Thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam xây dựng một khu vực thành đặc khu kinh tế thế hệ mới tầm quốc tế

Đặc khu Vân Đồn, TP. Quảng Ninh đang được định hướng phát triển thành đặc khu kinh tế thế hệ mới, với trọng tâm là công nghiệp giải trí, du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp quốc tế, logistics, công nghệ cao và đô thị thông minh. Với diện tích khoảng 2.171km2, gồm 583,9km2 đất liền và hơn 1.587km2 mặt biển, gần 600 hòn đảo lớn nhỏ, đặc khu được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của Quảng Ninh và khu vực phía Bắc.

Theo Điều 43 Luật Phát triển đô thị 2026, xã, phường hoặc đặc khu được công nhận là khu kinh tế đặc biệt khi đáp ứng các tiêu chí về vị trí chiến lược, phù hợp định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; đồng thời có không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát và quy mô dân số, diện tích tự nhiên lớn. Luật này dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Trước đó, Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV xác định đến năm 2030, cả nước hình thành 3 đặc khu kinh tế thế hệ mới tầm cỡ khu vực và quốc tế gồm Vân Đồn, Vân Phong và Phú Quốc, cùng 5 khu thương mại tự do. Định hướng này đặt các đặc khu vào vai trò là những trung tâm kết nối quốc tế, thu hút dòng vốn chất lượng cao và thử nghiệm các mô hình phát triển mới.

Đối với Vân Đồn, lợi thế nổi bật nằm ở vị trí trong khu vực hợp tác kinh tế Việt - Trung, giữ vai trò kết nối ASEAN với Trung Quốc, cùng hệ thống giao thông đa phương thức. Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn tạo kết nối với các thị trường quốc tế; cảng Ao Tiên bổ sung năng lực vận tải đường biển; trong khi cao tốc Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái hình thành trục kết nối với Hà Nội, Hải Phòng và thị trường Trung Quốc.

Trên nền tảng đó, quy hoạch Vân Đồn tập trung vào các nhóm ngành có khả năng khai thác lợi thế biển đảo và vị trí giao thương. Trong giai đoạn 2025 - 2030, địa phương xác định phát triển các trung tâm công nghiệp giải trí, công nghiệp văn hóa có casino, du lịch biển đảo cao cấp, dịch vụ tổng hợp đẳng cấp quốc tế và đô thị thông minh, hiện đại, năng động. Cùng với đó là định hướng thu hút đầu tư vào logistics quốc tế, công nghệ cao, tài chính và các dịch vụ sáng tạo.

Không gian phát triển của Vân Đồn được định hình trên cơ sở kết hợp giữa kinh tế biển, đô thị và các khu chức năng chuyên biệt. Trong đó, hệ sinh thái biển đảo, cảnh quan tự nhiên và các giá trị văn hóa bản địa là những yếu tố quan trọng để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp. Việc kết nối các khu chức năng bằng hệ thống hạ tầng đồng bộ được đặt nhằm hình thành một hệ sinh thái dịch vụ - du lịch - đô thị có tính liên kết thay vì phát triển riêng lẻ từng dự án.

Đến nay, Vân Đồn đã thu hút hơn 60.000 tỷ đồng vốn đầu tư tư nhân, chủ yếu vào hạ tầng và bất động sản nghỉ dưỡng. Quá trình đầu tư hạ tầng trong những năm qua cũng từng bước hoàn thiện các tuyến giao thông huyết mạch, khu đô thị và công trình dịch vụ, tạo nền tảng cho việc mở rộng không gian phát triển của đặc khu.

Một nội dung đáng chú ý trong định hướng phát triển Vân Đồn là đổi mới mô hình quản trị và áp dụng cơ chế chính sách đặc thù. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, các khu kinh tế đặc biệt sẽ được trao sáu nhóm cơ chế, chính sách đặc thù với thẩm quyền đủ lớn để xây dựng chính sách riêng và thử nghiệm các mô hình thể chế mới.

Với Vân Đồn, các cơ chế này được kỳ vọng hỗ trợ thu hút nhà đầu tư chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và các ngành kinh tế có giá trị gia tăng lớn. Mục tiêu cuối cùng là hình thành một đặc khu kinh tế biển đa ngành, đô thị xanh, hiện đại, thông minh và có khả năng cạnh tranh ở cấp khu vực, đồng thời trở thành cực tăng trưởng chiến lược của Quảng Ninh và vùng Bắc Bộ.