Từ cô gái dân tộc Mường 'tay trắng' đến người đứng sau thương hiệu thịt chua doanh thu chục tỷ
Rời ghế phổ thông khi bạn bè cùng trang lứa tiếp tục con đường học vấn, Nguyễn Thị Thu Hoa (sinh năm 1992, Phú Thọ) lựa chọn một hướng đi khác: khởi nghiệp từ chính đặc sản quê hương.
Là cô gái dân tộc Mường, không vốn, không kinh nghiệm, không người dẫn dắt, chị bắt đầu hành trình kinh doanh từ năm 18 tuổi với vỏn vẹn 4 triệu đồng và những mẻ thịt chua làm thủ công.
Từ xuất phát điểm gần như “tay trắng”, hành trình của nữ CEO 9X gắn liền với quá trình tự học, thử nghiệm và không ít lần thất bại. Việc đưa một món ăn truyền thống của người Mường từ quy mô gia đình sang sản xuất hàng hóa là bài toán không dễ, đòi hỏi vừa giữ được hương vị bản địa, vừa đáp ứng yêu cầu thị trường.
Sau hơn một thập kỷ kiên trì, Nguyễn Thị Thu Hoa đã xây dựng thương hiệu Trường Foods, từng bước đưa thịt chua Thanh Sơn vượt ra khỏi phạm vi địa phương, hiện diện rộng khắp trên thị trường với hàng nghìn điểm bán và tốc độ tăng trưởng ổn định…
Chị từng chia sẻ mình khởi nghiệp từ năm 18 tuổi với “3 không”: không vốn, không kinh nghiệm và không người định hướng. Điều gì khiến chị tin rằng một món ăn truyền thống như thịt chua có thể trở thành một thương hiệu kinh doanh quy mô lớn?
Thực ra lúc bắt đầu tôi không nghĩ xa đến mức sẽ xây dựng một thương hiệu lớn. Khi đó tôi chỉ đơn giản nghĩ rằng: đây là món ăn rất đặc trưng của quê mình, người địa phương rất thích, vậy tại sao mình không làm cho nhiều người biết hơn.
Lúc 18 tuổi, tôi gần như không có gì trong tay: không vốn, không kinh nghiệm, không ai chỉ dẫn. Nhưng tôi có một thứ rất quan trọng, đó là niềm tin vào sản phẩm quê hương.
Thịt chua của người Mường vốn là món ăn truyền thống lâu đời. Khi mang đi giới thiệu cho bạn bè ở các nơi khác, tôi thấy ai ăn cũng bất ngờ vì hương vị rất khác so với những món quen thuộc. Chính điều đó khiến tôi nghĩ rằng nếu làm bài bản hơn, biết cách đóng gói, bảo quản và kể câu chuyện đúng cách, thì một món ăn địa phương hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm được nhiều người biết đến.
Trong giai đoạn đầu khi thị trường còn nhỏ lẻ và mỗi ngày chỉ bán vài chục hộp, đâu là quyết định kinh doanh mang tính bước ngoặt giúp thương hiệu tăng trưởng mạnh?
Giai đoạn đầu thực sự rất khó khăn. Có những ngày bán được vài chục hộp đã thấy rất vui rồi.
Bước ngoặt đầu tiên với tôi là khi quyết định làm sản phẩm theo hướng chuyên nghiệp hơn, từ xây dựng thương hiệu rõ ràng, đầu tư bao bì đến chuẩn hóa quy trình sản xuất, nhất là đưa sản phẩm lên các kênh online.
Trước đây đặc sản thường chỉ bán ở địa phương hoặc cho khách quen. Nhưng khi bắt đầu bán trên mạng xã hội, tôi nhận ra rằng thị trường thực sự rất rộng.
Một quyết định khác cũng rất quan trọng là xây dựng hệ thống phân phối thay vì chỉ bán lẻ.
Khi có các đại lý và nhà phân phối ở nhiều tỉnh thành, sản phẩm bắt đầu đi xa hơn rất nhiều so với khả năng bán hàng của cá nhân mình. Tôi nghĩ bước ngoặt không phải một quyết định duy nhất, mà là quá trình chuyển từ cách làm thủ công nhỏ lẻ sang tư duy doanh nghiệp.
Khi nhìn lại hơn một thập kỷ phát triển, chị đánh giá đâu là lợi thế cạnh tranh cốt lõi giúp doanh nghiệp đứng vững trên thị trường đặc sản ngày càng nhiều đối thủ?
Theo tôi có ba yếu tố.
