AI giúp doanh nghiệp đào thải hay đang sàng lọc người lao động?
Thực tế cho thấy AI không đơn thuần thay thế lao động mà đang thay đổi cách doanh nghiệp đánh giá năng lực.
Nỗi lo thay thế bởi AI ngày càng hiện hữu khi công nghệ liên tục thay đổi cách doanh nghiệp vận hành. Song, thực tế cho thấy AI đang âm thầm “sàng lọc” những ai sẵn sàng thích nghi và những ai tự tụt lại vì ngại thay đổi.
AI đang viết lại “luật chơi” của thị trường lao động
Là nền tảng kết nối tuyển dụng và việc làm với hàng triệu lượt ứng viên và doanh nghiệp trên toàn quốc, JobsGO ghi nhận những thay đổi đáng chú ý trong nhu cầu nhân lực của thị trường trong nhu cầu nhân lực thị trường.
Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu đánh giá ứng viên thông qua bằng cấp và số năm kinh nghiệm, thì hiện nay khả năng ứng dụng công nghệ đang trở thành một tiêu chí ngày càng quan trọng.
Nhiều vị trí vốn chỉ yêu cầu kỹ năng chuyên môn cơ bản nay đã bổ sung thêm các yêu cầu liên quan đến AI, dữ liệu hoặc công cụ số.
Theo báo cáo Lương & Thị trường lao động 2025-2026 của JobsGO, ba bộ phận được nhiều doanh nghiệp yêu cầu đầu vào ở ứng viên kỹ năng AI là Marketing/Quảng cáo/PR (58,2%), Kinh doanh/Bán hàng (41,8%) và Công nghệ thông tin (37,6%).
Ngay cả ở những thị trường tuyển dụng lớn như việc làm Hà Nội, TP. HCM… nhu cầu nhân lực có khả năng làm việc cùng công nghệ đang gia tăng rõ rệt trong nhiều ngành nghề.
Thực tế cho thấy AI không đơn thuần thay thế lao động mà đang thay đổi cách doanh nghiệp đánh giá năng lực. Một nhân sự biết tận dụng AI để nâng cao hiệu suất có thể tạo ra giá trị cao hơn đáng kể so với người vẫn làm việc theo phương thức truyền thống.
Bởi vậy, thay vì tập trung vào nỗi lo mất việc, ngày càng nhiều người lao động bắt đầu quan tâm đến việc học thêm các kỹ năng mới, cập nhật công nghệ và xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn cho bản thân.
Cuộc cạnh tranh mới nằm ở khả năng thích nghi
Nhận định về xu hướng này, ông Phạm Thanh Hải – CEO JobsGO cho rằng AI đang tạo ra một sự phân hóa ngày càng rõ rệt trên thị trường lao động.
"Trong cùng một vị trí công việc, khoảng cách về hiệu suất giữa người biết ứng dụng AI và người không biết đang ngày càng lớn. Điều doanh nghiệp tìm kiếm không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là khả năng học hỏi, thích nghi và tận dụng công nghệ để giải quyết công việc hiệu quả hơn."
Theo ông, lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ không còn nằm hoàn toàn ở bằng cấp hay số năm kinh nghiệm. Những kỹ năng như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, sáng tạo và khả năng phối hợp cùng công nghệ mới là yếu tố giúp người lao động tạo ra khác biệt.
Điều này cũng lý giải vì sao ngày càng nhiều ứng viên trẻ thay đổi cách chuẩn bị hồ sơ nghề nghiệp. Thay vì chỉ đầu tư vào một mẫu CV đẹp mắt, họ bắt đầu xây dựng Portfolio, dự án thực tế, chứng chỉ chuyên môn và những minh chứng cụ thể cho năng lực làm việc.
Dữ liệu từ JobsGO cho thấy các ứng viên có hồ sơ thể hiện rõ kỹ năng thực hành, dự án cá nhân hoặc kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thường nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ nhà tuyển dụng so với nhóm chỉ liệt kê thông tin học tập hoặc kinh nghiệm một cách truyền thống.
Tương lai sẽ thuộc về những người biết thích nghi
Nhiều báo cáo quốc tế cho thấy AI có thể thay thế một số công việc trong tương lai, nhưng đồng thời cũng tạo ra hàng triệu cơ hội nghề nghiệp mới liên quan đến dữ liệu, tự động hóa, an ninh mạng, AI và kinh tế số.
Xu hướng này được dự báo sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn tại Việt Nam khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là những động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn tới.
Theo JobsGO, thị trường lao động những năm tới sẽ không chỉ cần các chuyên gia công nghệ mà còn cần những nhân sự "lai" – những người có chuyên môn nghề nghiệp nhưng biết tận dụng AI để nâng cao hiệu quả công việc. Một nhân viên Marketing biết sử dụng AI để phân tích khách hàng, một chuyên viên nhân sự biết khai thác dữ liệu tuyển dụng hay một nhân viên kinh doanh biết ứng dụng công nghệ để tối ưu hiệu suất đều sẽ có lợi thế lớn hơn trên thị trường.
Trong bối cảnh đó, thách thức lớn nhất không phải là AI phát triển quá nhanh mà là tốc độ thích nghi của người lao động chưa theo kịp tốc độ thay đổi của công nghệ.
Để không bị bỏ lại phía sau, người lao động nên chủ động đánh giá lại kỹ năng hiện có, xác định những năng lực còn thiếu và xây dựng lộ trình học tập liên tục. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, các kỹ năng như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, giao tiếp, làm việc nhóm và khả năng sử dụng công nghệ sẽ ngày càng trở nên quan trọng.
Trong một thị trường liên tục biến động, tinh thần học hỏi và khả năng thích nghi chính là "tài sản nghề nghiệp" giá trị nhất giúp mỗi người duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
