Xung đột Trung Đông: Doanh nghiệp Việt tìm cơ hội ở đâu?

Sẽ có sự dịch chuyển chuỗi cung ứng

Xung đột quân sự bùng phát tại Trung Đông, những tác động tiêu cực đã bắt đầu lan rộng tới hoạt động thương mại toàn cầu. Đáng chú ý, đối với Việt Nam, những biến động này nhanh chóng ảnh hưởng tới hoạt động xuất nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp cho biết chi phí vận chuyển đã tăng lên đáng kể, trong khi thời gian giao hàng bị kéo dài do lịch tàu thay đổi liên tục.

Tuy nhiên, theo một số doanh nghiệp, sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng cũng đang mở ra những khoảng trống thị trường mới.

Tại hội thảo về xuất nhập khẩu diễn ra chiều 13/3, ông Hà Quang Vũ, đại diện công ty xuất nhập khẩu Hà Quang cho rằng những biến động tại Trung Đông hay các khu vực xung đột khác luôn tiềm ẩn rủi ro lớn đối với thương mại toàn cầu. Với các doanh nghiệp thiếu sự chuẩn bị, đây có thể là thách thức đáng kể.

Dù vậy, theo ông Vũ, những biến động địa chính trị đôi khi lại tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh.

Ông dẫn chứng, xung đột Nga – Ukraine kéo dài trong nhiều năm đã khiến nhu cầu đối với các ngành phục vụ tái thiết, đặc biệt là ngành gỗ, tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, ngành gỗ Việt Nam đã phục hồi khá tốt và tiếp tục mở rộng thị trường khi nhu cầu tiêu thụ đồ gỗ trên thế giới vẫn duy trì ở mức cao.

Tương tự, căng thẳng tại khu vực Biển Đỏ năm 2024 từng khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại nguy cơ gián đoạn vận chuyển. Tuy nhiên trên thực tế, tác động không quá lớn và kim ngạch xuất khẩu của nhiều ngành hàng vẫn giữ được đà tăng trưởng.

Ngay cả trong năm 2025, khi một số chính sách thuế và thương mại của Mỹ có điều chỉnh, xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này vẫn tiếp tục tăng. Theo ông Vũ, điều này cho thấy năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế vẫn khá vững.

Theo vị này, Việt Nam hiện có nhiều lợi thế để mở rộng xuất khẩu, đặc biệt là vị trí thuận lợi về hàng hải cùng mạng lưới hiệp định thương mại tự do với nhiều thị trường lớn.

Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại với các khu vực như châu Âu, châu Á và Trung Đông, trong đó có thỏa thuận với Israel và nhiều đối tác khác. Những hiệp định này tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường quốc tế.

Ông Vũ dự báo sau giai đoạn xung đột tại Trung Đông, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa có thể gia tăng từ giữa năm 2026, đặc biệt đối với các mặt hàng phục vụ tiêu dùng và tái thiết.

Số lượng đơn hàng tăng lên

Cùng quan điểm, ông Trần Bình Minh, đại diện công ty Dawnsky cho biết nhu cầu nhập khẩu nông sản từ nhiều thị trường đang tăng lên đáng kể sau các biến động địa chính trị gần đây.

Theo ông Minh, số lượng đơn hàng chuẩn bị cho xuất khẩu của doanh nghiệp đã tăng khoảng 10 lần so với giai đoạn trước đó, chủ yếu đến từ các thị trường Trung Đông và châu Âu.

Trước đây, do xung đột và sự gián đoạn của hệ thống logistics, nhiều lô hàng tại khu vực các nước vùng Vịnh bị tồn đọng, khiến nguồn cung nông sản trên thị trường giảm mạnh và giá tăng lên. Trong bối cảnh này, các nhà nhập khẩu buộc phải tìm kiếm thêm nguồn cung mới để bù đắp lượng hàng thiếu hụt.

Hiện doanh nghiệp này đã xuất khẩu nông sản tới khoảng 16 quốc gia. Trong đó, một số mặt hàng của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, được đánh giá có khả năng cạnh tranh tốt trên thị trường quốc tế.

Theo ông Minh, sau những biến động lớn của thị trường, Việt Nam đang dần được nhìn nhận như một điểm cung ứng ổn định nhờ duy trì tăng trưởng kinh tế, nguồn hàng dồi dào và khả năng đáp ứng đơn hàng linh hoạt của doanh nghiệp.

Dù vậy, để tận dụng cơ hội, các doanh nghiệp cần chủ động tăng cường chào hàng, duy trì liên hệ với khách hàng quốc tế và sẵn sàng nguồn cung khi nhu cầu phục hồi.

“Với những đối tác đã có quan hệ hợp tác từ trước, đơn hàng có thể được ký kết ngay khi hoạt động logistics trở lại bình thường”, ông Minh cho biết.

Trong khi đó, ông Nguyễn Tuấn Việt, tổng giám đốc công ty Vietgo nhận định xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong dòng chảy thương mại quốc tế.

Đối với nhóm hàng nông sản tươi, đặc biệt là trái cây có thời gian bảo quản ngắn, lượng đơn hàng gần đây tăng mạnh. Nguyên nhân là do nguồn cung từ khu vực Trung Đông và một số thị trường lân cận bị gián đoạn, khiến nhiều đối tác tại châu Âu phải tìm kiếm nguồn thay thế.

Trước đây, Iran và Israel là những quốc gia có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao, cung ứng nhiều mặt hàng nông sản sạch cho thị trường châu Âu nhờ khoảng cách địa lý gần. Tuy nhiên, khi xung đột xảy ra, chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng, dẫn tới tình trạng thiếu hụt nguồn cung tại một số thị trường.

Không chỉ nông sản, một số ngành hàng công nghiệp như dệt may, nhựa, chăn ga gối đệm, đồ nội thất và giày dép cũng ghi nhận tín hiệu tăng nhu cầu khi một số nguồn cung truyền thống bị gián đoạn.

Bên cạnh đó, các vật liệu phục vụ xây dựng và tái thiết như xi măng, gỗ, tôn hay gạch cũng được dự báo sẽ có nhu cầu lớn hơn nếu quá trình tái thiết sau xung đột diễn ra trong thời gian tới.

Ngoài ra, thị trường cũng ghi nhận biến động ở một số mặt hàng nhạy cảm như xăng dầu, vật tư y tế hay các dịch vụ hậu cần tang lễ, phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc nhu cầu hàng hóa khi môi trường địa chính trị trở nên bất ổn.