nhiều quốc gia châu Âu liên tục vướng vào các đợt thu hồi đã làm dấy lên lo ngại lớn trong dư luận về độ an toàn của chuỗi cung ứng nguyên liệu.
Mặc dù Danone không công bố trực tiếp nhà cung cấp liên quan, nhiều báo cáo điều tra từ truyền thông quốc tế và giới phân tích thị trường cho rằng nguyên liệu nghi vấn có thể xuất phát từ Cabio Biotech (Wuhan) Co., Ltd - một doanh nghiệp lớn của Trung Quốc chuyên cung cấp nguyên liệu sinh học, trong đó có dầu acid arachidonic (ARA oil).
Một số nghiên cứu gần đây tại châu Âu chỉ ra rằng cereulide trong sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ có thể liên quan đến nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là các loại dầu bổ sung, khi chúng bị nhiễm B. cereus và gặp điều kiện thuận lợi để hình thành độc tố trước quá trình chế biến.
Về mặt khoa học, Bacillus cereus là vi khuẩn Gram dương có khả năng sinh bào tử, tồn tại bền vững trong môi trường và phát triển trong dải nhiệt độ rộng từ 5 đến 50 độ C. Vi khuẩn này được ghi nhận là tác nhân gây ngộ độc thực phẩm thông qua hai nhóm độc tố chính: độc tố gây tiêu chảy và độc tố gây nôn, trong đó cereulide thuộc nhóm thứ hai và được đánh giá là nguy hiểm hơn.
Theo các chuyên gia y tế, ngộ độc do cereulide thường khởi phát rất nhanh, các triệu chứng có thể xuất hiện từ 30 phút đến 6 giờ sau khi tiêu thụ thực phẩm nhiễm độc. Biểu hiện phổ biến bao gồm buồn nôn, nôn dữ dội, đau bụng.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh hoặc người suy giảm miễn dịch, độc tố này có thể gây tổn thương gan, rối loạn chức năng ruột và tụy, thậm chí đe dọa tính mạng.
Hiện nay, Ủy ban Codex và nhiều quốc gia vẫn chưa ban hành quy định cụ thể về giới hạn tối đa cho phép của độc tố cereulide trong sữa công thức và thực phẩm. Nguyên nhân là do dữ liệu khoa học hiện còn phân tán, chưa đủ thống nhất để xây dựng ngưỡng an toàn áp dụng rộng rãi cho con người.
Tuy nhiên, các nghiên cứu trên mô hình động vật cho thấy liều gây ngộ độc tối thiểu của cereulide vào khoảng 8-10 µg/kg thể trọng. Đáng lưu ý, Hệ thống Cảnh báo Nhanh về Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi của Liên minh châu Âu (RASFF) đã từng phát cảnh báo với các sản phẩm có hàm lượng cereulide chỉ từ 0,4 đến 2,7 µg/kg, cho thấy mức độ nguy hiểm rất cao.
Trước tình hình này, ngày 28/1/2026, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đã được Ủy ban châu Âu yêu cầu tiến hành đánh giá nguy cơ toàn diện đối với độc tố cereulide, bao gồm việc xác định liều tham chiếu cấp tính, ngưỡng an toàn và các biện pháp quản lý nguy cơ, đặc biệt đối với nhóm trẻ sơ sinh.
Tại Việt Nam, đến nay chưa ghi nhận trường hợp ngộ độc nào liên quan đến việc tiêu thụ sữa công thức nhiễm cereulide. Bộ Y tế đã có văn bản chỉ đạo các Sở Y tế và Chi cục An toàn thực phẩm địa phương tăng cường rà soát, giám sát các sản phẩm sữa cho trẻ nhỏ đang lưu hành, nhằm kịp thời ngăn ngừa nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Sự việc tại Đức một lần nữa cho thấy, ngay cả với các thương hiệu lớn toàn cầu, an toàn thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm dành cho trẻ sơ sinh vẫn là vấn đề không thể chủ quan, đòi hỏi sự giám sát nghiêm ngặt từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng.
