Ai là vị vua sống thọ nhất lịch sử Việt Nam?

Trải qua 19 năm trên ngôi vị và 13 năm trực tiếp trị vì từ năm 1932 đến năm 1945, vua Bảo Đại là vị vua cuối cùng của triều Nguyễn cũng như chế độ phong kiến Việt Nam. Giữ kỷ lục là vị quân chủ sống thọ nhất (85 tuổi), ông mang đến nhiều đổi mới, cải cách văn hóa tư duy Tây phương sâu sắc trước khi khép lại một chương lịch sử đầy rẫy biến động của đất nước.

Vua Bảo Đại sinh năm 1913, thật là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, là người con duy nhất của vua Khải Định và Từ Cung Hoàng thái hậu. Dù vậy, thân thế của ông từ lâu vẫn là một dấu hỏi bởi theo nhiều ghi chép lịch sử, vua Khải Định bị vô sinh và không thích gần đàn bà. Tuy nhiên, mọi đồn đoán vẫn chỉ dừng lại ở mức giả thuyết khi thiếu các bằng chứng thuyết phục.

Năm 1922, Vĩnh Thụy lúc 9 tuổi được xác lập làm Đông cung Hoàng thái tử. Không lâu sau, ông theo vua cha sang Pháp và được vợ chồng cựu Khâm sứ Trung Kỳ Jean Francois Eugène Charles nhận làm con nuôi.

Sau khi vua Khải Định qua đời năm 1925, Hoàng thái tử Vĩnh Thụy từ Pháp trở về để nối ngôi, lấy hiệu là Bảo Đại. Ông trao quyền lại cho Phụ chính thân thần Tôn Thất Hân rồi quay trở lại Pháp tiếp tục việc học. Trải qua thời gian dài tiếp xúc văn hóa phương Tây và bị cách ly khỏi khuôn phép cung đình, khi trở về nước vào ngày 16/8/1932, vua Bảo Đại từng thú nhận bản thân gần như không biết gì về lịch sử triều đại.

Dù vậy, với tư duy phóng khoáng, ông là vị vua có nhiều đóng góp to lớn trong việc cải cách triều đình, bãi bỏ các tập tục lâu đời như thần dân không phải quỳ lạy mà có thể ngước nhìn khi lễ giá tới, các quan không phải chắp tay xá lạy hay quỳ lạy mà chỉ bắt tay vua. Ông cũng cho thành lập Viện Dân Biểu để nhân dân có thể trình bày nguyện vọng trực tiếp lên nhà vua.

Khi Cách mạng tháng Tám thành công vào năm 1945, vua Bảo Đại chính thức thoái vị để khép lại chế độ phong kiến và mở ra nền dân chủ nhân dân ở Việt Nam. Lễ thoái vị diễn ra vào ngày 30/8/1945 tại Ngọ Môn ở Huế khi ông trao ấn kiếm cho đại diện Chính phủ lâm thời. Không lâu sau, ông nhận lời làm cố vấn của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với câu nói nổi tiếng: “Trẫm muốn được làm dân một nước tự do, hơn làm vua một nước nô lệ”.

Tính từ lúc được tôn làm vua đến khi thoái vị, ông ở ngôi 19 năm nhưng thời gian chính thức trị vì là có 13 năm tính từ năm 1932. Sau 10 năm hoạt động chính trị, ông sang Pháp sinh sống và qua đời lúc 5h ngày 31/7/1997 tại Bệnh viện Quân y Val-de-Grâce ở Paris vì bệnh tật, thọ 85 tuổi, được chôn cất tại nghĩa trang Thiên Chúa giáo Passy vào ngày 6/8.

Biệt thự Bảo Đại tại Đồ Sơn, TP. Hải Phòng là di sản còn hiện hữu đến tận bây giờ của vị vua này. Nằm trên đồi Vung thuộc khu 2 Đồ Sơn ở độ cao gần 40m so với mực nước biển, dinh thự có khuôn viên rộng hơn 3.700m² và diện tích biệt thự khoảng 1.000m². Công trình do Toàn quyền Đông Dương Pasquier xây dựng năm 1928, sau đó được tặng lại cho vua Bảo Đại năm 1949.

Nơi đây từng là điểm nghỉ dưỡng của gia đình nhà vua từ năm 1933 đến năm 1954 gồm một tầng hầm phục vụ hậu cần, tầng một là không gian sinh hoạt chính và tầng hai là phòng nghỉ của các hoàng tử, công chúa. Công trình hiện trở thành điểm du lịch thu hút đông đảo du khách từ năm 1997.

Những bóng hồng trong cuộc đời phong lưu của cựu hoàng

Sở hữu chiều cao 1m82 cùng nét điển trai bảnh bao, sinh thời, vua Bảo Đại được mệnh danh là vị vua phong lưu đa tình với nhiều giai thoại tình sử. Ông là vị vua duy nhất của triều Nguyễn không có tam cung lục viện bởi một trong những điều kiện mà Hoàng hậu Nam Phương đưa ra để chấp nhận lời cầu hôn là nhà vua phải đồng ý tuân thủ chế độ một vợ một chồng.

