Từ 1/7, hàng triệu người dân có thể đón tin vui

Ủy ban Nhân dân TP.HCM vừa trình Hội đồng Nhân dân thành phố dự thảo Nghị quyết về hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Theo đó, thành phố đề xuất triển khai chính sách miễn phí hoàn toàn vé xe buýt cho người dân từ ngày 1/7 đến hết năm 2026 nhằm khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao chất lượng an sinh xã hội. HĐND thành phố sẽ xem xét tại kỳ họp diễn ra trong hai ngày 19 và 20/6.

Theo UBND TP.HCM, dự toán ngân sách năm 2026 dành cho hoạt động trợ giá vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt hiện là 1.334 tỷ đồng. Nếu chính sách miễn phí vé được thông qua, thành phố sẽ cần bổ sung khoảng 665 tỷ đồng để bù đắp phần doanh thu từ vé.

Trong đó, kinh phí hỗ trợ cho 109 tuyến xe buýt đang được trợ giá ước khoảng 454 tỷ đồng, còn 26 tuyến không trợ giá cần khoảng 211 tỷ đồng.

Đối với các tuyến xe buýt có trợ giá, chương trình miễn phí vé sẽ được thực hiện theo 2 giai đoạn.

Giai đoạn 1 từ tháng 7 đến hết tháng 9/2026, áp dụng hình thức khoán doanh thu theo chuyến xe. Người dân được đi xe buýt hoàn toàn miễn phí và không cần thực hiện thủ tục định danh. Thành phố kỳ vọng cách làm này sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất để thu hút người dân trải nghiệm, từ đó hình thành thói quen sử dụng phương tiện công cộng.

Giai đoạn 2 từ tháng 10 đến tháng 12/2026, việc hỗ trợ sẽ được thực hiện theo nguyên tắc thanh toán dựa trên số lượt hành khách thực tế sử dụng. Người dân cần xác thực danh tính thông qua hệ thống vé điện tử bằng thẻ hoặc mã QR với các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt được lắp đặt trên xe.

Đối với các tuyến xe buýt không trợ giá, thành phố cũng áp dụng lộ trình tương tự. Trong giai đoạn đầu, đơn vị vận tải được hỗ trợ theo hình thức mua chuyến xe; hành khách vẫn được miễn phí hoàn toàn và không bắt buộc định danh. Đến giai đoạn 2, việc hỗ trợ sẽ căn cứ trên dữ liệu lượt khách thực tế được ghi nhận qua hệ thống vé điện tử.

Hiện TP.HCM có 180 tuyến xe buýt đang hoạt động, bao gồm 158 tuyến nội tỉnh và 22 tuyến liên tỉnh kết nối với các địa phương như Tây Ninh, Đồng Tháp và Đồng Nai.

Trong số các tuyến nội tỉnh có 135 tuyến phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày của người dân và 23 tuyến phục vụ du lịch, trải nghiệm hoặc kết nối với sân bay.

Tuy nhiên, chính sách miễn phí vé dự kiến không áp dụng đối với các tuyến xe buýt liên tỉnh, xe buýt du lịch sử dụng ô tô thoáng nóc và các tuyến vận chuyển hành khách kết nối trung tâm đô thị với sân bay hoặc các khu du lịch.

Hiện nay, giá vé xe buýt trợ giá tại TP.HCM hiện dao động từ 5.000 đến 7.000 đồng mỗi lượt, nhóm học sinh và sinh viên được hưởng mức giá ưu đãi 3.000 đồng/lượt.

Mặc dù thành phố đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thu hút người dân sử dụng xe buýt, tỷ lệ đảm nhận của loại hình vận tải này vẫn ở mức thấp. Năm 2025, tỷ lệ người dân lựa chọn xe buýt chỉ đạt khoảng 1,6%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 7,23% đề ra.

Trong các đợt miễn vé trước đây, lượng hành khách tăng trưởng đáng kể. Tuy nhiên, sau khi chương trình kết thúc, số người sử dụng xe buýt lại giảm trở lại.

UBND TP.HCM đánh giá chính sách này không chỉ là giải pháp kích cầu giao thông công cộng mà còn là phúc lợi mang tính nhân văn, tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân. Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM mới có quy mô dân số là 14.002.598 người, giữ vị trí đông dân nhất cả nước. Chính vì thế, chính sách miễn phí vé xe buýt được kỳ vọng sẽ là động lực quan trọng để thay đổi thói quen đi lại, góp phần giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường và từng bước xây dựng hệ thống giao thông đô thị bền vững.