Vị Thượng tướng 4 lần tốt nghiệp thủ khoa: 6 tuổi tham gia cách mạng, 12 tuổi được Đại tướng Nguyễn Chí Thanh tặng súng, nhận danh hiệu Anh hùng
Trải qua nhiều mất mát trong tuổi thơ, ông từng bước rèn luyện, trưởng thành và đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Thượng tướng Võ Tiến Trung sinh năm 1954, quê tại làng Quảng Đại, xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, Quảng Nam (cũ), trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng.
Cha ông là cụ Võ Đức Dật (còn gọi là Võ Miễn) từng tham gia Ban khởi nghĩa giành chính quyền tại xã Duy Mỹ, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trong Cách mạng Tháng Tám.
Tuổi thơ của Thượng tướng Võ Tiến Trung gắn liền với những năm tháng chiến tranh khốc liệt ở vùng đất Liên khu 5. Những mất mát, hy sinh và thử thách từ thuở thiếu thời đã sớm đưa ông đến với cách mạng, để rồi từ một cậu bé từng sống sau song sắt nhà tù, ông từng bước trưởng thành trong chiến đấu, học tập và công tác, trở thành một vị tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tuổi thơ gian khổ nuôi chí lớn
Đầu năm 1955, khi Võ Tiến Trung mới chỉ vài tháng tuổi, ông Võ Miễn lúc đó là Bí thư Chi bộ đã tổ chức đưa hơn 50 đảng viên có nguy cơ bị địch thủ tiêu tập kết ra miền Bắc. Không bắt được ông cùng những cán bộ cách mạng, địch quay sang bắt vợ con ông là bà Đỗ Thị Nhân và Võ Tiến Trung, đưa hai mẹ con vào tù nhằm ép bà Nhân khai nơi ở, hoạt động của chồng và những đảng viên khác. Những năm tháng đầu đời của Võ Tiến Trung vì thế gắn với song sắt nhà tù.
Khoảng 6 tuổi, cậu bé Võ Tiến Trung đã bắt đầu tham gia những công việc phục vụ cách mạng. Trong nhà tù, cậu làm liên lạc cho các tổ chức Đảng hoạt động bí mật. Những mẩu tin, lá thư được gấp nhỏ, khi giấu trong ve áo, khi đặt trong ổ bánh mì, được cậu chuyển qua lại giữa các đảng viên mà không để cai ngục phát hiện.
Năm 1963, khi các tù chính trị được trả tự do, Võ Tiến Trung cùng mẹ ra khỏi nhà tù. Khi ấy, ông khoảng 9 tuổi. Tháng 5/1965, khi mới 11 tuổi, Võ Tiến Trung được cử làm Đội trưởng Đội thiếu niên du kích bí mật. Ông vừa tham gia nhóm đánh địch, vừa hoạt động cùng nhóm địch vận.
Năm 1966, sau nhiều lần trực tiếp sử dụng lựu đạn, súng ngắn tiêu diệt lính Mỹ và lấy vũ khí của đối phương cho du kích, ông được dự hội nghị tổng kết chiến tranh du kích Quân khu 5, rồi dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua Liên khu 5. Ông được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì và được cử vào Trung ương Cục miền Nam báo cáo kinh nghiệm đánh Mỹ.
Cũng trong năm 1966, sau Đại hội Du kích chiến tranh của tỉnh Quảng Đà, Đại hội Du kích chiến tranh Liên khu 5 được tổ chức. Võ Tiến Trung là một trong những đại biểu tham dự.
Tại Tây Ninh, cậu bé Võ Tiến Trung gặp “chú Trường Sơn”, bí danh của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh. Vị Đại tướng xúc động khi nghe kể về hoàn cảnh gia đình và những chiến công của cậu thiếu niên Quảng Nam. Võ Tiến Trung cũng cảm nhận được tình cảm ấm áp của đồng chí Trường Sơn.
Biết Võ Tiến Trung đã được tặng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì, đồng chí Trường Sơn tặng cậu một chiếc hộp đẹp để đựng chiếc Huân chương. Trước ngày trở về, đồng chí Trường Sơn còn tặng Võ Tiến Trung một hộp kíp nổ điện và một khẩu súng K59.
Trở về từ chuyến đi ấy, Võ Tiến Trung tiếp tục tham gia chiến đấu. Khi mới 12 tuổi, ông trở thành Tiểu đội trưởng Tiểu đội Liên Trinh, đơn vị làm nhiệm vụ liên lạc và trinh sát.
Đạt hàng loạt thành tích xuất sắc trong học tập và nghiên cứu
Cuối năm 1970, Võ Tiến Trung được bố trí ra miền Bắc học tập. Năm 1974, sau khi hoàn thành bậc phổ thông, ông nhập học Trường Sĩ quan Đặc công. Kinh nghiệm thực tiễn từ chiến trường miền Nam cùng kiến thức được trang bị tại nhà trường tiếp tục giúp ông có những nghiên cứu ngay từ những năm đầu học tập. Năm thứ nhất, Võ Tiến Trung nghiên cứu, cải tiến mìn M2 thành M3 chống tháo.