Hoàng hậu Nam Phương tên thật là Marie Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan, cháu gái của ông Huyện Sỹ thuộc gia đình danh giá giàu có nhất xứ Nam Kỳ, được mệnh danh là hoa hậu Đông Dương thời bấy giờ. Trong một buổi dạ tiệc, vua Bảo Đại trúng tiếng sét ái tình và quyết tâm theo đuổi bà khi đó mới 18 tuổi. Trong cuốn Con rồng Việt Nam, ông viết: “Lan có một vẻ đẹp thùy mị của người con gái miền Nam, hiền lành và quyến rũ làm tôi say mê”. Để cưới được bà, ông phải vượt qua nhiều rào cản để sắc phong hoàng hậu ngay trong ngày kết hôn và chấp nhận việc bà theo đạo Công giáo.

Cả hai từng có cuộc sống hạnh phúc bên cạnh 5 người con chung cho đến khi lời thề ước bị phá vỡ. Tháng 9/1945 sau khi thoái vị, vua Bảo Đại rời vợ con ra Hà Nội và nên duyên cùng bà Mộng Điệp, phong làm thứ phi và có với nhau 3 người con chung.

Tiếp đó, trong thời gian lưu vong tại Hong Kong và chuyển hẳn sang Pháp sinh sống, ông còn tạo nên loạt cuộc tình với vũ nữ Lý Lệ Hà, bà Lê Thị Phi Ánh, cô Jenny Woong, Vicky, Clément cùng nhiều người khác.

Giai thoại về bức thư đánh ghen của Nam Phương Hoàng hậu gửi cho Lý Lệ Hà đến nay vẫn được nhiều người nhắc đến: "Em Lý Lệ Hà thân quý. Chị ở xa đức cựu hoàng hàng mấy vạn dặm trùng dương nhưng chị biết rằng em đang hết lòng hết sức chăm sóc cựu hoàng ở Hong Kong. Chị cầu mong lịch sử mai đây không buông rơi cựu hoàng, còn gặp lại nhau. Đức Từ Cung Thái hậu và chị trọn kiếp nhớ ơn em. Chị Nam Phương!".

Cuối đời, cựu hoàng gắn bó với người vợ Pháp là bà Monique Marie Eugene Baudot, người được đổi tên thành Princess Monique Vĩnh Thụy sau khi kết hôn vào năm 1982. Bà là người thân cận nhất giúp đỡ cựu hoàng lúc cuối đời dù hai người không có con chung.

Cuộc đời của những người con vua Bảo Đại

Thời điểm sau khi vua Bảo Đại thoái vị, Nam Phương Hoàng hậu cùng các con sinh sống tại cung An Định ở Huế rồi chuyển sang Pháp định cư vào đầu năm 1947. Tại đây, bà được thừa hưởng nhiều bất động sản lớn nhưng không nuông chiều các con theo lối sống quý tộc. Từ khi 10-11 tuổi, cả 5 người con đều được gửi vào các trường nội trú nổi tiếng của Pháp để rèn luyện tính kỷ luật và tự lập.

Trưởng nam là Hoàng thái tử Nguyễn Phúc Bảo Long sinh năm 1936 tại Huế. Sau khi sang Pháp, ông học tại trường École des Roches rồi trúng tuyển Học viện Quân sự Saint-Cyr. Tốt nghiệp năm 1956 với quân hàm Thiếu úy, ông tiếp tục học chuyên ngành thiết giáp rồi tình nguyện gia nhập binh đoàn Lê Dương của Pháp, từng tham chiến tại Bắc Phi và bị thương trong vụ nổ mìn. Sau khi giải ngũ năm 1968 với quân hàm Đại úy, ông làm việc cho một ngân hàng tư nhân tại Paris chuyên về đầu tư tài chính. Ông sống kín tiếng, không kết hôn và qua đời năm 2007, hưởng thọ 71 tuổi.

Người con gái đầu là công chúa Phương Mai sinh năm 1937 tại Đà Lạt, từng học nội trú tại trường Couvent des Oiseaux. Năm 1971, bà kết hôn với Pietro Badoglio là Công tước Addis-Abeba đệ nhị của Italy và có 2 chung gồm một trai một gái. Sau khi chồng qua đời năm 1992, bà chuyển đến sống cùng em gái Phương Dung ở ngoại ô Paris và mất năm 2021.

Tiếp đến là công chúa Phương Liên sinh năm 1938, làm việc tại một ngân hàng ở thành phố Bordeaux. Năm 1962, bà kết hôn với đồng nghiệp Bernard Soulan tại trang trại La Perche của mẹ và có hai con gái. Bà được xem là người con thường xuyên về thăm Hoàng hậu Nam Phương nhất.

Công chúa Phương Dung sinh năm 1942 tại Huế, sau khi sang Pháp thì chọn cuộc sống lặng lẽ tại thành phố Louveciennes ở ngoại ô Paris, rất ít xuất hiện trước công chúng.

Người con út là hoàng tử Nguyễn Phúc Bảo Thăng sinh năm 1943 tại Đà Lạt, từng học tại trường École des Roches. Sau khi thái tử Bảo Long qua đời năm 2007, ông trở thành người đứng đầu hoàng tộc Nguyễn. Hoàng tử Bảo Thăng sống độc thân và qua đời tại Paris năm 2017, hưởng thọ 74 tuổi, sau đó được đưa về an táng tại Chabrignac trong khu mộ của Hoàng hậu Nam Phương và là người con duy nhất được yên nghỉ bên cạnh mẹ.