Trung Quốc: Mỗi ngày 1.500 phim AI 'ra lò', diễn viên thiếu vai phải đi làm thêm, đạo diễn cày 16 giờ/ngày

Khoảng 430.000 phim ngắn đã được phát hành tại Trung Quốc chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, gấp 13 lần tổng số của cả năm ngoái. Hơn 90% số phim mới thuộc nhóm phim AI, cho thấy công nghệ này đang làm thay đổi mạnh một ngành công nghiệp giải trí có hơn 2 triệu lao động.

Sự bùng nổ về sản lượng cũng kéo theo hàng loạt vấn đề về chất lượng, bản quyền và sinh kế của những người làm nghề. Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý phát thanh truyền hình Trung Quốc đang kêu gọi tăng hỗ trợ cho phim do người thật thực hiện, coi đây là lực lượng chủ chốt để duy trì chất lượng sáng tạo.

“Trước thách thức mới này, lập trường của chúng tôi rất rõ ràng. Phim người thật đóng là lực lượng chính của các tác phẩm chất lượng cao và cần được hỗ trợ mạnh mẽ”, Wang Xiaoliang, quan chức phụ trách nội dung nghe nhìn trực tuyến thuộc Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Trung Quốc, nói tại cuộc họp báo ngày 17/9.

Theo ông Wang, cơ quan quản lý sẽ thúc đẩy các nền tảng xây dựng khu vực riêng dành cho phim người thật đóng, đồng thời hỗ trợ tài chính để những tác phẩm có chất lượng tiếp cận được khán giả và tạo ra doanh thu.

Hơn 1.500 phim AI xuất hiện mỗi ngày

Phim ngắn, hay duanju trong tiếng Trung, đã trở thành một trong những loại hình giải trí phát triển nhanh nhất tại Trung Quốc trong những năm gần đây.

Khác với phim truyền hình truyền thống, các tác phẩm này được thiết kế chủ yếu cho màn hình điện thoại, thường quay theo chiều dọc, có nhịp độ nhanh và chia thành hàng chục tập. Mỗi tập chỉ kéo dài vài phút, với cốt truyện thường được xây dựng quanh những nút thắt liên tục nhằm giữ chân người xem.

Sự xuất hiện của AI đang đẩy mô hình này sang một giai đoạn hoàn toàn khác.

Công nghệ không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà đã len vào gần như toàn bộ quá trình sản xuất, từ chuyển thể câu chuyện, viết kịch bản, tạo nhân vật và bối cảnh cho tới hậu kỳ.

Từ đó xuất hiện một loại hình mới là phim ngắn AI, bao gồm phim hoạt hình hoặc các tác phẩm mô phỏng phim người thật đóng bằng những nhân vật kỹ thuật số có hình ảnh ngày càng chân thực. Điều này giúp giảm đáng kể nhu cầu về diễn viên, trường quay và nhiều công đoạn ghi hình truyền thống.

Theo Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Trực tuyến Trung Quốc, hơn 275.000 phim ngắn AI đã được đưa lên mạng trong nửa đầu năm 2026, tương đương khoảng 1.500 phim mỗi ngày.

AI giúp doanh nghiệp sản xuất nội dung với tốc độ mà trước đây khó có thể đạt được, đồng thời hạ chi phí và rào cản kỹ thuật. Thay vì đặt cược vào một số ít dự án, nhà sản xuất có thể tung ra hàng loạt tác phẩm để thử nghiệm thị trường, với hy vọng một vài bộ trong số đó trở thành hiện tượng.

Johnny Chan, giảng viên cao cấp về hệ thống thông tin tại Đại học Auckland, New Zealand, cho rằng các nền tảng phim ngắn còn tạo ra một vòng lặp tự củng cố.

Người dùng càng xem nhiều, thuật toán càng hiểu rõ loại nội dung nào có thể giữ họ ở lại. Nhà sản xuất tiếp tục tối ưu các tình tiết gây tò mò, điểm dừng kịch tính và cơ chế thu phí, trong khi nền tảng đầu tư thêm để khiến trải nghiệm ngày càng khó dứt ra.

