1,07 triệu tấn hàng đổ vào Trung Quốc: Sầu riêng Việt bị một đối thủ thắng áp đảo do đâu?

Theo số liệu Hải quan Trung Quốc được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) dẫn lại, trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 1,07 triệu tấn sầu riêng, tăng mạnh so với 708.000 tấn cùng kỳ năm 2025. Đây tiếp tục là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới, tạo động lực quan trọng cho các nước Đông Nam Á mở rộng sản xuất và xuất khẩu.

Trong số các nhà cung cấp, Thái Lan chiếm ưu thế tuyệt đối. Nửa đầu năm nay, Trung Quốc chi khoảng 3,79 tỷ USD để nhập khẩu sầu riêng từ Thái Lan, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch này tương đương khoảng 81% tổng giá trị sầu riêng Trung Quốc nhập khẩu.

Việt Nam đứng thứ hai với kim ngạch 846 triệu USD, tương đương 18% thị phần. Như vậy, dù đã nhanh chóng vươn lên trở thành nguồn cung lớn thứ hai kể từ khi được Trung Quốc cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi vào năm 2022, Việt Nam vẫn còn khoảng cách rất xa so với đối thủ Thái Lan.

Một trong những nguyên nhân khiến sầu riêng Thái Lan duy trì vị thế dẫn đầu là hệ thống logistics và kiểm soát chất lượng được hình thành từ lâu. Các nguồn tin quốc tế nhận định chuỗi cung ứng tương đối hoàn thiện giúp sầu riêng Thái Lan duy trì uy tín với người tiêu dùng Trung Quốc. Trong khi đó, sầu riêng Việt Nam đã tăng trưởng nhanh nhưng vẫn gặp những vấn đề nhất định liên quan đến kiểm soát chất lượng.

Lãnh đạo một doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc cho rằng chất lượng sầu riêng Việt Nam chưa đồng đều, trong khi Thái Lan kiểm soát tốt hơn. “Ngay tại vườn, tỷ lệ hàng loại A của Thái Lan cũng cao hơn Việt Nam”, vị này nói.

Thái Lan còn áp dụng tiêu chuẩn về độ chín khi thu hoạch. Đây là yếu tố giúp nguồn hàng xuất khẩu duy trì chất lượng ổn định hơn khi tới thị trường Trung Quốc.

Lợi thế của Thái Lan còn nằm ở thời điểm thu hoạch. Vụ sầu riêng của nước này chủ yếu rộ từ tháng 4 đến tháng 6, trong khi Việt Nam bước vào cao điểm thu hoạch vào khoảng tháng 7-9. Sự khác biệt về mùa vụ giúp sầu riêng Thái Lan có nguồn cung dồi dào trong nửa đầu năm, đúng thời điểm nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc tăng cao.

Sự gia tăng mạnh về sản lượng từ nhiều quốc gia Đông Nam Á cũng đang tạo sức ép lên giá sầu riêng tại Trung Quốc. Monthong của Thái Lan và Việt Nam có thời điểm được bán khoảng 20-30 NDT/0,5 kg, thấp hơn đáng kể mức 35-45 NDT/0,5 kg của cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, tại các chợ đầu mối Trung Quốc, giá bán buôn Monthong loại A của Việt Nam giảm từ 36,5 NDT/0,5 kg xuống 13 NDT/0,5 kg trong giai đoạn tháng 4-6. Sầu riêng loại A của Thái Lan cũng giảm, nhưng từ 26,5 xuống 18 NDT/0,5 kg. Diễn biến này cho thấy không chỉ sản lượng mà chất lượng, phân hạng và khả năng duy trì giá cũng ngày càng quan trọng.

Trong khi Việt Nam và Thái Lan cạnh tranh quyết liệt, Malaysia cũng đang nổi lên. Sáu tháng đầu năm, nước này đạt 30,26 triệu USD kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tươi sang Trung Quốc, tăng tới 342% so với cùng kỳ năm 2025. Quy mô còn nhỏ nhưng tốc độ tăng trưởng cho thấy cuộc cạnh tranh tại thị trường tỷ dân sẽ ngày càng gay gắt.

Với nhu cầu khổng lồ của Trung Quốc, dư địa cho sầu riêng Việt Nam vẫn rất lớn. Tuy nhiên, khoảng cách hiện nay với Thái Lan cho thấy tăng diện tích và sản lượng chưa đủ. Muốn nâng thị phần và giá trị xuất khẩu, ngành sầu riêng Việt Nam cần tập trung hơn vào chất lượng đồng đều, kiểm soát độ chín, truy xuất nguồn gốc, logistics và xây dựng nguồn hàng loại A ổn định. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của sầu riêng Việt Nam trong cuộc đua tại thị trường Trung Quốc.