2.000-3.000 tỷ đồng mỗi năm: Ngân hàng ‘mở hầu bao’ cho cuộc đua công nghệ

Phát biểu tại Diễn đàn đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng với chủ đề “Khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo” ngày 4/10, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng cho biết ngành ngân hàng đã sớm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Chính phủ bằng các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể.

Theo ông, NHNN đã đẩy mạnh rà soát, sửa đổi các quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc cho thanh toán số, ngân hàng số, cho vay bằng phương tiện điện tử, đồng thời cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Qua quá trình triển khai, ngành ngân hàng đã đạt được những kết quả bước đầu trên nhiều phương diện, từ hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa hạ tầng thanh toán đến nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.

Ngân hàng sẵn sàng chi nghìn tỷ cho đổi mới sáng tạo

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, tại hội nghị Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Nghị quyết 57 gần đây, lãnh đạo ngành ngân hàng đã cam kết sẵn sàng đầu tư 2.000-3.000 tỷ đồng mỗi năm cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ông cho rằng không chỉ ngành ngân hàng mà các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và nhiều quỹ đầu tư hoàn toàn có thể tham gia đầu tư vào lĩnh vực này, qua đó góp phần khơi thông các nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo.

Về thể chế, khuôn khổ pháp lý cho đổi mới sáng tạo trong hoạt động ngân hàng đang từng bước được hoàn thiện theo hướng kiến tạo, quản lý dựa trên rủi ro và tạo không gian thử nghiệm an toàn cho các mô hình kinh doanh mới.

Hạ tầng thanh toán và dữ liệu của ngành cũng tiếp tục được hiện đại hóa. Thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng mạnh cả về số lượng và giá trị giao dịch, trong khi tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng ngày càng cao.

Theo báo cáo “Khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo ngành tài chính - ngân hàng” của Học viện Ngân hàng, đến cuối năm 2025, hơn 88,9% người trưởng thành tại Việt Nam đã có tài khoản ngân hàng. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tương đương 28 lần GDP.

Tại nhiều ngân hàng thương mại, hơn 95% giao dịch được thực hiện trên các kênh số. Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 21 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, với tổng giá trị gần 261 triệu tỷ đồng, tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng trong cùng giai đoạn xử lý hơn 109,1 triệu giao dịch, với giá trị hơn 400,6 triệu tỷ đồng. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử xử lý hơn 9,65 tỷ giao dịch.

NHNN cũng đã triển khai kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR giữa Việt Nam với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore, đồng thời đang triển khai kết nối với một số quốc gia khác.

Tăng ứng dụng công nghệ để chống gian lận

Cùng với thúc đẩy đổi mới, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh an ninh, an toàn phải luôn là điều kiện tiên quyết trong quá trình chuyển đổi số của ngành ngân hàng.

Việc làm sạch dữ liệu khách hàng, đối chiếu sinh trắc học, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và chia sẻ thông tin cảnh báo trong toàn hệ thống đã góp phần ngăn chặn nhiều vụ việc gian lận, lừa đảo, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong thanh toán (SIMO) hiện có 147 tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán kết nối, chia sẻ dữ liệu. Dịch vụ truy vấn tài khoản nghi ngờ gian lận đã được triển khai tại 16 ngân hàng và 5 tổ chức trung gian thanh toán.

Tính đến ngày 21/9/2026, hệ thống đã cảnh báo cho hơn 5,4 triệu lượt khách hàng. Trong số này, hơn 1,8 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng số tiền hơn 6.000 tỷ đồng.

Theo Phó Thống đốc, năng lực đổi mới của ngành ngân hàng cũng đang được nâng lên rõ rệt. Nhiều ngân hàng đã chuyển từ các sáng kiến đơn lẻ sang tổ chức đổi mới một cách bài bản, hình thành các đơn vị chuyên trách và tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn cùng các công nghệ mới trong quản trị, điều hành và phát triển sản phẩm.