10 quốc gia ‘bắt tay’ lập liên minh 133 tỷ USD, tách khỏi trật tự do Mỹ dẫn dắt
Canada dự kiến sẽ công bố khoảng 10 quốc gia sáng lập Ngân hàng Quốc phòng, An ninh và Phục hồi (DSRB) tại Hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần tới, trong nỗ lực xây dựng một định chế tài chính mới nhằm hỗ trợ các nước đồng minh tăng cường năng lực quốc phòng.
Sáng kiến này được Thủ tướng Canada Mark Carney thúc đẩy nhằm xây dựng một liên minh giữa các cường quốc tầm trung trong bối cảnh trật tự thế giới do Mỹ dẫn dắt đang có dấu hiệu phân mảnh.
“Chúng tôi tự đặt cho mình hạn chót là Hội nghị thượng đỉnh NATO. Mục tiêu là công bố danh sách các thành viên sáng lập”, bà Isabelle Hudon, trưởng đoàn đàm phán của Canada cho dự án DSRB kiêm Tổng giám đốc Ngân hàng Phát triển Doanh nghiệp Canada, cho biết trong cuộc phỏng vấn với Reuters.
DSRB được thiết kế nhằm huy động tới 100 tỷ bảng Anh, tương đương khoảng 133 tỷ USD, thông qua nguồn vốn chi phí thấp để hỗ trợ các khoản đầu tư quốc phòng cho các quốc gia đồng minh.
Theo bà Hudon, danh sách thành viên sáng lập ban đầu nhiều khả năng chủ yếu là các nước châu Âu cùng với Canada, song bà từ chối tiết lộ cụ thể. Bà cũng lưu ý việc công bố vẫn phụ thuộc vào các cuộc đàm phán cuối cùng, đặc biệt là các cam kết góp vốn từ các quốc gia tham gia.
“Thủ tướng của chúng tôi cho rằng không nên đợi mọi thứ hoàn hảo mới triển khai sáng kiến. Điều quan trọng là tập hợp những quốc gia đã sẵn sàng trở thành thành viên sáng lập, sau đó tiếp tục mở rộng cánh cửa cho các nước khác”, bà nói.
Tuy nhiên, tương lai của dự án vẫn còn nhiều dấu hỏi nếu không thu hút được các quốc gia đủ sức bảo đảm cho DSRB đạt xếp hạng tín nhiệm AAA, yếu tố then chốt để ngân hàng có thể huy động vốn với chi phí thấp.
Canada cho biết đã có những cuộc trao đổi tích cực với South Korea. Theo bà Hudon, khả năng Seoul tham gia hiện ở mức “50-50” và có thể diễn ra ở giai đoạn sau. Trước đó, Bộ Tài chính Hàn Quốc xác nhận đang xem xét đề xuất này.
“Chúng tôi hy vọng có thể đạt được một bước tiến đáng kể trước hội nghị NATO, nhưng vẫn còn nhiều yếu tố cần hoàn thiện”, ông John Fragos, thư ký báo chí của Bộ trưởng Tài chính Canada, cho biết.
Cạnh tranh với các sáng kiến quốc phòng khác
Cho đến nay, quốc gia duy nhất công khai tham gia DSRB là Luxembourg, nơi dự kiến trở thành căn cứ hoạt động của ngân hàng tại châu Âu.
Ông Mark Carney gần đây cho biết đã có “một khối lượng đủ lớn” các quốc gia bày tỏ ý định tham gia, dù chưa công bố danh tính.
Theo ông Linus Terhorst, chuyên gia của Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI), hội nghị tại Ankara sẽ là phép thử quan trọng để đánh giá liệu sáng kiến này có đủ động lực để thành hiện thực hay không.
DSRB cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các chương trình tài chính quốc phòng khác ở châu Âu, đáng chú ý là chương trình SAFE của European Union.
Theo đề xuất hiện nay, các quốc gia nòng cốt sẽ góp vốn theo quy mô nền kinh tế. Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Canada có thể phải đóng góp tới 1,5 tỷ euro, tương đương khoảng 1,7 tỷ USD, trong khi các nước nhỏ hơn sẽ đóng góp từ 500 triệu đến 750 triệu euro.
Anh, Đức và nhiều nước vẫn đang cân nhắc
Một số nguồn tin cho biết Vương quốc Anh hiện chưa muốn tham gia DSRB vì đang ưu tiên phát triển sáng kiến tài chính quốc phòng riêng mang tên MDM cùng với Hà Lan và Phần Lan.
Dù vậy, London vẫn đang xem xét khả năng phối hợp hoặc thậm chí hợp nhất MDM với DSRB trong tương lai.
Trong khi đó, Đức, quốc gia trước đây giữ khoảng cách với sáng kiến của Canada, hiện đã tham gia các cuộc thảo luận với tư cách quan sát viên và đang đánh giá kết quả.
Theo nhiều nguồn tin, Ý, một quốc gia thuộc nhóm G7, cùng với Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Ukraine, cũng đã nghiên cứu các đề xuất liên quan tới DSRB. Riêng Hà Lan khẳng định sẽ không tham gia do đang tập trung hoàn toàn cho dự án MDM.
NATO tăng tốc tái vũ trang
DSRB được đề xuất từ năm 2024 bởi một nhóm cựu cố vấn an ninh NATO, các cựu tướng lĩnh quân đội và chuyên gia tài chính.
Sáng kiến ra đời trong bối cảnh các quốc gia NATO và đồng minh phải đối mặt với nhu cầu chi tiêu quốc phòng ngày càng lớn do xung đột tại Ukraine kéo dài, căng thẳng với Nga gia tăng và những lo ngại về quá trình hiện đại hóa quân đội của Trung Quốc.
Tại Hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2025, các nhà lãnh đạo đã nhất trí nâng tổng chi tiêu quốc phòng và các khoản đầu tư liên quan đến an ninh lên mức tương đương 5% GDP vào năm 2035.
Hiện nhiều định chế tài chính lớn đã tham gia hỗ trợ dự án DSRB, gồm JPMorgan, Deutsche Bank, Commerzbank, ING cùng các ngân hàng hàng đầu Canada như RBC, BMO, CIBC, Ngân hàng Quốc gia Canada, Scotiabank và TD Bank.
Theo Reuters