Thứ nhất là giữ được hương vị gốc. Nhiều món đặc sản khi sản xuất lớn thường bị thay đổi công thức hoặc giảm chất lượng. Chúng tôi luôn cố gắng giữ đúng tinh thần của món ăn truyền thống.
Thứ hai là sự minh bạch và an toàn thực phẩm. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm. Vì vậy chúng tôi đầu tư rất nhiều vào quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và các tiêu chuẩn vệ sinh.
Thứ ba là câu chuyện văn hóa. Trường Foods không chỉ bán một món ăn, mà còn muốn kể câu chuyện về văn hóa ẩm thực vùng đất Tổ, về người Mường, về những giá trị truyền thống.
Tôi nghĩ chính sự kết hợp giữa sản phẩm- chất lượng - câu chuyện giúp thương hiệu đứng vững đến hôm nay.
Theo chị, việc biến một món ăn truyền thống của người Mường thành sản phẩm thương mại trên toàn quốc cần những yếu tố nào về thương hiệu và câu chuyện sản phẩm?
Để một món ăn truyền thống đi xa, theo tôi cần ba yếu tố.
Thứ nhất là chuẩn hóa sản phẩm. Đặc sản địa phương thường mỗi nhà làm một kiểu. Nếu muốn bán rộng, phải có công thức ổn định, quy trình rõ ràng và chất lượng đồng đều.
Thứ hai là bao bì và nhận diện thương hiệu. Một sản phẩm tốt nhưng nếu đóng gói sơ sài thì rất khó bước vào thị trường lớn.
Thứ ba là câu chuyện phía sau sản phẩm. Ngày nay người tiêu dùng không chỉ mua một món ăn, mà còn quan tâm đến nguồn gốc, văn hóa và giá trị của sản phẩm đó.
Với thịt chua, chúng tôi luôn nhấn mạnh đây là món ăn truyền thống của người Mường vùng Phú Thọ. Khi khách hàng hiểu được câu chuyện đó, họ cảm thấy món ăn có giá trị hơn.
Trường Foods đã xây dựng bộ nhận diện và chiến lược marketing ra sao để đưa một đặc sản địa phương trở thành thương hiệu quen thuộc với người tiêu dùng cả nước?
Thời gian đầu, chúng tôi gần như không có nền tảng về marketing, mọi kinh nghiệm đều được tích lũy từ thực tiễn. Những năm gần đây, chúng tôi tập trung vào ba định hướng chính nhằm hoàn thiện hoạt động này.
Trước hết là xây dựng thương hiệu theo hướng rõ ràng, đồng bộ. Từ logo, bao bì đến hình ảnh sản phẩm đều được thiết kế lại nhằm tạo nhận diện nhất quán. Song song với đó, chúng tôi đẩy mạnh khai thác các nền tảng mạng xã hội, chia sẻ câu chuyện về sản phẩm, hành trình khởi nghiệp cũng như yếu tố văn hóa địa phương để tăng kết nối với khách hàng.
Ngoài ra, hệ thống phân phối cũng được mở rộng, không chỉ dừng ở kênh online mà còn hiện diện tại các cửa hàng đặc sản, siêu thị và đại lý.
Tôi cho rằng, yếu tố cốt lõi của marketing vẫn nằm ở chất lượng sản phẩm, đủ tốt để khách hàng quay lại lần thứ hai.
Trước xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng thực phẩm, tôi xác định niềm tin là yếu tố then chốt nhưng cũng rất dễ bị đánh mất. Vì vậy, chúng tôi luôn ưu tiên an toàn thực phẩm và tính minh bạch trong sản xuất.
Cụ thể, chúng tôi đầu tư vào nhà xưởng, quy trình kiểm soát chất lượng và các tiêu chuẩn vệ sinh. Đồng thời, thông tin về nguyên liệu và quy trình sản xuất cũng được chủ động chia sẻ, giúp khách hàng hiểu rõ sản phẩm đang sử dụng.
Tôi nhấn mạnh rằng, trong lĩnh vực thực phẩm, nếu không đặt sức khỏe người tiêu dùng lên hàng đầu, doanh nghiệp khó có thể phát triển bền vững trong dài hạn.
Hiện sản phẩm đã có mặt tại hàng nghìn điểm bán trên cả nước. Theo chị, đâu là yếu tố then chốt giúp mở rộng hệ thống phân phối nhanh như vậy?