Không chỉ đạt kết quả trong nghiên cứu kỹ thuật, các môn học khác ông cũng đạt loại giỏi. Năm 1978, Võ Tiến Trung tốt nghiệp thủ khoa, được phong quân hàm Thiếu úy và được Trường Sĩ quan Đặc công giữ lại làm giảng viên Khoa Chiến thuật.
Trong thời gian làm giảng viên, ông tháp tùng Tư lệnh Binh chủng Đặc công Nguyễn Cụ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (LLVTND) Tư Cường, sang Campuchia nghiên cứu tình hình, tìm cách đánh địch.
Trở về nước, Võ Tiến Trung viết báo cáo, đề xuất phương pháp tiêu diệt căn cứ lõm của quân Pôn Pốt. Phương pháp này được Bộ Tư lệnh Binh chủng đánh giá là điển hình và yêu cầu ông trực tiếp báo cáo tại các hội nghị quân chính. Sau đó, phương pháp được bàn giao cho Tư lệnh Binh chủng để tổ chức vận dụng, góp phần vào nhiều trận đánh.
Năm 1979, Võ Tiến Trung được thăng quân hàm Trung úy và được cử đi đào tạo giáo viên chiến thuật cấp trung đoàn tại Học viện Lục quân. Sau 18 tháng học tập, ông tiếp tục tốt nghiệp thủ khoa.
Trở lại Trường Sĩ quan Đặc công, ông được bổ nhiệm làm Phó khoa Chiến thuật. Trong thời gian này, bên cạnh công tác giảng dạy và chuyên môn, ông nhận nhiệm vụ viết lại các bài giảng về phương pháp tác chiến đặc công để làm tài liệu giảng dạy.
Năm 1985, Võ Tiến Trung chuyển công tác về Quân khu 5, làm trợ lý tác chiến Phòng Tác chiến. Một thời gian sau, Bộ Tư lệnh Quân khu điều động ông xuống đơn vị, giữ chức Trung đoàn phó rồi sau 6 tháng được bổ nhiệm Trung đoàn trưởng.
Năm 1992, ông được cử đi học Khóa 13 chỉ huy tham mưu cao cấp tại Học viện Quốc phòng. Lần này, ông một lần nữa hoàn thành khóa học với vị trí thủ khoa. Sau khi ra trường, ông được bổ nhiệm Phó sư đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn bộ binh 315, Quân khu 5.
Tháng 6/1995, Thượng tá Võ Tiến Trung đi nghiên cứu sinh tại Học viện Quốc phòng. Những năm tháng trực tiếp sống và chiến đấu dưới làn đạn đối phương, chứng kiến không quân Mỹ sử dụng các chiến thuật “trực thăng vận”, “thiết xa vận” gây nhiều tổn thất cho quân và dân ta, đã thôi thúc ông lựa chọn đề tài: “Nghệ thuật đánh địch đổ bộ đường không trong chiến dịch tiến công”.
Trong 5 năm tiếp theo, ông vừa công tác, vừa nghiên cứu. Năm 2001, Đại tá Võ Tiến Trung bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ, là một trong 2 người đạt loại xuất sắc vào thời điểm đó.
Năm 2002, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu phó Quân khu 5, trực tiếp chỉ huy tiền phương quân khu tại tỉnh Gia Lai. Một năm sau, ông có quyết định đi học lớp Chiến dịch chiến lược tại Học viện Quốc phòng. Năm 2004, ông tốt nghiệp loại giỏi.
Năm 2009, ông Võ Tiến Trung được Bộ Quốc phòng điều động ra giữ chức Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng. Một năm sau, ông chính thức trở thành Giám đốc Học viện Quốc phòng.
Cũng trong năm 2010, Thiếu tướng Võ Tiến Trung được thăng quân hàm Trung tướng và được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Năm 2014, Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Anh hùng LLVTND Võ Tiến Trung được thăng quân hàm Thượng tướng. Năm 2017, ông chính thức nghỉ hưu theo chế độ. Sau khi nghỉ hưu, Thượng tướng Võ Tiến Trung vẫn tiếp tục nghiên cứu, hoàn thành các đề tài khoa học và tham gia những hoạt động chuyên môn.
Từ một cậu bé sinh ra giữa những năm tháng chiến tranh, từng cùng mẹ trải qua những ngày tháng trong nhà tù, Thượng tướng Võ Tiến Trung đã từng bước trưởng thành qua chiến trường, giảng đường và những cương vị công tác quan trọng.
Trên mỗi chặng đường ấy, Thượng tướng luôn gắn trách nhiệm của mình với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, để hành trình từ một người lính trưởng thành giữa khói lửa chiến tranh đến một vị tướng, nhà giáo và nhà nghiên cứu quân sự trở thành hành trình bền bỉ của sự cống hiến.
Bài viết sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:
- Thượng tướng Võ Tiến Trung: Nguyện cống hiến trọn đời vì cách mạng - Bài 1: Tuổi thơ nuôi chí anh hùng - Báo Quân đội Nhân dân
- Vị tướng bốn lần tốt nghiệp thủ khoa - Báo Cựu chiến binh Việt Nam
- Thượng tướng Võ Tiến Trung: Nguyện cống hiến trọn đời vì cách mạng - Bài 2: Người chỉ huy sâu sát, quyết đoán với tầm nhìn chiến lược - Báo Quân đội Nhân dân
