Từ nay, ép nhân viên tăng ca có thể bị phạt tối đa 50.000.000 đồng

Trong những năm gần đây, người lao động nhất là giới trẻ ngày càng than phiền nhiều hơn về việc thường xuyên phải tăng ca, làm thêm giờ.

Nếu trước đây, làm thêm giờ thường gắn với việc ở lại nhà máy hoặc văn phòng sau giờ làm thì hiện nay, nhiều công việc có thể tiếp tục diễn ra ở bất cứ đâu thông qua các thiết bị kỹ thuật số. Điện thoại thông minh, máy tính xách tay và các ứng dụng nhắn tin giúp công việc dễ dàng kéo dài sang buổi tối, cuối tuần hoặc kỳ nghỉ.

Người lao động có thể đã rời nơi làm việc nhưng vẫn phải trả lời tin nhắn, tham gia cuộc họp trực tuyến hoặc hoàn thành nhiệm vụ được giao. Ranh giới giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi vì thế ngày càng khó xác định.

Việc phải duy trì trạng thái “sẵn sàng trực tuyến” trong thời gian dài có thể khiến người lao động kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Một số người lao động cho biết dù không muốn làm thêm nhưng họ vẫn phải chấp nhận. Bởi việc từ chối xử lý công việc ngoài giờ có thể ảnh hưởng đến vị trí việc làm hoặc cơ hội thăng tiến, lương thưởng...

Theo số liệu của Cục Thống kê Trung Quốc, năm 2025, thời gian làm việc bình quân của người lao động tại nước này lên tới 48,6 giờ/tuần. Mức này được cho là cao hơn so với nhiều quốc gia phát triển.

Các chuyên gia cho rằng, việc làm thêm giờ kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động mà còn có thể tạo ra những tác động rộng hơn đối với đời sống xã hội. Khi phần lớn thời gian trong ngày dành cho công việc, người lao động có ít thời gian hơn để nghỉ ngơi, chăm sóc gia đình, giao tiếp xã hội và tham gia các hoạt động tiêu dùng, giải trí. Về lâu dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tinh thần của họ.

Ngoài ra, văn hóa làm việc quá giờ có thể tác động đến quyết định kết hôn và sinh con của người trẻ. Bởi khi công việc chiếm phần lớn thời gian và năng lượng, việc xây dựng gia đình hoặc chăm sóc con cái có thể trở thành một lựa chọn khó khăn hơn.

Vậy thời gian làm thêm giờ được hiểu như thế nào? Doanh nghiệp bị xử lý ra sao nếu ép lao động làm thêm giờ?

Tại Việt Nam, thời gian làm thêm giờ được hiểu là khoảng thời gian làm việc ngoài thời gian làm việc bình thường theo quy định của pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Thời gian làm việc bình thường của người lao động không quá 8 tiếng/ngày và không quá 48 tiếng/tuần.

Người sử dụng lao động chỉ được tổ chức làm thêm giờ khi có sự đồng ý của người lao động và số giờ làm thêm của người lao động không được quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày. Nhà nước khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 tiếng đối với người lao động.

Trường hợp ép người lao động làm thêm giờ người sử dụng lao động sẽ bị xử lý theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 24 Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/9/2026.

Cụ thể, người sử dụng lao động ép người lao động làm thêm giờ mà không được sự đồng ý sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng, trừ trường hợp làm thêm giờ đặc biệt quy định tại Điều 108 Bộ luật Lao động 2019.

Trong khoản 1 Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định rõ, mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân. Vì thế, nếu người sử dụng lao động là doanh nghiệp, công ty có thể bị phạt từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng khi ép người lao động làm thêm giờ.