Thanh tra Chính phủ điểm tên loạt nhà, đất dôi dư tại Hà Nội: Hơn 221.000m2 cần sớm được khơi thông

Thanh tra Chính phủ xác định Hà Nội còn 70 cơ sở nhà, đất đã có phương án sắp xếp, xử lý nhưng chưa hoàn thành. Đáng chú ý, 29 cơ sở với tổng diện tích đất hơn 221.000m2 cần sớm được đưa vào khai thác, sử dụng để khơi thông nguồn lực, trong khi thành phố phải kiểm tra, xử lý các cơ sở bỏ trống, không sử dụng quá 12 tháng liên tục.

Hàng chục cơ sở đã có phương án nhưng chưa xử lý xong

Ngày 17/7/2026, Tổng Thanh tra Chính phủ ban hành Kết luận thanh tra số 439/KL-TTCP về thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại TP Hà Nội. Thông báo kết luận được Thanh tra Chính phủ công bố trong tháng 8/2026. Kết luận cho thấy Hà Nội đã triển khai nhiều công việc để rà soát, sắp xếp và xử lý tài sản nhà, đất sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính. Tuy nhiên, tiến độ xử lý tại một số cơ sở vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Cụ thể, 70 cơ sở nhà, đất đã có phương án sắp xếp, xử lý nhưng chưa hoàn thành. Trong đó, 68 cơ sở thuộc thẩm quyền ban hành quyết định xử lý của Chủ tịch UBND thành phố và 2 cơ sở thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã.

Theo số liệu cập nhật tại Báo cáo số 161/BC-UBND ngày 24/6/2026, Hà Nội đã ban hành quyết định xử lý đối với 34/70 cơ sở, còn 36 cơ sở đang được khẩn trương hoàn thiện theo yêu cầu.

Thanh tra Chính phủ cho rằng việc đôn đốc, giám sát và kiểm tra quá trình thực hiện phương án sắp xếp, xử lý chưa được tăng cường kịp thời. Trong đó, UBND thành phố chưa kịp thời chỉ đạo cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra; Sở Tài chính cũng chưa kịp thời tham mưu thành lập các đoàn, tổ công tác để đôn đốc, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị và phường, xã thực hiện phương án xử lý.

Hơn 221.000m2 đất đang chờ được khơi thông

Điểm đáng chú ý trong kết luận thanh tra là nhóm tài sản được xác định có thể trở thành nguồn lực cần sớm được khơi thông. Thanh tra Chính phủ xác định 29 cơ sở nhà, đất cần sớm đưa vào khai thác, sử dụng, với tổng diện tích đất 221.438m2 và tổng diện tích sàn 19.855 m².

Trong số này, 20/29 cơ sở, tương đương 68,96%, có khả năng xử lý ngay theo hướng chuyển giao cho địa phương quản lý, khai thác tạm thời hoặc chuyển đổi công năng theo quy định. Riêng 20 cơ sở này có tổng diện tích đất 145.256m2, diện tích sàn 12.276m2.

Những con số trên cho thấy bài toán đặt ra với Hà Nội không chỉ là hoàn tất thủ tục sắp xếp tài sản sau khi tổ chức lại bộ máy. Quan trọng hơn, một lượng lớn đất đai và cơ sở vật chất đang cần được nhanh chóng xác lập phương án quản lý, sử dụng phù hợp để tránh tiếp tục nằm ngoài vòng khai thác.

Vướng từ hồ sơ đất đai đến quy hoạch

Một trong những nguyên nhân khiến việc xử lý tài sản dôi dư kéo dài là tình trạng hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh. Theo kết luận, còn 13 cơ sở thuộc 3 sở, ngành và 263 cơ sở thuộc 65 phường, xã chưa có đầy đủ hồ sơ pháp lý về đất đai. Tình trạng này bao gồm các trường hợp chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc chưa hoàn tất thủ tục cấp, điều chỉnh thông tin trên giấy chứng nhận.

Thanh tra Chính phủ đánh giá phần lớn những hạn chế về hồ sơ pháp lý là tồn tại lịch sử, hình thành qua nhiều thời kỳ trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Một số cơ sở còn có những vấn đề liên quan đến diện tích, nguồn gốc, giá trị tài sản, tranh chấp, lấn chiếm hoặc vướng mắc về quy hoạch, khiến việc xây dựng phương án xử lý phù hợp trở nên phức tạp hơn. Điều này cũng lý giải vì sao xử lý nhà, đất dôi dư không chỉ là câu chuyện chuyển một trụ sở từ cơ quan cũ sang đơn vị mới. Với những tài sản có hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa rõ hiện trạng pháp lý, quá trình xử lý phải đồng thời giải quyết nhiều lớp vấn đề về đất đai, tài sản công và quy hoạch.

