Vận chuyển hàng chục nghìn khối đá bằng đường thủy, Chư tăng, Phật tử thức đêm xây dựng ngôi chùa đá độc nhất miền Tây

Giữa nhịp sống ngày càng sôi động của đô thị miền Tây, chùa Vĩnh Hưng (còn gọi là Tổ đình Vĩnh Hưng) vẫn lặng lẽ hiện diện như một dấu ấn đặc biệt. Không chỉ là một công trình tín ngưỡng lâu đời, ngôi chùa còn gây ấn tượng mạnh bởi kiến trúc hiếm có. Chùa được xây dựng hoàn toàn từ hàng chục nghìn viên đá nguyên khối, tạo nên vẻ đẹp mộc mạc, bền vững và khác biệt so với bất kỳ ngôi chùa nào trong khu vực.

Tọa lạc trên đường Trần Hưng Đạo, phường Phú Lợi, TP. Cần Thơ (trước đây thuộc P.2, TP. Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng cũ), chùa Vĩnh Hưng được nhiều người ví như “ngôi chùa đá độc nhất miền Tây”, nơi giao thoa giữa kiến trúc, lịch sử, văn hóa và tâm linh.

Dấu ấn trăm năm của một ngôi chùa cổ

Theo các tư liệu lưu giữ tại chùa, chùa Vĩnh Hưng được thành lập vào năm 1912, do một Phật tử địa phương là thí chủ Đinh Thị Định, phát tâm xây dựng với mong muốn tạo dựng một đạo tràng cho Phật tử quy ngưỡng, tu tập. Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, ngôi chùa đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống tinh thần của người dân địa phương.

Thuở ban đầu, trong khuôn viên chùa có một cây điệp cổ thụ tỏa bóng mát quanh năm. Chính vì vậy, người dân quen gọi nơi đây bằng cái tên thân thuộc “chùa Cây Điệp”. Theo thời gian, khi kiến trúc chùa được tái thiết hoàn toàn bằng đá nguyên khối, cái tên “chùa Đá” cũng dần xuất hiện trong cách gọi dân gian.

Trong suốt hành trình tồn tại, chùa Vĩnh Hưng đã trải qua hai lần trùng tu lớn, trong đó dấu mốc quan trọng nhất là đợt đại trùng tu khởi công vào năm 2009. Đây là giai đoạn làm thay đổi gần như toàn bộ diện mạo ngôi chùa, đồng thời đặt nền móng cho kiến trúc đá độc đáo hiếm thấy ở miền Tây Nam Bộ.

Dấu ấn sâu đậm nhất trong hành trình kiến tạo chùa Vĩnh Hưng gắn liền với cố Thượng tọa Thích Thanh Chương (thế danh Trần Đức Lành, sinh năm 1965, quê huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng cũ). Năm 2009, Thượng tọa đứng ra vận động Phật tử trong và ngoài nước đóng góp kinh phí, đồng thời cung thỉnh chư tôn đức Ban Trị sự Phật giáo tỉnh động thổ đại trùng tu ngôi chùa cổ.

Công trình chính thức khởi công vào ngày 9/9/2009 với mong muốn xây dựng một công trình mang tính trường tồn, hài hòa giữa vẻ đẹp tự nhiên, kiến trúc và giá trị tâm linh. Ý tưởng sử dụng đá nguyên khối làm vật liệu chính cho toàn bộ công trình được xem là táo bạo, bởi chi phí cao, thi công phức tạp và đòi hỏi công sức rất lớn.

Theo tư liệu tại chùa, trong suốt quá trình xây dựng, hàng chục nghìn viên đá được vận chuyển từ các tỉnh miền Trung vào miền Tây bằng đường thủy. Mỗi chuyến đá thường cập bến lúc 18-19h, đến khoảng 3h sáng hôm sau mới chuyển xong. Chư tăng và Phật tử gần như thức trắng đêm để vận chuyển, sắp xếp đá đưa về chùa.

Đáng tiếc, khi công trình mới cơ bản hoàn thành, Thượng tọa Thích Thanh Chương lâm bệnh nặng và viên tịch vào tháng 3/2013. Tâm nguyện xây dựng ngôi chùa đá độc nhất miền Tây đã trở thành di sản tinh thần lớn lao mà Thượng tọa để lại cho tăng ni, Phật tử và cộng đồng địa phương.