Thông thường, người xem cuối cùng có thể chán một công thức được lặp đi lặp lại. Tuy nhiên, khả năng tạo ra gần như vô tận các câu chuyện và biến thể mới của AI có thể khiến “phanh chán” này hoạt động kém hiệu quả hơn, theo Chan.

Sản xuất tăng vọt, nhưng số phim thực sự ăn khách rất ít

Số lượng phim tăng mạnh không đồng nghĩa với chất lượng hay khả năng thành công cũng đi lên tương ứng.

Theo nhà cung cấp dữ liệu ngành DataEye, chỉ 0,48% số phim ngắn AI mới được phát hành trên Douyin trong nửa đầu năm 2026 vượt mốc 100 triệu lượt xem.

Cuộc chạy đua tìm kiếm những tác phẩm ăn khách khiến việc sao chép ý tưởng trở nên ngày càng phổ biến.

Lydia Chen, một biên kịch kiêm đạo diễn phim ngắn AI 30 tuổi chuyên sản xuất nội dung mô phỏng phim người thật đóng cho thị trường nước ngoài, cho biết các nền tảng và công ty sản xuất thường xuyên học theo những tác phẩm đã thành công.

Một bộ phim từng gây sốt tại Trung Quốc có thể được chỉnh sửa cốt truyện, thay đổi bối cảnh rồi xuất khẩu sang thị trường khác.

Chẳng hạn, công thức quen thuộc về một “tổng tài bá đạo” phải lòng cô gái xuất thân từ nông thôn có thể được biến thành câu chuyện một tỷ phú New York yêu một phụ nữ đến từ vùng nông thôn Mỹ.

Theo Chen, các tác phẩm ngày càng giống sản phẩm Internet được tối ưu để thu hút lượt xem hơn là những sản phẩm điện ảnh được xây dựng dựa trên quá trình sáng tạo dài hạn.

Cô lo ngại nếu hoạt động ghi hình trong thế giới thực tiếp tục suy giảm, kỹ năng làm phim truyền thống có thể đình trệ. Các mô hình AI trong tương lai cũng sẽ có ít sản phẩm điện ảnh mới do con người tạo ra để học hỏi.

“Nếu tất cả mọi người đều tiếp tục sao chép những tác phẩm từng thành công, những ý tưởng mới trong tương lai sẽ đến từ đâu?”, Chen đặt câu hỏi.

Một vấn đề khác xuất hiện khi các nhà sản xuất Trung Quốc đưa phim sang thị trường nước ngoài. Theo Chen, một số kịch bản vẫn mang theo những quan niệm truyền thống và bảo thủ về giới tính, tình yêu và gia đình.

Cô dẫn ví dụ những câu chuyện lý tưởng hóa hình tượng phụ nữ ở nhà chăm nhiều con, hoặc sử dụng sự trong trắng của nhân vật nữ như một yếu tố làm tăng sức hấp dẫn đối với nhân vật nam giàu có.

“Đôi khi tôi tự hỏi liệu đây có thực sự là loại văn hóa mà chúng ta nên xuất khẩu hay không”, Chen nói.

68.000 phim bị gỡ bỏ

Sự phát triển với tốc độ lớn cũng khiến các cơ quan quản lý Trung Quốc phải xử lý nhiều vấn đề mới, từ đạo nhái và đóng gói lại nội dung cho tới hoán đổi khuôn mặt bằng AI, nhân bản giọng nói và vi phạm bản quyền các tác phẩm văn học trực tuyến.

Nhiều diễn viên nổi tiếng và người dùng Internet đã cáo buộc các nhà sản xuất sử dụng khuôn mặt, hình ảnh hoặc giọng nói của họ trong phim AI khi chưa được cho phép.

Tháng 6, Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Trung Quốc phát động chiến dịch kéo dài 2 tháng nhằm xử lý các phim ngắn có nội dung bị coi là độc hại, dung tục hoặc vi phạm bản quyền.

