Tịch thu 166,5kg bạc, 13,4kg vàng được cất giấu trong một chiếc bình cũ

Ngày 5/10/1970, tại thôn Hà Gia, TP. Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), một phát hiện tình cờ của người dân địa phương đã mở ra câu chuyện về một trong những kho báu khảo cổ nổi tiếng và bí ẩn nhất lịch sử Trung Quốc.

Trong quá trình đào móng xây nhà, một người nông dân bất ngờ phát hiện một chiếc vò và một chiếc chum cổ được chôn sâu khoảng 0,8m dưới lòng đất. Ban đầu, phát hiện này không thu hút nhiều sự chú ý. Tuy nhiên, khi chiếc vò vô tình bị đập vỡ, hàng loạt hiện vật bằng vàng và bạc lấp lánh xuất hiện bên trong khiến những người có mặt không khỏi kinh ngạc.

Thông tin nhanh chóng được báo tới Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây. Nhận thấy giá trị đặc biệt của các hiện vật, bảo tàng đã báo cáo lên Ủy ban Quản lý Di tích Văn hóa tỉnh, đồng thời cử các nhà khảo cổ đến phong tỏa hiện trường và tiến hành khảo sát khẩn cấp.

Đến ngày 11/10/1970, cách vị trí phát hiện ban đầu khoảng một mét về phía Bắc, các nhà khảo cổ tiếp tục tìm thấy một chiếc bình gốm khác. Trong quá trình khai quật, tiếng kim loại va chạm phát ra từ bên trong khiến đội khảo cổ lập tức dừng công việc để xử lý một cách thận trọng.

Sau khi làm sạch lớp đất bao quanh, các chuyên gia phát hiện trên thân bình có một lỗ nhỏ nhưng toàn bộ hiện vật bên trong vẫn được bảo quản gần như nguyên vẹn. Không xa vị trí này còn có một chiếc chum bạc chứa nhiều đồ vật quý giá khác.

Kết quả giám định cho thấy phần lớn hiện vật có niên đại từ thời nhà Đường (618-907). Trong đó có nhiều món được cho là đồ ngự dụng, sở hữu giá trị đặc biệt về lịch sử, nghệ thuật và khảo cổ học.

2 chiếc bình gốm được phát hiện có kích thước tương đương nhau, cao 65cm, đường kính miệng 37,5cm và đường kính thân 60cm. Công tác kiểm kê xác định tổng số hiện vật thu được vượt quá 1.000 món, bao gồm đồ vàng bạc, thỏi bạc, bánh bạc, đĩa bạc, tiền xu, mã não, pha lê, ngọc bích, lá vàng, đá quý, chu sa, thạch anh, hổ phách và thạch nhũ.

Riêng các hiện vật bằng vàng và bạc đã lên tới 271 món. Tổng lượng hiện vật vàng trong kho báu nặng khoảng 298 lượng thời Đường (tương đương hơn 13,4kg vàng hiện nay). Trong khi đó, hiện vật bằng bạc vượt 3.700 lượng (tương đương hơn 166,5kg). Các nhà nghiên cứu ước tính tổng giá trị khối tài sản này vào thời Nhà Đường tương đương khoảng 900-1.000 lượng vàng.

Trong số những hiện vật nổi bật nhất có cốc mã não đầu thú và tượng “vũ mã hàm bôi” - các bảo vật hiện nằm trong danh sách hiện vật cấm xuất cảnh triển lãm của Trung Quốc do giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc biệt quan trọng.

Số hiện vật được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc cùng Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có tài liệu lịch sử nào xác định chính xác nguồn gốc cũng như chủ nhân thực sự của kho báu này.

Mặc dù được phát hiện từ năm 1970 nhưng do bối cảnh lịch sử đặc biệt của thời kỳ đó, bộ sưu tập trong nhiều năm không được công bố rộng rãi và chủ yếu được bảo quản trong kho bảo tàng. Phải đến năm 2004, sau khi được cơ quan chức năng phê duyệt đưa ra trưng bày, toàn bộ kho báu mới lần đầu tiên được giới thiệu tới công chúng, thu hút sự quan tâm lớn của giới khảo cổ và những người yêu lịch sử.