Yếu tố quan trọng nhất theo tôi là sự hợp tác cùng phát triển với các đối tác phân phối. Chúng tôi không chỉ bán hàng cho đại lý, mà cố gắng xây dựng mối quan hệ lâu dài. Khi đại lý bán được hàng, họ có lợi nhuận tốt thì họ sẽ tiếp tục gắn bó.
Ngoài ra, chúng tôi cũng hỗ trợ đối tác về hình ảnh, truyền thông và chính sách bán hàng để họ dễ dàng đưa sản phẩm đến khách hàng.
Một yếu tố nữa là sản phẩm phải đủ ổn định. Khi đại lý tin rằng sản phẩm bán được và ít rủi ro, họ sẽ sẵn sàng mở rộng thị trường.
Livestream và bán hàng trên mạng xã hội đang trở thành xu hướng mới. Doanh nghiệp đã tận dụng kênh này ra sao để tiếp cận khách hàng trẻ?
Mạng xã hội thực sự mở ra rất nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ. Chúng tôi sử dụng livestream, video ngắn và các nền tảng thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng trẻ.
Điều tôi nhận ra là người xem thích những nội dung chân thật, không quá quảng cáo. Vì vậy chúng tôi thường chia sẻ cả quá trình sản xuất, câu chuyện phía sau sản phẩm và những trải nghiệm đời thường. Cách làm này giúp khách hàng cảm thấy gần gũi hơn với thương hiệu.
Khi doanh nghiệp phát triển, nhu cầu của khách hàng cũng đa dạng hơn. Chúng tôi phát triển thêm các dòng sản phẩm mới nhưng vẫn xoay quanh ẩm thực truyền thống và đặc sản vùng miền.
Theo chị, việc kể câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm có quan trọng trong kinh doanh đặc sản hay không?
Theo tôi điều này rất quan trọng. Một món ăn nếu chỉ đơn thuần là thực phẩm thì giá trị của nó khá giới hạn. Nhưng nếu phía sau đó là một câu chuyện văn hóa, một vùng đất, một cộng đồng thì giá trị sẽ khác.
Với đặc sản, câu chuyện chính là thứ giúp sản phẩm trở nên khác biệt.
.jpg)
Làm thế nào để vừa giữ được hương vị truyền thống vừa đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất quy mô lớn và an toàn thực phẩm hiện đại?
Đây là bài toán mà nhiều doanh nghiệp đặc sản đều phải đối mặt. Chúng tôi cố gắng giữ công thức truyền thống, nhưng kết hợp với công nghệ và quy trình hiện đại trong sản xuất.
Ví dụ như kiểm soát nhiệt độ, độ sạch của môi trường sản xuất, quy trình đóng gói… để đảm bảo sản phẩm vừa giữ được hương vị gốc vừa đáp ứng tiêu chuẩn an toàn.
Khi doanh nghiệp lớn dần, tôi nhận ra rằng một mình mình không thể làm hết mọi việc. Vì vậy việc quan trọng nhất là xây dựng đội ngũ. Chúng tôi cố gắng tạo môi trường làm việc nơi mọi người có thể cùng học hỏi và phát triển.
Tôi cũng luôn khuyến khích các bạn trong công ty chủ động đề xuất ý tưởng mới. Một doanh nghiệp muốn đi xa thì phải có một đội ngũ cùng chung tầm nhìn.
Trong bối cảnh ngành thực phẩm cạnh tranh mạnh, Trường Foods chuẩn bị chiến lược gì cho giai đoạn 2025–2030?
Trong giai đoạn tới, chúng tôi định hướng tập trung vào ba trụ cột chính, gồm nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng hệ thống phân phối và phát triển thêm các dòng đặc sản mang bản sắc Việt Nam. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng tăng cường đầu tư vào công nghệ và xây dựng thương hiệu theo hướng dài hạn.
Về định hướng đưa các sản phẩm đặc sản như thịt chua ra thị trường quốc tế hoặc phát triển mô hình chuỗi đặc sản Việt Nam, chúng tôi cho biết đây là mục tiêu mà nhiều doanh nghiệp trong ngành thực phẩm, trong đó có chúng tôi, đều hướng tới.
Tuy nhiên, theo đánh giá, đây là một hành trình dài khi mỗi thị trường đều có những tiêu chuẩn và yêu cầu riêng biệt. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ ưu tiên củng cố thị trường trong nước, đồng thời từng bước nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu.
Tôi cho rằng ẩm thực Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển nếu được đầu tư và khai thác đúng hướng.
Xin cảm ơn chị về những chia sẻ!
