Tiến độ giải ngân của hai dự án đường sắt trọng điểm quốc gia còn chậm

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 6/2026, các dự án giao thông trọng điểm trên cả nước đã giải ngân 59.288,6 tỷ đồng, tương đương 24,2% tổng kế hoạch vốn được giao là 245.053,2 tỷ đồng.

Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân 38.562,8 tỷ đồng, đạt 19,5% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương đạt 20.731,1 tỷ đồng, tương ứng 44,2% kế hoạch.

Đáng chú ý, tiến độ giải ngân của hai dự án đường sắt quan trọng quốc gia là đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vẫn ở mức rất thấp, dù được bố trí tổng kế hoạch vốn khoảng 101.000 tỷ đồng, chiếm tới 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng.

Cụ thể, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam mới giải ngân 1.068,8 tỷ đồng, đạt 2% trên tổng kế hoạch vốn 56.846,1 tỷ đồng. Trong khi đó, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.193,4 tỷ đồng, tương đương 2,5% kế hoạch 48.103,8 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, quy mô vốn rất lớn của hai dự án khiến tiến độ giải ngân chậm tác động đáng kể đến kết quả giải ngân chung của Bộ Xây dựng cũng như các dự án trọng điểm quốc gia.

Trên cơ sở nhu cầu sử dụng vốn và khả năng triển khai thực tế, Bộ Xây dựng đã đề nghị điều chỉnh giảm 79,92 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn của hai dự án do chưa phát sinh nhu cầu giải ngân, đồng thời kiến nghị điều chuyển nguồn vốn này cho các bộ, ngành, địa phương có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn hoặc đưa vào phần kế hoạch vốn năm 2026 chưa phân bổ.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng cũng đề xuất điều chuyển thêm 10.820 tỷ đồng cho các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam để triển khai 16 dự án độc lập về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc hoàn trả gần 79.920 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 7,8% tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của cả nước, có thể ảnh hưởng đến mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công cũng như mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm nay.

Báo cáo cũng cho thấy, đến hết tháng 6/2026, cả nước đã giải ngân 356.935,1 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm trước, giá trị giải ngân tăng 38.361,9 tỷ đồng, song tỷ lệ thực hiện giảm 0,5 điểm phần trăm.

Nếu không tính khoản 32.511,3 tỷ đồng được dự kiến dành để đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của cả nước đạt 36,7% trên tổng kế hoạch 972.074,7 tỷ đồng.

Bộ Tài chính nhận định tiến độ giải ngân vẫn bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, giá vật liệu và chi phí vận chuyển biến động, công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, đặc biệt ở khâu xác định nguồn gốc đất, xây dựng phương án bồi thường và tái định cư.

Ngoài ra, năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế; chất lượng chuẩn bị đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến phải điều chỉnh dự án hoặc điều chỉnh kế hoạch vốn.

Để cải thiện tình hình trong những tháng cuối năm, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, chủ động tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng. Bộ Xây dựng được giao theo dõi sát diễn biến thị trường vật liệu, điều phối nguồn cung giữa các địa phương và thúc đẩy tiến độ các dự án giao thông trọng điểm nhằm nâng tỷ lệ giải ngân trong quý III lên cao hơn mức bình quân của cả nước.

Đồng thời, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân gây chậm tiến độ và bố trí đầy đủ nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa.