Việt Nam sẽ có thêm một khu du lịch quốc gia, tương lai trở thành điểm đến tầm cỡ khu vực: Là hồ chứa nước nhân tạo lớn nhất, cấp nước cho công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á

Chiều 12/8, đồng chí Vũ Việt Văn - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ chủ trì hội nghị nghe báo cáo về điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình đến năm 2035, định hướng đến năm 2050. Cùng dự có đại diện Văn phòng UBND tỉnh, các sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan.

Tại hội nghị, đơn vị tư vấn báo cáo những nội dung chính của Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình. Quy hoạch được phê duyệt từ năm 2021 và đến nay đã đến thời điểm rà soát theo quy định. Quá trình triển khai cũng cho thấy một số nội dung chưa thống nhất với quy hoạch cấp xã và các quy hoạch liên quan, dẫn đến chồng chéo giữa các cấp.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh làm thay đổi phạm vi, cấu trúc không gian và yêu cầu quản lý, phát triển khu vực. Vai trò của Khu du lịch hồ Hòa Bình trong hệ thống du lịch cũng có những thay đổi, trong khi nhiều công trình hạ tầng mới được đầu tư, đáng chú ý là cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu cập nhật về tổ chức không gian, sử dụng đất và kết nối hạ tầng.

Việc điều chỉnh quy hoạch vì vậy được xác định là cần thiết, nhằm bảo đảm tính pháp lý, đồng bộ với hệ thống quy hoạch các cấp, tạo cơ sở định hướng đầu tư hạ tầng, thu hút nguồn lực phát triển du lịch, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng khu vực gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân ven hồ.

Theo đồ án, phạm vi điều chỉnh nằm trên một phần địa giới hành chính của một số xã, phường, với quy mô khoảng 52.200 ha. Mục tiêu là đưa Khu du lịch hồ Hòa Bình trở thành khu du lịch trọng điểm của vùng Trung du và miền núi phía Bắc theo hướng xanh, bền vững, giàu bản sắc; đến năm 2050 trở thành điểm đến du lịch hồ, nghỉ dưỡng, sinh thái và văn hóa chất lượng cao của cả nước và khu vực Đông Nam Á.

Không gian du lịch được định hướng phát triển đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa các khu vực và khu nghỉ dưỡng, khai thác lợi thế về mặt nước, rừng, cảnh quan và văn hóa bản địa để hình thành các sản phẩm du lịch đa dạng.

Song song với phát triển du lịch, đồ án đặt yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước, an toàn hồ chứa, bảo vệ rừng, cảnh quan, hệ sinh thái và sinh kế của người dân. Hệ thống giao thông sẽ được nghiên cứu theo hướng tăng cường kết nối liên vùng, cập nhật các hướng kết nối với cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, giao thông ven hồ và vận tải thủy.

Các đại biểu thống nhất sự cần thiết phải điều chỉnh quy hoạch, đồng thời đề nghị đơn vị tư vấn tiếp tục phối hợp với các xã, phường để rà soát, cập nhật nội dung, bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tỉnh và điều kiện thực tế.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vũ Việt Văn yêu cầu Sở Xây dựng và đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến, tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện đồ án, bảo đảm tính pháp lý, đồng bộ, thống nhất với Quy hoạch tỉnh và các quy hoạch liên quan.

Lãnh đạo tỉnh lưu ý, quy hoạch phải bám sát tiềm năng, lợi thế và điều kiện thực tế của hồ Hòa Bình, hài hòa giữa phát triển du lịch với bảo vệ môi trường, cảnh quan, rừng, nguồn nước và an toàn hồ chứa. Đồng thời, cần nghiên cứu các sản phẩm du lịch đặc trưng, khác biệt, phù hợp với lợi thế của khu vực, tạo sức hấp dẫn và khả năng khai thác lâu dài.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh quy hoạch lần này cần thể hiện tư duy phát triển mới, theo hướng “nghĩ lớn, nghĩ sâu, làm bài bản, tạo ra những sản phẩm thực chất, có tính khả thi và giá trị bền vững”. Đây sẽ là cơ sở để thu hút đầu tư, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước chuyển hóa tiềm năng, lợi thế của hồ Hòa Bình thành các giá trị kinh tế - xã hội cụ thể.

Các sở, ngành và địa phương liên quan được yêu cầu chủ động phối hợp, cung cấp đầy đủ thông tin, rà soát kỹ các nội dung thuộc phạm vi quản lý và kịp thời bổ sung những vấn đề còn thiếu hoặc chưa phù hợp, qua đó khẩn trương hoàn thiện đồ án với chất lượng cao, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi.

Hồ Hòa Bình sở hữu tiềm năng du lịch lớn

Tọa lạc trên dòng sông Đà, hồ Hòa Bình (thuộc tỉnh Hòa Bình trước đây, nay là tỉnh Phú Thọ) là hồ chứa nhân tạo lớn nhất Việt Nam, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước cho Nhà máy Thủy điện Hòa Bình và phát triển kinh tế - xã hội khu vực Tây Bắc.

Được hình thành trong quá trình xây dựng Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, hồ kéo dài khoảng 230km từ Hòa Bình đến Sơn La, có dung tích khoảng 9,5 tỷ m³ nước - lớn nhất cả nước hiện nay. Quy mô này lớn gấp khoảng 2,5 lần hồ Thác Bà và 6 lần hồ Dầu Tiếng.

Hồ có diện tích mặt nước khoảng 80 km², rộng gấp 16 lần hồ Tây và khoảng 667 lần hồ Gươm. Trên mặt hồ có 47 đảo lớn, nhỏ, gồm 11 đảo đá vôi và 36 đảo đất, tạo nên cảnh quan sơn thủy đặc sắc giữa núi rừng Tây Bắc.

Điểm nhấn nổi bật của khu vực là Nhà máy Thủy điện Hòa Bình. Công trình được khởi công năm 1979, khánh thành năm 1994, gồm 8 tổ máy với tổng công suất 1.920 MW và 12 cửa xả đáy. Ngày 19/12/2025, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cùng Ban Quản lý dự án Điện 1 khánh thành Dự án Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng. Việc bổ sung 2 tổ máy nâng tổng công suất nhà máy lên 2.400 MW, ngang bằng Nhà máy Thủy điện Sơn La.

Không chỉ là công trình năng lượng trọng điểm, Nhà máy Thủy điện Hòa Bình còn là điểm tham quan hấp dẫn với hệ thống hầm máy, nhà truyền thống - nơi lưu giữ “bức thư thế kỷ” gửi các thế hệ mai sau - và đập tràn quy mô lớn trên sông Đà.

Với cảnh quan sông nước, hệ thống đảo tự nhiên và bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc vùng lòng hồ, hồ Hòa Bình có nhiều lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa. Các tour du thuyền, trải nghiệm văn hóa Mường, tham quan làng bản ven hồ, nghỉ dưỡng và thể thao dưới nước ngày càng thu hút du khách.

Từ hồ Hòa Bình, du khách cũng có thể kết nối với nhiều điểm đến nổi tiếng của khu vực như Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Vườn quốc gia Xuân Sơn, Tam Đảo, Đại Lải, cùng các giá trị văn hóa phi vật thể như Hát Xoan, ca trù..., hình thành các hành trình kết hợp sinh thái, văn hóa và nghỉ dưỡng.

Bên cạnh du lịch, hồ Hòa Bình còn là vùng nuôi trồng thủy sản trọng điểm. Năm 2022, toàn khu vực có khoảng 4.900 lồng nuôi cá, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho gần 2.000 lao động.

Nhờ khai thác các lợi thế về cảnh quan và văn hóa, du lịch hồ Hòa Bình tiếp tục tăng trưởng. Năm 2025, toàn tỉnh đón khoảng 14,5 triệu lượt khách, doanh thu gần 14.800 tỷ đồng. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đón hơn 10,5 triệu lượt khách, trong đó hơn 3,2 triệu lượt khách lưu trú và khoảng 74.000 lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch ước đạt trên 10.755 tỷ đồng.