Vingroup đề xuất bỏ dự án điện khí hơn 178.000 tỷ đồng, chấp nhận chi phí ban đầu gấp 5 lần để làm điện sạch

Trong báo cáo công bố tháng 10/2026 mang tên “An ninh năng lượng Việt Nam phụ thuộc vào việc đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng sạch”, IEEFA nhận định Việt Nam đang đứng trước yêu cầu xem xét lại cơ cấu đầu tư nguồn điện trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, thị trường nhiên liệu toàn cầu biến động và chi phí phát triển điện khí ngày càng cao.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển 22,5 GW công suất điện khí LNG vào năm 2030. Tuy nhiên, IEEFA ước tính nếu toàn bộ công suất này được phát triển và vận hành theo các giả định của báo cáo, nhu cầu nhập khẩu LNG có thể lên tới 18,7 triệu tấn mỗi năm, với chi phí 15,5–23,6 tỷ USD. Quy mô nhập khẩu này có thể làm tăng tổng hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Việt Nam khoảng 66–106% so với năm 2025.

Trong khi đó, chi phí xây dựng các nhà máy điện khí sử dụng tua-bin khí chu trình hỗn hợp đã tăng đáng kể. IEEFA ước tính chi phí phát điện LNG trong điều kiện thị trường quý III/2026 có thể đạt 3.780–4.860 đồng/kWh, cao hơn mức giá trần 3.327 đồng/kWh được Bộ Công Thương ban hành.

Ở chiều ngược lại, điện mặt trời quy mô lớn tại Việt Nam được IEEFA ước tính có chi phí sản xuất khoảng 1.328–1.625 đồng/kWh, còn điện gió trên bờ khoảng 1.026–1.412 đồng/kWh. Theo tổ chức này, năng lượng tái tạo không chỉ có lợi thế về chi phí mà còn có thể được triển khai nhanh hơn, qua đó góp phần đáp ứng nhu cầu điện tăng thêm và giảm mức độ phơi nhiễm trước biến động giá nhiên liệu quốc tế.

Vingroup đề xuất thay dự án điện khí LNG Hải Phòng bằng năng lượng tái tạo

Một trong những ví dụ được IEEFA đề cập là đề xuất của Tập đoàn Vingroup về việc thay thế dự án nhà máy điện khí LNG Hải Phòng công suất 4.800 MW bằng danh mục các dự án điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin.

Dự án LNG Hải Phòng được đề xuất với tổng công suất 4.800 MW, thuộc nhóm các dự án điện khí quy mô lớn tại Việt Nam. Theo báo cáo, dự án dự kiến cần khoảng 5 triệu tấn LNG mỗi năm để vận hành. Với điều kiện thị trường đầu năm 2026, chi phí nhiên liệu nhập khẩu ước tính khoảng 3,5–3,8 tỷ USD/năm. Tuy nhiên, khi giá LNG giao ngay lên khoảng 24 USD/MMBtu vào tháng 9/2026, chi phí nhiên liệu hằng năm có thể vượt 6,2 tỷ USD.

IEEFA dẫn thông tin cho biết Vingroup đã viện dẫn sự gia tăng của giá LNG liên quan đến xung đột tại Trung Đông như một trong những nguyên nhân đề xuất chuyển hướng dự án. Theo phương án được nêu, việc thay thế nhà máy điện khí bằng điện mặt trời, điện gió và hệ thống lưu trữ có thể cần mức vốn đầu tư ban đầu cao gấp khoảng 5 lần. Đổi lại, phương án này được kỳ vọng giúp nhà đầu tư giảm rủi ro biến động chi phí nhiên liệu trong suốt vòng đời dự án.

Sự khác biệt nằm ở cấu trúc chi phí. Với nhà máy điện khí LNG, nhà đầu tư không chỉ phải bỏ vốn xây dựng mà còn cần bảo đảm nguồn nhiên liệu trong nhiều năm, thường thông qua các hợp đồng mua bán LNG dài hạn hoặc mua trên thị trường giao ngay. Chi phí vận hành vì vậy chịu tác động từ giá nhiên liệu quốc tế và tỷ giá.

Trong khi đó, điện mặt trời và điện gió đòi hỏi khoản đầu tư lớn ngay từ đầu nhưng không phát sinh chi phí nhiên liệu tương tự. Nếu được triển khai cùng hệ thống lưu trữ và hạ tầng truyền tải phù hợp, các nguồn điện này có thể tạo ra mức độ ổn định cao hơn về chi phí dài hạn.

Theo IEEFA, đề xuất của Vingroup cho thấy chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn chưa chắc đồng nghĩa với phương án kinh tế hơn trong dài hạn. Khi giá nhiên liệu và chi phí xây dựng biến động mạnh, nhà đầu tư cần đánh giá tổng chi phí trong suốt vòng đời dự án, thay vì chỉ so sánh vốn đầu tư ban đầu.

Tuy nhiên, đề xuất chuyển đổi của Vingroup cần được phân biệt với quyết định điều chỉnh dự án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Báo cáo của IEEFA sử dụng trường hợp này để minh họa cho sự thay đổi trong tính toán đầu tư, khi những biến động của thị trường nhiên liệu khiến các phương án năng lượng tái tạo trở nên đáng cân nhắc hơn.