Chuyển đổi công năng nhưng vẫn còn đất dôi dư

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra một dạng tồn tại khác: tài sản đã được quyết định chuyển đổi công năng nhưng diện tích sử dụng vẫn chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức.

Cụ thể, có 43 cơ sở tại 7 xã đã được quyết định chuyển đổi công năng từ trụ sở dôi dư sang cơ sở văn hóa hoặc sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, tổng diện tích đất dôi dư tại nhóm này vẫn lên tới 55.464m2, diện tích nhà 22.305m2. Ngoài ra, 2 cơ sở tại 2 xã được quyết định chuyển đổi công năng thành cơ sở y tế nhưng chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức. Tổng diện tích đất dôi dư của hai cơ sở này là 4.654m2, diện tích nhà 835m2. Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc tài sản có được đưa vào sử dụng hay chưa, mà còn phải bảo đảm việc sử dụng phù hợp với tiêu chuẩn, định mức và đúng mục đích được phê duyệt.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu xử lý nhà, đất bỏ trống quá 12 tháng

Một yêu cầu đáng chú ý được Thanh tra Chính phủ đưa ra là Hà Nội phải chỉ đạo cơ quan chức năng tiến hành thanh tra, kiểm tra và xử lý đối với các cơ sở nhà, đất bỏ trống, không sử dụng quá 12 tháng liên tục.

Đối với nhóm tài sản này, cơ quan chức năng phải xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm; xử lý các vi phạm, sai phạm theo quy định, đồng thời xây dựng phương án sớm đưa tài sản vào khai thác, sử dụng để tránh lãng phí.

Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu, nếu trong quá trình thực hiện phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì phải chuyển cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định. Đây là yêu cầu đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Hà Nội đang tiếp tục hoàn thiện việc sắp xếp lại tài sản công sau những thay đổi về tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Mỗi cơ sở chưa được xử lý không chỉ đồng nghĩa với việc nguồn lực đất đai chưa được phát huy mà còn có thể kéo theo nguy cơ tài sản xuống cấp, phát sinh chi phí quản lý và những vấn đề pháp lý phức tạp hơn.

Làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân

Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với những tồn tại, hạn chế trong công tác sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư thuộc về UBND TP Hà Nội, Sở Tài chính, các cơ quan chuyên môn, UBND phường, xã và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

UBND thành phố được yêu cầu rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân qua từng thời kỳ. Trường hợp có đủ căn cứ thì phải xem xét trách nhiệm và xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, Hà Nội phải tiếp tục rà soát, thống kê, sắp xếp và xử lý cơ sở nhà, đất theo đúng quy định; khẩn trương xây dựng phương án đưa tài sản vào khai thác, sử dụng có hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

Đối với những cơ sở được xử lý theo hình thức chuyển giao cho Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khẩn trương hoàn thành việc xử lý, khai thác theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.

Từ tài sản dôi dư đến bài toán khơi thông nguồn lực

Nhìn từ kết luận thanh tra, bài toán của Hà Nội hiện không dừng ở việc “dọn” những cơ sở còn lại sau sắp xếp bộ máy. Đây còn là yêu cầu đưa nguồn lực đất đai và tài sản công đang bị phân tán, bỏ trống hoặc sử dụng chưa hiệu quả trở lại nền kinh tế.

Trong đó, nhóm 29 cơ sở với 221.438m2 đất được Thanh tra Chính phủ xác định cần sớm đưa vào khai thác là một trong những điểm đáng chú ý nhất. Đáng kể, gần 69% số cơ sở trong nhóm này được đánh giá có khả năng xử lý ngay.

Do đó, yêu cầu đặt ra với Hà Nội trong giai đoạn tới không chỉ là hoàn thành các quyết định sắp xếp còn dang dở, mà còn phải giải quyết những nút thắt về hồ sơ pháp lý, quy hoạch, bàn giao và công năng sử dụng; đồng thời kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp để tài sản công bỏ trống kéo dài.