Thành lập Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế, doanh nghiệp cần đáp ứng 'sức khỏe' tài chính thế nào?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 330/2025/NĐ-CP quy định về việc thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Điểm đáng chú ý nhất tại văn bản này là những quy định cụ thể về "sức khỏe" tài chính và nguồn gốc dòng vốn của doanh nghiệp muốn tham gia sân chơi này.

Theo đó, doanh nghiệp muốn thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải có vốn điều lệ tối thiểu từ 1.500 tỷ đồng trở lên, cùng với hàng loạt điều kiện nghiêm ngặt về cơ cấu sở hữu, tổ chức và hạ tầng công nghệ.

Về cơ cấu tổ chức, đơn vị này phải là thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế hoặc là công ty do thành viên của Trung tâm sở hữu, kiểm soát. Trong trường hợp là công ty con, tỷ lệ vốn góp của thành viên Trung tâm tài chính quốc tế phải chiếm tối thiểu 49% vốn điều lệ.

Đối với dòng vốn ngoại, Nghị định đặt ra giới hạn trần cụ thể. Nếu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổng tỷ lệ vốn góp của các nhà đầu tư ngoại không được phép vượt quá 49%. Quy định này đảm bảo sự kiểm soát của dòng vốn nội địa trong các thiết chế tài chính quan trọng, đồng thời vẫn mở cửa thu hút nguồn lực quốc tế.

Một trong những điều kiện quan trọng là hệ thống công nghệ thông tin. Cụ thể, hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành an toàn, ổn định và bảo mật, gồm:

- Nền tảng giao dịch điện tử bảo đảm hoạt động thông suốt, an toàn, có khả năng xử lý và lưu trữ dữ liệu giao dịch, sửa lệnh, hủy lệnh, kết quả khớp lệnh theo thời gian thực.

- Hệ thống quản lý ký quỹ và thanh toán bù trừ bảo đảm kiểm soát chính xác, kịp thời các nghĩa vụ ký quỹ, thanh toán và quản lý rủi ro trong giao dịch.

- Hệ thống giám sát giao dịch có khả năng theo dõi, phát hiện, cảnh báo và lưu giữ dữ liệu phục vụ công tác quản lý, giám sát hoạt động giao dịch hàng hóa.

- Yêu cầu về an toàn thông tin và dự phòng bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, an ninh mạng và khả năng khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố;

- Có khả năng kết nối với thành viên và cơ quan quản lý nhà nước bảo đảm tính mở, an toàn, đồng bộ và cung cấp dữ liệu chính xác, minh bạch.

Hồ sơ đề nghị thành lập cũng được chuẩn hóa nghiêm ngặt, bao gồm Giấy đề nghị theo mẫu quy định, đề án giải trình chi tiết về mô hình tổ chức, chức năng và dự thảo điều lệ hoạt động. Các tài liệu này phải chứng minh được sự phù hợp với quy định của Chính phủ về hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch.

Đáng chú ý, trong quá trình vận hành, nếu xuất hiện nguy cơ gây mất ổn định thị trường giao dịch hàng hóa, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế - tài chính, trật tự, an toàn xã hội hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng, Bộ Công Thương được trao quyền áp dụng một hoặc đồng thời nhiều biện pháp khẩn cấp. Các biện pháp này bao gồm:

- Tạm ngừng hoặc hạn chế giao dịch trên hệ thống của Sở giao dịch hàng hóa;

- Áp dụng chế độ kiểm soát đặc biệt đối với hệ thống công nghệ thông tin;

- Công bố thông tin khẩn cấp về diễn biến thị trường và rủi ro tiềm ẩn;

-Hạn chế hoặc đình chỉ quyền truy cập hệ thống đối với tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật hoặc thao túng thị trường, đảm bảo an toàn kỹ thuật, minh bạch và ổn định thị trường.

Việc quy định mức vốn tối thiểu cao cùng các yêu cầu chặt chẽ về công nghệ và quản trị được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm các Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế hoạt động an toàn, minh bạch, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.