‘Thần đồng Toán học’ 17 tuổi bước thẳng vào cánh cổng Đại học: Tốt nghiệp từ chối tập đoàn lớn, hiện đang làm gì mà tư gia 'tấp nập' người đến?

Mililing từng là một ngôi làng nhỏ yên bình nằm ở thị trấn Tầm Ba, thành phố Ngô Xuyên, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Tuy nhiên, từ đầu năm 2025, địa phương này bất ngờ trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách. Mỗi ngày có hàng trăm người tìm đến để tận mắt chứng kiến quê hương của Lương Văn Phong - nhà sáng lập DeepSeek, doanh nhân 40 tuổi đang được xem là biểu tượng mới của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc.

Sức hút từ tên tuổi của Lương Văn Phong đã tạo nên những đổi thay rõ nét tại ngôi làng. Nhiều người dân địa phương, phần lớn mang họ Lương, mở các quầy hàng gần ngôi nhà cũ của ông để kinh doanh. Trong đó, loại nước mía mang tên “Trạng nguyên” được bày bán phổ biến như một cách tôn vinh tinh thần hiếu học và hành trình vươn lên của người con quê hương, từ một vùng quê nghèo trở thành gương mặt tiêu biểu trong lĩnh vực công nghệ cao.

Từ cậu bé đam mê toán học đến gương mặt hàng đầu ngành AI

Theo SCMP, Lương Văn Phong sinh năm 1985 trong một gia đình có truyền thống giáo dục khi cha ông là giáo viên tiểu học. Thời điểm đó, Trung Quốc vẫn đang trong giai đoạn chuyển mình sau thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa.

Năm 2002, khi mới 17 tuổi, Lương Văn Phong gây chú ý khi đạt thành tích cao nhất trong kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia tại khu vực Trạm Giang. Đây được xem là một thành tích đặc biệt trong hệ thống giáo dục có tính cạnh tranh rất cao của Trung Quốc, nhất là ở các môn khoa học tự nhiên như Toán và Vật lý.

Kết quả xuất sắc này giúp ông trúng tuyển Đại học Chiết Giang, một trong những cơ sở đào tạo danh tiếng từng sản sinh nhiều doanh nhân công nghệ hàng đầu Trung Quốc.

Sau khi tốt nghiệp, Lương Văn Phong tiếp tục theo học chương trình cao học chuyên ngành Thị giác máy tính. Đến năm 2010, ông hoàn thành luận văn nghiên cứu về thuật toán theo dõi đối tượng bằng camera, đặt những viên gạch đầu tiên cho con đường nghiên cứu và phát triển công nghệ AI sau này.

Xây dựng đế chế công nghệ từ nền tảng tài chính

Thay vì lựa chọn các công việc có thu nhập cao tại những tập đoàn lớn sau khi ra trường, Lương Văn Phong quyết định khởi nghiệp.

Năm 2015, ông cùng người bạn học Từ Cận (Xu Jin) thành lập High-Flyer, công ty đầu tư định lượng ứng dụng thuật toán trong giao dịch chứng khoán.

Nhờ tận dụng sức mạnh của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, High-Flyer nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những quỹ đầu tư định lượng hàng đầu Trung Quốc, quản lý khối tài sản vượt 100 tỷ nhân dân tệ.

Năm 2019, Lương Văn Phong thành lập một phòng thí nghiệm nghiên cứu AI. Sau khi ChatGPT tạo nên làn sóng toàn cầu, ông quyết định tách đơn vị này thành công ty độc lập mang tên DeepSeek, tập trung phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) dành cho thị trường Trung Quốc.

Chỉ trong thời gian ngắn, DeepSeek đã trở thành một trong những cái tên nổi bật nhất trong ngành AI. Sự ra mắt của mô hình nền tảng V3 vào cuối năm 2024 và mô hình suy luận R1 đầu năm 2025 đã giúp công ty nhanh chóng khẳng định vị thế trên thị trường.

Không chỉ thu hút sự chú ý trong nước, DeepSeek còn được giới công nghệ quốc tế theo dõi sát sao. Nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc như Alibaba và Tencent đã tích hợp công nghệ của DeepSeek vào hệ sinh thái sản phẩm, trong khi một số startup lựa chọn từ bỏ việc tự phát triển mô hình riêng để sử dụng nền tảng do công ty này xây dựng.

Hình mẫu truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ

Trái ngược với nhiều doanh nhân công nghệ nổi tiếng, Lương Văn Phong duy trì lối sống kín tiếng. Ông hầu như không xuất hiện trên mạng xã hội, ít tham gia các sự kiện công khai và từng từ chối nhiều lời mời phát biểu tại các diễn đàn quốc tế, bao gồm cả Hội nghị Thượng đỉnh AI ở Paris.

Một trong những lần hiếm hoi ông xuất hiện trước truyền thông là tại hội nghị cấp cao hồi tháng 2 vừa qua, khi có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Dù tương lai của DeepSeek vẫn còn là dấu hỏi trong cuộc cạnh tranh khốc liệt của ngành AI, Lương Văn Phong đã trở thành biểu tượng cho khả năng vươn lên bằng tri thức của thế hệ trẻ Trung Quốc. Điều đặc biệt là toàn bộ quá trình học tập và đào tạo của ông đều diễn ra trong nước.

Hiện nay, câu chuyện của nhà sáng lập DeepSeek được giới thiệu trên các tấm poster tại ngôi trường tiểu học nơi ông từng theo học. Theo nội dung được trưng bày, Lương Văn Phong đã tiếp cận kiến thức toán học ở trình độ đại học từ khi còn học trung học.

Tại Trường Trung học số 1 Ngô Xuyên, nơi ông gắn bó suốt 6 năm học, các giáo viên thường xuyên nhắc đến Lương Văn Phong như một tấm gương tiêu biểu về tinh thần học tập và ý chí vượt khó. Nhiều học sinh cho biết, trong các bài nghị luận môn Ngữ văn, họ thường lựa chọn câu chuyện của nhà sáng lập DeepSeek để minh họa cho những chủ đề về nghị lực, sự kiên trì và khát vọng vươn lên từ hoàn cảnh khó khăn.