Việt Nam có 2 tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I, chốt thời điểm trình Quốc hội lập thành phố trực thuộc Trung ương

Trên cơ sở các thông tin được trình tại phiên họp chiều 4/8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan này đã thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, đồng thời thông qua Nghị quyết thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh. Nội dung sẽ được bổ sung vào chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất của Quốc hội diễn ra từ ngày 3-24/8.

Cùng với việc cho ý kiến về hai dự thảo Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng xem xét, quyết định về chủ trương thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Tại phiên họp, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Nghị quyết thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thống nhất về nguyên tắc việc thành lập TAND, VKSND của hai thành phố mới.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết việc thành lập hai thành phố đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý. Theo ông, thực tiễn phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, khu vực Bắc Bộ và cả nước cho thấy Quảng Ninh và Bắc Ninh đều giữ vị trí, vai trò quan trọng, phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để trở thành những địa phương có quy mô kinh tế lớn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Theo đề xuất của Chính phủ, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở giữ nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay. Sau khi thành lập, thành phố có diện tích 6.231,27 km², dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Trong khi đó, thành phố Bắc Ninh được đề xuất thành lập trên cơ sở giữ nguyên trạng tỉnh Bắc Ninh sau khi hoàn thành việc chuyển 12 xã thành phường. Thành phố có diện tích 4.713,75 km², dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 54 xã và 45 phường.

Đối với việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết thành lập các phường Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam trên cơ sở giữ nguyên toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã cùng tên. Theo Chính phủ, các địa phương này có kinh tế - xã hội phát triển, tốc độ đô thị hóa nhanh, điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi, đang trở thành những trung tâm phát triển cấp xã, có vai trò thúc đẩy phát triển các khu vực của tỉnh Bắc Ninh.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết sau khi thành lập sẽ tiếp tục sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và 12 xã hiện nay. Về tổ chức bộ máy, cơ bản giữ nguyên trạng các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của hai tỉnh, đồng thời thực hiện sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và quy định của pháp luật.

Làm rõ cơ sở của đề án, Bộ trưởng Nội vụ cho biết Quảng Ninh và Bắc Ninh đều giữ vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Quảng Ninh là địa phương duy nhất có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại. Năm 2025, tỉnh đóng góp 2,87% quy mô GRDP cả nước và 9,4% GRDP vùng đồng bằng sông Hồng; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng là 11,3%. Toàn tỉnh có 247 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 17,05 tỷ USD.

Đối với Bắc Ninh, địa phương nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội, thuộc vùng Thủ đô, là đầu mối giao thông quan trọng với đầy đủ hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài, cảng biển Hải Phòng và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đang được xây dựng. Năm 2025, Bắc Ninh có quy mô kinh tế đứng thứ 5 cả nước và thứ 3 vùng đồng bằng sông Hồng, tăng trưởng GRDP đạt 10,27%, thu hút FDI đứng thứ hai cả nước và thu ngân sách trên 123.600 tỷ đồng.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra tán thành với sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh.

Căn cứ hồ sơ, Ủy ban nhận thấy hai địa phương đều đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, chỉ đạo xác định, công bố công khai diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã phục vụ công tác quản lý, đồng thời đề nghị chính quyền hai địa phương tập trung nguồn lực để phát triển trở thành các cực tăng trưởng kinh tế và khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho biết Quảng Ninh hiện có 12 xã với hơn 160.000 đồng bào dân tộc thiểu số, còn Bắc Ninh có 29 xã miền núi với khoảng 390.000 người dân. Hạ tầng và đời sống tại các khu vực này vẫn còn khoảng cách so với vùng trung tâm.

Vì vậy, ông đề nghị sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, hai địa phương cần dành nguồn lực thỏa đáng để phát triển hạ tầng, tạo sinh kế, bảo đảm người dân ở mọi khu vực đều được thụ hưởng thành quả phát triển.

Tại phiên họp, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái và Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và quyết tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau khi hai địa phương được thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua hai nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay trong Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất.

Theo dự kiến, Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh sẽ có hiệu lực từ ngày 1/9, còn Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh và Nghị quyết thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh có hiệu lực từ ngày 20/9.