TS Cấn Văn Lực: Khoảng 3.338 dự án mắc kẹt, nếu tháo gỡ được 20% mỗi năm nền kinh tế sẽ có thêm 670.000 tỷ đồng

3.338 dự án đang "đóng băng" 3,35 triệu tỷ đồng vốn

Phát biểu tại Hội thảo "Thị trường bất động sản 2026: Vượt gió ngược đón chu kỳ mới", chuyên gia kinh tế TS Cấn Văn Lực, nhấn mạnh: trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, một trong những nguồn lực lớn nhất hiện nay không nằm ở việc mở rộng tín dụng hay tìm kiếm thêm vốn vay mới, mà nằm ngay trong khối tài sản và dự án đang bị "mắc kẹt" vì các vướng mắc pháp lý.

Ông Lực cho hay, hiện cả nước có khoảng 3.338 dự án đang gặp vướng mắc, với tổng vốn đầu tư lên tới 3,35 triệu tỷ đồng và gần 200.000ha đất chưa thể đưa vào khai thác.

"Đây là nguồn lực cực kỳ lớn của nền kinh tế. Nếu mỗi năm chúng ta tháo gỡ được khoảng 20% số dự án này thì nguồn lực đầu tư bổ sung cho nền kinh tế có thể đạt khoảng 670.000 tỷ đồng/năm", TS Cấn Văn Lực nhấn mạnh.

Theo TS Cấn Văn Lực, nhiều năm qua nền kinh tế thường tập trung vào bài toán tín dụng ngân hàng như một nguồn vốn chủ đạo cho tăng trưởng. Tuy nhiên, đây không phải là nguồn lực duy nhất.

Ông cho rằng chống lãng phí, khơi thông các dự án đình trệ mới là "mỏ vàng" đang bị bỏ quên.

"Chúng ta cứ loay hoay với tín dụng ngân hàng nhưng nguồn lực rất lớn đang nằm ở các dự án bị ách tắc. Nếu xử lý được, đây sẽ là dòng vốn khổng lồ chảy trở lại nền kinh tế", ông nói.

Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, việc giải quyết khối lượng dự án tồn đọng này không chỉ giúp kích hoạt hàng triệu tỷ đồng vốn đầu tư mà còn có thể đóng góp thêm khoảng 0,5-0,6 điểm phần trăm tăng trưởng GDP mỗi năm.

TS Cấn Văn Lực đánh giá thời gian qua, Chính phủ và Quốc hội đã có những động thái rất quyết liệt nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý của thị trường bất động sản.

Đáng chú ý, Nghị quyết 170 của Quốc hội đã mở rộng phạm vi xử lý các dự án gặp vướng mắc từ thanh tra, kiểm tra, điều tra. Tiếp đó, Nghị quyết 29 vừa được Quốc hội thông qua đã cho phép triển khai cơ chế tháo gỡ trên phạm vi toàn quốc.

Theo ông, đây là bước đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi phần lớn các dự án "đắp chiếu" hiện nay đều mắc ở khâu pháp lý, thủ tục hoặc kết luận thanh tra kéo dài nhiều năm.

"Nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn này, nguồn lực sẽ được giải phóng rất mạnh cho nền kinh tế, cho doanh nghiệp và cho cả thị trường bất động sản", ông nhận định.

Không chỉ tín dụng, Việt Nam còn nhiều nguồn vốn chưa được khai thác

Ngoài các dự án tồn đọng, TS Cấn Văn Lực cho rằng nền kinh tế vẫn còn dư địa rất lớn từ nguồn tiết kiệm trong dân cư.

Theo ông, tỷ lệ tiết kiệm của Việt Nam hiện tương đương khoảng 37% GDP, trong khi tổng đầu tư toàn xã hội ở mức khoảng 33,3% GDP. Điều này đồng nghĩa vẫn còn gần 4% GDP là nguồn tiền nhàn rỗi chưa được đưa vào sản xuất kinh doanh.

"Tiền vẫn nằm trong dân. Vấn đề là làm sao khơi thông để nguồn lực này đi vào đầu tư, sản xuất thay vì nằm yên hoặc chảy vào đầu cơ", ông nói.

Bên cạnh đó, thị trường còn có thể huy động vốn từ trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, các quỹ đầu tư và dòng vốn FDI thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Theo TS Cấn Văn Lực, ngành xây dựng hiện đóng góp khoảng 6,13% GDP, trong khi lĩnh vực kinh doanh bất động sản đóng góp khoảng 3,5% GDP.

Nếu tính cả tác động lan tỏa tới hàng chục ngành nghề liên quan như vật liệu xây dựng, tài chính, thương mại, logistics, du lịch..., vai trò của thị trường bất động sản còn lớn hơn rất nhiều.

Ông cho rằng Việt Nam vẫn còn dư địa phát triển rất lớn nhờ tốc độ đô thị hóa cao, nhu cầu nhà ở lớn và triển vọng tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu khu vực.

"Tăng trưởng kinh tế dự kiến khoảng 9% năm nay và có thể đạt 10-11% năm tới là nền tảng rất tích cực cho thị trường bất động sản. Cơ hội hiện nay nhiều hơn thách thức", TS Cấn Văn Lực nhận định.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng cảnh báo những thách thức lớn vẫn hiện hữu, bao gồm giá nhà đất ở mức quá cao, nguồn cung nhà ở vừa túi tiền còn thiếu nghiêm trọng, chi phí vốn tăng, áp lực lãi suất và tình trạng đầu tư dàn trải tại một số doanh nghiệp bất động sản.

Theo ông, muốn thị trường phát triển bền vững, bên cạnh việc tháo gỡ pháp lý, cần tiếp tục đẩy mạnh phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả của người dân, xây dựng cơ sở dữ liệu bất động sản minh bạch và từng bước hoàn thiện chính sách thuế đối với bất động sản.