Trung Quốc siết nguyên liệu chiến lược, giáng đòn mới vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu

Ngày 10/7, Bộ Thương mại Trung Quốc phối hợp với Tổng cục Hải quan nước này ban hành chỉ thị chung về việc tạm dừng xuất khẩu khí heli. Quy định mới áp dụng đối với mặt hàng mang mã hải quan 2804290010 và có hiệu lực ngay sau khi được ban hành, căn cứ theo Luật Ngoại thương của Trung Quốc.

Theo thông báo, mọi thay đổi, điều chỉnh hoặc dỡ bỏ biện pháp kiểm soát sẽ được công bố thông qua các văn bản hành chính riêng trong thời gian tới.

Động thái bất ngờ của Bắc Kinh nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới công nghệ toàn cầu. Dù là loại khí không màu, không mùi, không vị và không độc hại, heli lại được xem là nguyên liệu thiết yếu đối với nhiều ngành công nghệ cao, từ sản xuất bán dẫn đến điện toán lượng tử và hàng không vũ trụ.

Mắt xích không thể thiếu của chuỗi cung ứng công nghệ

Điểm đặc biệt của heli nằm ở các tính chất vật lý gần như không có vật liệu nào thay thế được. Đây là nguyên tố có điểm sôi thấp nhất trong tự nhiên, khoảng âm 268,9°C, đồng thời có khả năng dẫn nhiệt cao và hoàn toàn trơ về mặt hóa học. Những đặc tính này khiến heli trở thành vật liệu quan trọng trong nhiều quy trình sản xuất tiên tiến.

Trong ngành bán dẫn, heli được sử dụng để làm mát nhanh các tấm silicon trong quá trình xử lý nhiệt, đồng thời tạo môi trường khí trơ nhằm ngăn các phản ứng hóa học ngoài ý muốn và loại bỏ các hạt bụi siêu nhỏ trên bề mặt wafer. Nguồn heli có độ tinh khiết cao giúp duy trì tỷ lệ thành phẩm trên các dây chuyền chế tạo chip hiện đại, trong khi sự thiếu hụt có thể làm gia tăng đáng kể tỷ lệ lỗi.

Heli cũng giữ vai trò gần như không thể thay thế trong lĩnh vực điện toán lượng tử. Các bộ xử lý lượng tử chỉ có thể hoạt động ổn định ở nhiệt độ cực thấp, gần độ không tuyệt đối. Hiện nay, heli lỏng là chất làm mát duy nhất có khả năng duy trì điều kiện nhiệt độ cần thiết cho các hệ thống siêu dẫn này.

Ở ngành sản xuất cáp quang, heli được bơm vào hệ thống làm mát để hạ nhiệt nhanh và đồng đều các sợi thủy tinh nóng chảy khi được kéo từ phôi. Quy trình này giúp hạn chế khuyết tật cấu trúc, nâng cao độ trong suốt của sợi quang và đảm bảo hiệu suất truyền dẫn dữ liệu.

Trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, heli được sử dụng để làm sạch đường ống, đồng thời duy trì áp suất trong các bồn chứa nhiên liệu của tên lửa sử dụng oxy lỏng hoặc hydro lỏng. Với đặc tính nhẹ và trơ hóa học, heli có thể tạo áp lực đẩy nhiên liệu vào động cơ mà không làm phát sinh nguy cơ cháy nổ.

Động thái mang màu sắc chiến lược

Heli là nguồn tài nguyên không thể tái tạo và rất khó khai thác. Loại khí này thường chỉ được thu hồi như sản phẩm phụ trong quá trình xử lý khí tự nhiên, với hàm lượng rất thấp, khiến nguồn cung toàn cầu luôn ở trạng thái hạn chế.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt và các rào cản thương mại liên tục gia tăng, việc Trung Quốc siết xuất khẩu heli được đánh giá là mang ý nghĩa chiến lược.

Trước hết, biện pháp này giúp bảo đảm nguồn cung trong nước cho các ngành công nghiệp trọng điểm như sản xuất chip, điện toán lượng tử và hàng không vũ trụ, qua đó ổn định chi phí nguyên liệu và giảm rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát một loại nguyên liệu có vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực công nghệ cốt lõi cũng có thể gia tăng lợi thế của Bắc Kinh trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Khi nguồn cung heli trở nên hạn chế hơn, các doanh nghiệp phụ thuộc vào loại khí này sẽ phải đối mặt với nguy cơ chi phí tăng cao và chuỗi sản xuất bị ảnh hưởng, đặc biệt ở những ngành đòi hỏi công nghệ tiên tiến như bán dẫn và hàng không vũ trụ.