Từ nay, viên chức quản lý có thể bị xem xét cho thôi giữ chức vụ nếu vợ, chồng, con... sa vào tệ nạn

Từ tháng 7/2026, Nghị định số 259/2026/NĐ-CP của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức chính thức có hiệu lực, trong đó bổ sung nhiều quy định về việc từ chức, miễn nhiệm và xử lý kỷ luật đối với viên chức quản lý.

Đáng chú ý, theo khoản 2 Điều 42 của Nghị định, viên chức quản lý có thể tự nguyện xin từ chức hoặc được cơ quan có thẩm quyền xem xét cho từ chức nếu để vợ, chồng hoặc con vi phạm pháp luật, sa vào tệ nạn xã hội và đã được cơ quan có thẩm quyền kết luận, đánh giá là gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng xấu đến uy tín của cá nhân cũng như cơ quan, đơn vị. Trường hợp không có đơn xin từ chức, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể xem xét cho thôi giữ chức vụ nếu thuộc trường hợp này.

Ngoài quy định liên quan đến người thân, Nghị định cũng nêu rõ nhiều trường hợp viên chức quản lý được tự nguyện xin từ chức hoặc bị xem xét cho từ chức.

Cụ thể, viên chức có thể từ chức khi tự nhận thấy năng lực lãnh đạo, quản lý còn hạn chế hoặc không còn đủ uy tín để hoàn thành nhiệm vụ được giao; có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu; vì lý do chính đáng của cá nhân hoặc là người đứng đầu để đơn vị thuộc phạm vi quản lý, phụ trách hoặc cấp dưới xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng nhưng chưa đến mức phải xem xét kỷ luật.

Nghị định cũng áp dụng quy định tương tự đối với trường hợp viên chức có 2 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ; vi phạm phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; để người khác lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để trục lợi và được cơ quan có thẩm quyền kết luận gây hậu quả nghiêm trọng, trừ trường hợp bản thân không biết hoặc có hành vi không dám làm, không dám chịu trách nhiệm, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không thực hiện công việc thuộc thẩm quyền dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng.

Đối với trường hợp có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp, nếu viên chức quản lý không tự nguyện xin từ chức thì cơ quan có thẩm quyền vẫn xem xét cho thôi giữ chức vụ theo quy định.

Tuy nhiên, Nghị định cũng quy định một số trường hợp chưa xem xét cho thôi giữ chức vụ hoặc từ chức. Cụ thể, viên chức đang đảm nhận nhiệm vụ liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, công việc trọng yếu hoặc cơ mật mà việc từ chức có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiệm vụ được giao sẽ chưa được giải quyết. Tương tự, người đang trong thời gian thanh tra, kiểm tra, kiểm toán hoặc điều tra cũng chưa được xem xét cho thôi giữ chức vụ, từ chức.

Bên cạnh quy định về từ chức, Nghị định 259/2026/NĐ-CP cũng xác định các trường hợp viên chức quản lý bị xem xét miễn nhiệm. Theo đó, viên chức có thể bị miễn nhiệm nếu bị kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo và được cấp có thẩm quyền đánh giá năng lực hạn chế, uy tín giảm sút, không còn đủ điều kiện tiếp tục đảm nhiệm chức vụ; bị khiển trách từ 2 lần trở lên trong thời hạn bổ nhiệm; có từ 2/3 số phiếu tín nhiệm thấp hoặc có 2 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ.

Ngoài ra, các trường hợp suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; tự diễn biến, tự chuyển hóa; vi phạm những điều đảng viên không được làm; vi phạm trách nhiệm nêu gương; vi phạm tiêu chuẩn chính trị theo quy định về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng đến mức phải miễn nhiệm cũng thuộc diện áp dụng quy định này.

Viên chức giữ cương vị người đứng đầu cũng sẽ bị xem xét miễn nhiệm nếu để đơn vị thuộc quyền quản lý hoặc cấp dưới trực tiếp xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc để xảy ra tình trạng mâu thuẫn, mất đoàn kết nghiêm trọng trong cơ quan, đơn vị. Ngoài các trường hợp nêu trên, việc miễn nhiệm còn được thực hiện theo các quy định khác của Đảng và pháp luật.

Liên quan đến xử lý kỷ luật, Điều 35 Luật Viên chức năm 2025 quy định viên chức có hành vi vi phạm pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ sẽ bị áp dụng một trong các hình thức kỷ luật gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức đối với viên chức quản lý hoặc buộc thôi việc. Ngoài hình thức kỷ luật chính, viên chức còn có thể bị hạn chế hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.

Đối với viên chức bị tòa án tuyên phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng, người đó đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án hoặc quyết định của tòa án có hiệu lực pháp luật. Nếu là viên chức quản lý, khi bản án có hiệu lực, người này cũng đương nhiên thôi giữ chức vụ đã được bổ nhiệm.