Vượt sầu riêng, loại gia vị đắt thứ 3 thế giới mang về cho Việt Nam hơn 15 triệu USD, giá bán gần 8.000 USD mỗi tấn, khách Âu Mỹ lùng sục

Ngành nông nghiệp xuất khẩu thường quen thuộc với những cái tên tỷ đô như sầu riêng hay cà phê. Ít ai ngờ rằng ẩn sâu trên những vùng núi cao lạnh giá hoặc các tỉnh phía nam, có một nhóm cây công nghiệp đang âm thầm tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ. Bạch đậu khấu và nhục đậu khấu từ lâu đã được thế giới xếp vào nhóm gia vị vương giả, sánh ngang với nghệ tây hay vani về độ đắt đỏ. Sự khan hiếm và đặc tính sinh học khắt khe khiến chúng trở thành thứ nguyên liệu được giới tinh hoa phương Tây săn lùng ráo riết.

Vị thế độc tôn trên thị trường

Dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho thấy một bức tranh tăng trưởng đầy lạc quan. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, các doanh nghiệp trong nước đã xuất khẩu thành công 1.963 tấn bạch đậu khấu và nhục đậu khấu ra thị trường toàn cầu. Khối lượng xuất khẩu tăng 16,6% so với cùng kỳ năm 2025 đã đẩy kim ngạch vượt mốc 15,3 triệu USD. Các thị trường khó tính bậc nhất như Mỹ, Anh và Hà Lan hiện đang là những khách hàng bạo chi nhất để thu mua dòng sản phẩm này.

Điều làm nên sức hút mãnh liệt của hai loại cây này nằm ở mức giá giao dịch cao ngất ngưởng. Trung bình mỗi tấn thành phẩm được xuất đi với giá 7.794 USD, một con số vượt xa nhiều loại nông sản chủ lực hiện nay. Bạch đậu khấu sở hữu hàm lượng tinh dầu vượt trội cùng mùi thơm đặc trưng, đóng vai trò không thể thay thế trong ẩm thực cao cấp, y học cổ truyền và cả nền công nghiệp nước hoa xa xỉ. Nhờ nắm bắt tốt nhu cầu này, nhiều doanh nghiệp nội địa như Nedspice Việt Nam đang củng cố vững chắc vị thế dẫn đầu trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bài toán sinh thái học

Giá trị kinh tế khổng lồ luôn đi kèm với những thách thức không nhỏ về mặt canh tác. Khác với các loại hoa màu ngắn ngày, người nông dân phải đánh đổi bằng một sự kiên nhẫn đáng kinh ngạc. Bạch đậu khấu đòi hỏi thổ nhưỡng đặc thù tại các vùng núi cao có khí hậu mát mẻ quanh năm như Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng hay Sơn La. Đáng chú ý, cây chỉ bắt đầu cho thu hoạch quả sau ít nhất 3 năm chăm sóc ròng rã.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với nhục đậu khấu tại các tỉnh phía nam. Dòng cây có nguồn gốc từ quần đảo Indonesia này đòi hỏi người trồng phải chờ đợi từ 7 đến 8 năm mới được hái những lứa quả đầu tiên. Đổi lại, tuổi thọ khai thác của cây kéo dài từ 60 đến 70 năm và đạt đỉnh năng suất vào năm thứ 25. Sự đánh đổi về thời gian chính là một màng lọc tự nhiên, tạo ra sự khan hiếm nguồn cung và đẩy giá trị sản phẩm lên mức đắt đỏ thứ ba trên thế giới.

Thành công rực rỡ từ con số hơn 32,9 triệu USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2025 không chỉ là một tín hiệu tài chính đơn thuần. Nó phơi bày một thực tế rằng diện tích trồng hai loại gia vị này tại Việt Nam vẫn còn manh mún và mang tính tự phát. Các vùng nguyên liệu tập trung đạt tiêu chuẩn quốc tế vẫn chưa được hình thành rõ nét để tương xứng với tiềm năng xuất khẩu hiện có.

Dưới áp lực của biến đổi khí hậu đang bào mòn năng suất của cây trồng truyền thống, bạch đậu khấu và nhục đậu khấu mở ra một lối thoát chiến lược. Đây là minh chứng điển hình cho mô hình nông nghiệp tốn ít diện tích nhưng mang lại giá trị gia tăng cực cao. Nếu được các cơ quan chức năng quy hoạch bài bản, hỗ trợ nguồn giống và tạo liên kết đầu ra vững chắc, những loại gia vị vương giả này hoàn toàn đủ sức định hình lại sinh kế cho hàng triệu nông dân và củng cố vị thế của Việt Nam trên bản đồ gia vị thế giới.