TS Cấn Văn Lực: Ba khu vực kinh tế phải là ‘kiềng ba chân’, không thể để doanh nghiệp nội đứng ngoài cuộc
TS Cấn Văn Lực cho rằng, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực FDI phải được xem như một "kiềng ba chân", cùng hỗ trợ lẫn nhau để tạo sức mạnh cho nền kinh tế. Không thể để doanh nghiệp trong nước đứng ngoài cuộc chơi khi khu vực FDI ngày càng mở rộng
Phát biểu tại Phiên đối thoại tỉnh Bắc Ninh thuộc Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) diễn ra ngày 19/6, TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia nhận định doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức mới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy bất định.
Theo ông Lực, có 4 rủi ro lớn mà cộng đồng doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm. Đó là những bất ổn địa chính trị ngày càng phức tạp; đà tăng trưởng suy giảm của các nền kinh tế lớn; áp lực từ các vấn đề an ninh lương thực, an ninh năng lượng và an ninh chuỗi cung ứng; cùng với các nguy cơ ngày càng gia tăng về an ninh mạng và dữ liệu.
Tuy nhiên, bên cạnh những thách thức, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang duy trì được động lực tăng trưởng đáng chú ý. Dẫn số liệu 5 tháng đầu năm 2026, ông Lực cho biết xuất khẩu của Việt Nam tăng khoảng 20%, trong khi nhập khẩu tăng tới 30%, phản ánh nhu cầu nguyên vật liệu và sản xuất đang phục hồi mạnh mẽ.
Trong bối cảnh đó, vị chuyên gia cho rằng cần thay đổi cách nhìn về các khu vực kinh tế. Theo ông, kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực FDI phải được xem như một "kiềng ba chân", cùng đồng hành và hỗ trợ lẫn nhau để tạo sức mạnh cho nền kinh tế.
"Không thể để doanh nghiệp trong nước đứng ngoài cuộc chơi khi khu vực FDI ngày càng mở rộng", ông Lực nhấn mạnh.
Bắc Ninh cần chuyển từ thu hút FDI mạnh sang liên kết FDI sâu
Là địa phương nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài, Bắc Ninh được đánh giá đang sở hữu lợi thế lớn về công nghiệp chế biến, chế tạo và hệ sinh thái sản xuất.
Tuy nhiên, theo TS Cấn Văn Lực, vấn đề cấp thiết hiện nay không chỉ là tiếp tục thu hút các tập đoàn đa quốc gia mà còn phải nâng cao khả năng tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị mà các doanh nghiệp FDI đang tạo ra.
Ông đề xuất tỉnh Bắc Ninh cần đưa yêu cầu kết nối với doanh nghiệp trong nước trở thành một tiêu chí trong quá trình thu hút, cấp phép và giám sát hoạt động của doanh nghiệp FDI.
Bên cạnh đó, địa phương cần xây dựng các cơ chế kết nối thực chất hơn thông qua các diễn đàn đối thoại giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam; hình thành cơ sở dữ liệu doanh nghiệp; phát triển nền tảng số kết nối cung - cầu; đồng thời khuyến khích các tập đoàn FDI đặt hàng cụ thể để doanh nghiệp trong nước tham gia giải quyết những nhu cầu thực tế trong chuỗi sản xuất.
Theo các chuyên gia, đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tư nhân Việt Nam từng bước nâng cao năng lực, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu thay vì chỉ đóng vai trò vệ tinh đơn giản hoặc cung cấp các dịch vụ giá trị thấp.
Cải cách thể chế sẽ đi cùng áp lực đào thải lớn hơn
Cùng chia sẻ tại diễn đàn, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng quá trình cải cách thể chế hiện nay đang được thúc đẩy mạnh mẽ theo hướng giảm thủ tục hành chính, cắt bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết và tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông Hiếu, cải cách không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều được hưởng lợi như nhau. "Khi các rào cản được dỡ bỏ, áp lực cạnh tranh cũng sẽ lớn hơn. Những doanh nghiệp không kịp nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và chất lượng sản phẩm có thể bị đào thải nhanh hơn", ông nói.
Từ thực tiễn đó, ông đề xuất Bắc Ninh cần xây dựng cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp theo hướng có đầu mối chuyên môn đủ năng lực và thẩm quyền giải quyết nhanh các vấn đề phát sinh.
Đồng thời, các hiệp hội doanh nghiệp cần được phát huy vai trò mạnh mẽ hơn trong việc nâng chuẩn hội viên, phản biện chính sách và kết nối doanh nghiệp FDI vào hệ sinh thái doanh nghiệp địa phương.