Kiến trúc giao thoa Việt - Nhật giữa lòng miền Tây

Chánh điện của chùa Vĩnh Hưng là một trong những hạng mục gây ấn tượng mạnh với du khách. Không gian rộng lớn, vững chãi với mái ngói trang trí họa tiết hổ phù - một nét đặc trưng của kiến trúc Nhật Bản. Sự hiện diện của chi tiết này tạo nên điểm nhấn giao thoa văn hóa Đông Á ngay giữa lòng miền Tây Nam Bộ.

Hệ thống cửa gỗ của chánh điện được chạm trổ hoa văn tinh tế, làm tăng thêm vẻ cổ kính và trang nghiêm cho công trình. Trước chánh điện, đôi sư tử đá trắng được chạm khắc công phu, như đang trấn giữ và chào đón du khách thập phương.

Phía sau chánh điện là nhà thờ Tổ - nơi tôn trí tượng Bồ Đề Đạt Ma, tượng Sư tổ khai sơn cùng các vị trụ trì tiền bối. Bên cạnh là tháp Phật 5 tầng uy nghi, biểu trưng cho ngũ đại: địa, thủy, hỏa, phong, không. Trên cùng là bảo tháp tỏa sáng, mang ý nghĩa linh thiêng sâu sắc trong Phật giáo.

Điểm đặc biệt làm nên tên tuổi của chùa Vĩnh Hưng chính là toàn bộ công trình, từ cổng tam quan, chánh điện, sân chùa, hàng rào cho đến tháp Phật, tượng hộ pháp… đều được xây dựng bằng đá nguyên khối hình chữ nhật.

Theo Đại đức Thích Minh Tâm, Phó trụ trì chùa, các viên đá có kích thước trung bình khoảng 0,3m x 0,2m x 0,2m, được thợ đá miền Trung tuyển chọn kỹ lưỡng, cắt gọt tỉ mỉ trước khi vận chuyển về miền Tây. Hàng chục nghìn viên đá được xếp chồng lên nhau, giữ nguyên màu sắc thô mộc, tạo nên tổng thể kiến trúc vững chãi, bề thế nhưng vẫn toát lên sự thanh tịnh, trang nghiêm.

Ngay từ cổng tam quan, du khách đã cảm nhận được không khí an nhiên của chốn thiền môn. Trên cổng khắc rõ tên “Chùa Vĩnh Hưng” cùng dòng chữ Hán tự trang trọng. Bước vào bên trong, không gian mở ra với nhiều cây xanh, hoa kiểng được bố trí hài hòa, góp phần làm dịu đi sự khô cứng của chất liệu đá.

Không chỉ nổi bật về kiến trúc, chùa Vĩnh Hưng còn sở hữu nhiều pho tượng Phật được chế tác hoàn toàn từ đá đen nguyên khối quý hiếm. Trong đó có tượng Phật Thích Ca Mâu Ni, tượng Quan Âm bế con và hai tượng Hộ pháp hùng dũng.

Mỗi pho tượng đều do các nghệ nhân tạc thủ công, giữ được nét mộc mạc của chất đá nhưng vẫn toát lên thần thái uy nghiêm, linh thiêng. Đây được xem là những báu vật vô giá, góp phần làm nên sự khác biệt của chùa Vĩnh Hưng so với nhiều công trình Phật giáo khác trong khu vực.

Điểm đến văn hóa tâm linh đặc biệt của người miền Tây

Ngày nay, chùa Vĩnh Hưng không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của hàng nghìn Phật tử mà còn trở thành điểm đến tham quan, chiêm bái và khám phá kiến trúc độc đáo. Nhiều bạn trẻ tìm đến để cảm nhận không gian yên bình, lưu giữ những khoảnh khắc giữa khung cảnh đá cổ kính hiếm có.

Trong các dịp lễ lớn, chùa đón hàng nghìn lượt khách thập phương và cả du khách nước ngoài. Không ít người bày tỏ sự ngỡ ngàng trước công trình tôn giáo được dựng nên từ những khối đá tưởng chừng khô cứng nhưng lại chứa đựng chiều sâu văn hóa, lịch sử và tâm linh.

Hơn một thế kỷ trôi qua, chùa Vĩnh Hưng vẫn vững chãi như chính những viên đá tạo nên công trình. Ngôi chùa không chỉ là biểu tượng của niềm tin Phật pháp, mà còn là minh chứng cho tâm huyết, sự đoàn kết và công sức của nhiều thế hệ tu sĩ, Phật tử. Những khối đá xếp chồng lên nhau không chỉ tạo nên một công trình kiến trúc đặc biệt, mà còn kể câu chuyện về sức mạnh cộng đồng và giá trị trường tồn của văn hóa miền Tây.