Các nội dung bị nhắm tới bao gồm cảnh không phù hợp với trẻ em, yếu tố gợi dục, khoe khoang của cải, quan niệm lệch lạc về hôn nhân và tình cảm, mê tín, trả thù bạo lực, tiêu đề giật gân và xâm phạm quyền tác giả.

Ông Wang cho biết từ đầu năm đến giữa tháng 9, cơ quan quản lý đã yêu cầu gỡ bỏ 68.000 phim ngắn vi phạm và hướng dẫn các nền tảng xử lý hơn 1.200 tài khoản.

Phim AI chiếm hơn 90% số nội dung có vấn đề, theo ông.

Từ ngày 1/9, Trung Quốc cũng chính thức áp dụng quy định quản lý mới đối với ngành phim ngắn. Các tập phim được tạo hoặc sản xuất bằng AI phải có nhãn thông báo rõ ràng.

Các nền tảng đồng thời phải thường xuyên đánh giá thuật toán đề xuất, mô hình và dữ liệu, ưu tiên những phim ngắn có chất lượng, đồng thời hạn chế cơ chế đề xuất được thiết kế để khuyến khích người dùng xem quá mức.

Diễn viên thiếu việc, người làm phim AI làm 16 giờ mỗi ngày

Tốc độ AI thâm nhập ngành phim ngắn cũng đang tạo áp lực trực tiếp lên lực lượng lao động.

Từ đầu năm 2026, nhiều diễn viên cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm vai. Một số phải tìm thêm công việc bán thời gian khi phim AI ngày càng thay thế một phần hoạt động quay với người thật.

Ngay cả những người vẫn làm việc trong ngành phim AI cũng chưa chắc được hưởng lợi từ năng suất cao hơn.

Shiliu, một đạo diễn phim ngắn AI 28 tuổi, cho biết đội ngũ của anh được yêu cầu hoàn thành 5 bộ phim mỗi tháng, mỗi bộ gồm khoảng 50 đến 70 tập.

Khi số nhân sự trong nhóm giảm xuống, Shiliu phải đảm nhận nhiều vị trí cùng lúc và làm việc từ 14 đến 16 giờ mỗi ngày.

“Vì AI quá tiện lợi, các ông chủ chỉ tập trung vào hiệu suất”, anh nói. “Mọi người đều làm việc đến giới hạn chỉ để đáp ứng nhu cầu và kiếm tiền”.

Khối lượng công việc cuối cùng khiến Shiliu quyết định rời ngành.

Tờ Economic Daily của Trung Quốc cũng cảnh báo ngành phim ngắn cần rời khỏi mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào số lượng để chuyển sang các sản phẩm có chất lượng, tính nguyên bản và mức độ chuyên nghiệp cao hơn.

Khi những công thức quen thuộc liên tục được tái chế và hàng loạt nội dung tương tự cạnh tranh cho một lượng chú ý hữu hạn, chi phí quảng bá và điện toán tiếp tục tăng. Nhà sản xuất vì thế có thể rơi vào vòng luẩn quẩn sản xuất ngày càng nhiều nhưng không kiếm được nhiều tiền hơn.

Dù vậy, thị trường vẫn đang mở rộng nhanh, đặc biệt ở nước ngoài. DataEye dự báo thị trường quốc tế của phim ngắn Trung Quốc có thể vượt 6 tỷ USD trong năm 2026, trong đó phim hoạt hình AI và phim AI mô phỏng người thật đóng chiếm hơn 4 tỷ USD.

Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Trực tuyến Trung Quốc nhận định ngành phim ngắn AI đang bước tới một điểm chuyển, từ giai đoạn tăng trưởng nhanh và tương đối lỏng lẻo sang giai đoạn chú trọng hơn tới quy chuẩn và chất lượng.

Theo ông Wang, bài toán của cơ quan quản lý là tìm được điểm cân bằng giữa khuyến khích đổi mới và xây dựng các hàng rào bảo vệ.

“Cuối cùng, AI chỉ là công cụ, con người vẫn là chủ thể sáng tạo”, ông nói. “Phim AI phát triển càng nhanh, việc bảo đảm chất lượng nội dung càng trở nên quan trọng”.