Thanh tra Chính phủ chỉ ra loạt sai phạm tại doanh nghiệp Nhà nước có gần 1.800 nhân sự

Thanh tra Chính phủ vừa thông báo kết luận thanh tra về việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng Công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) tại khu vực Tây Nguyên, qua đó phát hiện hàng loạt hạn chế, thiếu sót và vi phạm nghiêm trọng qua nhiều thời kỳ.

Trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, VINAPACO sở hữu một đơn vị thành viên do tổng công ty nắm giữ 100% vốn điều lệ là Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam, ngoài ra còn nắm giữ 22,73% vốn điều lệ tại CTCP Tập đoàn Tân Mai.

Tại tỉnh Kon Tum, Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam đã đưa 1.266,58ha đất vào mục đích trồng rừng từ năm 2001 nhưng không tiến hành đăng ký với cơ quan quản lý Nhà nước theo quy định của Luật Đất đai. Đơn vị này còn vi phạm trong việc ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, không có biên bản giao nhận, không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh, định mức giao khoán theo quy định. Đồng thời, đơn vị thiếu kiểm tra giám sát dẫn đến tình trạng trồng cây cao su không đúng quy hoạch và mục đích sử dụng đất.

Hội đồng thành viên VINAPACO chậm ban hành điều lệ hoạt động của công ty con, thiếu kiểm tra phương án sử dụng đất và cho phép khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. UBND tỉnh Kon Tum và các cơ quan chuyên môn tại địa phương cũng bị chỉ ra thiếu sót khi ban hành văn bản giao đất tạm thời nhưng không tiến hành bàn giao đất tại thực địa, đồng thời ký hợp đồng thuê đất khi chưa có quyết định cho thuê đất chính thức.

Đối với CTCP Tập đoàn Tân Mai, Thanh tra Chính phủ chỉ ra tình trạng quản lý đất đai buông lỏng trên địa bàn các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng, khiến diện tích đất rừng bị người dân lấn chiếm và xâm canh trái phép lên tới 2.476,6ha tại Đắk Lắk, 1.011,6ha tại Đắk Nông và 492ha tại Lâm Đồng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này được thuê đất nhưng không đưa vào sử dụng, để đất trống kéo dài với diện tích 1.553,4ha tại Đắk Lắk, gần 808,2ha tại Đắk Nông và 69,3 ha tại Lâm Đồng.

Đáng chú ý, Tập đoàn Tân Mai còn chưa hoàn tất các thủ tục nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất đối với 97,5 ha đất tại huyện Bảo Lâm và gần 560,6ha đất tại huyện Đam Rông thuộc tỉnh Lâm Đồng.

Thanh tra Chính phủ đánh giá nguyên nhân của các sai phạm bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan, trong đó nguyên nhân khách quan là do nguồn gốc đất lâm nghiệp phức tạp kéo dài qua nhiều thời kỳ, sự thay đổi của chính sách pháp luật và áp lực gia tăng dân số di dân tự do tại Tây Nguyên.

Về mặt chủ quan, công tác quản lý của VINAPACO, Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam và Tập đoàn Tân Mai còn lỏng lẻo, thiếu kiểm tra, chậm hoàn thiện thủ tục pháp lý, trong khi chính quyền địa phương chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn.

Trên cơ sở đó, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương, UBND các tỉnh liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân qua các thời kỳ. Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh trong quá trình xử lý, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự gây thiệt hại tiền và tài sản của Nhà nước thì sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan chức năng để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.

Tổng Công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) có tiền thân là Công ty Giấy Gỗ Diêm phía Bắc và phía Nam được hình thành từ năm 1976. Hiện nay, VINAPACO có vốn điều lệ ở mức 1.213 tỷ đồng. Lĩnh vực hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp bao gồm trồng rừng, khai thác gỗ, sản xuất và kinh doanh bột giấy, các loại giấy in, giấy viết, giấy bao bì, sản xuất hóa chất, điện, nghiên cứu khoa học công nghệ, cùng các hoạt động xuất nhập khẩu vật tư thiết bị ngành giấy và dịch vụ vận tải, cho thuê văn phòng.

Về quy mô nhân sự, tính đến ngày 31/12/2025, tổng số cán bộ công nhân viên và người lao động làm việc tại tổng công ty là 1.770 người.