BSC 'vượt mặt' VPS mảng TPCP: Dòng vốn tổ chức định hình lại thị phần môi giới

Từ nhóm 5-10% lên vị trí số 1: Bước dịch chuyển của BSC

Thị phần môi giới công cụ nợ trên HNX trong 6 tháng đầu năm ghi nhận BSC đứng đầu Top 10 công ty chứng khoán có thị phần lớn nhất, xếp trên VPS, SSI và BVSC. Cả 4 thành viên cùng thuộc nhóm trên 10%, tương ứng mức tối thiểu hơn 40% thị phần cho nhóm dẫn đầu.

Sự thay đổi vị trí của BSC thể hiện rõ khi đối chiếu 2 quý đầu năm. Trong quý I, nhóm trên 10% gồm VPS, SSI, BVSC và SHS; BSC nằm trong nhóm 5-10% cùng VCBS. Sang quý II, BSC vươn lên vị trí số 1, trong khi nhóm trên 10% chỉ còn BSC và VPS.

SHS rời nhóm dẫn đầu, còn SSI và BVSC lùi xuống vùng 5-10% trong riêng quý II. Kết quả quý II giúp BSC đứng đầu cả kỳ 6 tháng. VPS vẫn giữ vị trí thứ 2 và duy trì nhóm trên 10%, song trật tự ở mảng công cụ nợ đã khác với các phân khúc cổ phiếu và phái sinh, nơi VPS thường được nhắc đến nhiều hơn.

Phần còn lại của Top 10 phản ánh mức độ tập trung tương đối cao. Trong kỳ 6 tháng, VCBS, SHS và HDS nằm trong vùng 5-10%; VBSE, PSI và VPBankS ở vùng dưới 5%. Tính theo biên dưới, 7 thành viên đầu danh sách nắm tối thiểu hơn 55% thị phần môi giới TPCP trên HNX.

Cách phân bổ này cho thấy giao dịch công cụ nợ chủ yếu đi qua một số đơn vị có nền khách hàng tổ chức và khả năng xử lý các lô trái phiếu lớn. Đây là khác biệt đáng chú ý so với những phân khúc chịu ảnh hưởng mạnh hơn từ giao dịch cá nhân, chính sách phí và nền tảng trực tuyến.

Lợi thế định chế của nhóm công ty chứng khoán gắn với ngân hàng

Mảng TPCP vận hành quanh nhu cầu của ngân hàng, bảo hiểm, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và các tổ chức tài chính. Các đơn vị này mua bán trái phiếu để quản trị thanh khoản, cân đối kỳ hạn, cơ cấu danh mục và điều chỉnh lợi suất.

Lợi thế của thành viên môi giới vì vậy nằm nhiều hơn ở khả năng kết nối bên mua - bên bán, báo giá nhanh và xử lý giao dịch quy mô lớn. Độ phủ khách hàng cá nhân vẫn có ý nghĩa tại các thị trường đại chúng, nhưng không phải yếu tố chi phối trong một phân khúc gắn chặt với dòng tiền định chế.

Dấu ấn ngân hàng xuất hiện rõ trong Top 10. BSC gắn với BIDV, VCBS với Vietcombank, HDS với HDBank, VBSE với VietinBank, VPBankS với VPBank; TCBS cũng góp mặt ở quý II. Sự hiện diện của các thành viên này cho thấy thị phần công cụ nợ bám sát mạng lưới tài chính định chế và khả năng tiếp cận những tổ chức nắm giữ danh mục trái phiếu lớn.

Với BSC, vị trí trong hệ sinh thái ngân hàng tạo thuận lợi cho hoạt động gắn với khách hàng tổ chức. Khi các định chế điều chỉnh danh mục theo biến động lãi suất hoặc trạng thái thanh khoản, thành viên môi giới có quan hệ sâu với hệ thống tài chính sẽ có thêm điều kiện kết nối giao dịch trên HNX.

Quy mô thị trường gần 2,7 triệu tỷ đồng và áp lực lãi suất phía sau cuộc đua

Mảng TPCP trên HNX có quy mô lớn trong hệ thống tài chính. Đến cuối tháng 5, giá trị niêm yết trên thị trường thứ cấp đạt 2.691.995 tỷ đồng, tăng 2% so với tháng trước. Giá trị giao dịch bình quân đạt 14.961 tỷ đồng/phiên. Trong đó, giao dịch mua bán thông thường chiếm 74,37%, còn mua bán lại chiếm 25,63%.

Quy mô gần 2,7 triệu tỷ đồng và thanh khoản bình quân gần 15.000 tỷ đồng/phiên khiến môi giới công cụ nợ gắn trực tiếp với năng lực kết nối vốn lớn của các thành viên thị trường. Một lô giao dịch thường liên quan đến nhu cầu cơ cấu danh mục, điều chỉnh kỳ hạn, quản trị thanh khoản hoặc thay đổi trạng thái lợi suất của tổ chức tài chính.

Ở thị trường sơ cấp, tháng 5 có 17 đợt đấu thầu do Kho bạc Nhà nước phát hành, huy động 33.630 tỷ đồng. Lũy kế 5 tháng, tổng giá trị huy động đạt 159.186 tỷ đồng, hoàn thành 72% kế hoạch quý II và 32% kế hoạch năm. Kỳ hạn 10 năm đạt 18.250 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm đạt 15.000 tỷ đồng, lần lượt chiếm khoảng 54,27% và 44,6% tổng phát hành trong tháng.

Nguồn cung tập trung ở kỳ hạn trung và dài hạn làm gia tăng nhu cầu mua bán, đảo kỳ hạn và điều chỉnh lợi suất. Trong quý I, Kho bạc Nhà nước huy động 80.101 tỷ đồng TPCP qua đấu thầu, hoàn thành 72,8% kế hoạch quý và 16% kế hoạch năm. Cùng kỳ, lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh; kỳ hạn qua đêm có thời điểm lên 17%/năm, bình quân đạt 5,84%/năm, tăng 1,27 điểm % so với năm trước.

Đến cuối tháng 5, lãi suất trúng thầu kỳ hạn 3 năm, 5 năm, 10 năm, 15 năm và 30 năm lần lượt đạt 3,49%, 4%, 4,25%, 4,27% và 4,5%/năm, tăng 2-14 điểm cơ bản so với phiên cuối tháng 4. Khi đường cong lợi suất dịch chuyển, các tổ chức phải điều chỉnh kỳ hạn nắm giữ, lợi suất kỳ vọng và nhu cầu thanh khoản. Hoạt động này tạo thêm nhu cầu môi giới trên thị trường thứ cấp.

Dòng vốn nội địa tiếp tục giữ vai trò chủ đạo. Nhà đầu tư nước ngoài chỉ chiếm 4,33% tổng giá trị giao dịch TPCP trong tháng 5, trong khi khối ngoại bán ròng 137 tỷ đồng. Như vậy, dòng vốn trong nước chiếm khoảng 95,67%, lớn hơn khoảng 22 lần tỷ trọng của nhà đầu tư nước ngoài. Trong môi trường này, các thành viên có quan hệ sâu với ngân hàng, bảo hiểm, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính trong nước có lợi thế rõ hơn ở mảng môi giới công cụ nợ.