NSND sinh năm 1981 là Phó Giám đốc trẻ nhất lịch sử Học viện Âm nhạc, từng hoá thân thành vua Bảo Đại

Sáng 5/9, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam tổ chức lễ khai giảng năm học mới và công bố quyết định về nhân sự lãnh đạo. Theo đó, NSND.TS Bùi Công Duy được tái bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc Học viện, tiếp tục phụ trách lĩnh vực hoạt động biểu diễn.

Sinh năm 1981 tại Hà Nội, Bùi Công Duy giữ vị trí Phó Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam từ năm 2017. Khi được bổ nhiệm lần đầu ở tuổi 36, anh là người trẻ nhất giữ chức vụ này trong lịch sử gần 70 năm của Học viện.

Sau lần tái bổ nhiệm, NSND.TS Bùi Công Duy tiếp tục tham gia công tác quản lý tại cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp hàng đầu Việt Nam, bên cạnh sự nghiệp biểu diễn violin kéo dài hơn 30 năm.

Tài năng âm nhạc lớn của Việt Nam

Bùi Công Duy sinh trưởng trong gia đình có truyền thống nghệ thuật. Cha anh là GS.TS Bùi Công Thành - nghệ sĩ violin; mẹ là nghệ sĩ piano Thu Lan. Anh bắt đầu học violin từ năm 4 tuổi dưới sự hướng dẫn của cha.

Việc luyện tập được duy trì với yêu cầu cao ngay từ nhỏ. Bùi Công Duy từng kể có thời điểm anh trách cha vì phải học và tập luyện quá nhiều. Khi trưởng thành, nghệ sĩ nhìn nhận sự nghiêm khắc của cha góp phần hình thành tính kỷ luật và khả năng chịu áp lực trong nghề.

Khoảng 10 tuổi, Bùi Công Duy theo gia đình sang Nga và tiếp tục được đào tạo trong môi trường âm nhạc hàn lâm. Tại đây, anh theo học các Giáo sư violin danh tiếng, sau đó vào Nhạc viện Tchaikovsky Moscow năm 1998, hoàn thành chương trình đại học, Thạc sĩ và Tiến sĩ chuyên ngành biểu diễn âm nhạc.

Năm 1997, khi mới 16 tuổi, Bùi Công Duy giành giải Nhất và Huy chương Vàng tại Cuộc thi âm nhạc quốc tế Tchaikovsky dành cho nghệ sĩ trẻ lần thứ 3 tại Saint Petersburg. Thành tích này đưa tên tuổi của nghệ sĩ trẻ Việt Nam được chú ý trong giới chuyên môn quốc tế.

Trong thời gian đào tạo tại Nga, Bùi Công Duy tiếp cận sâu với trường phái violin Nga, đồng thời tham gia các cuộc thi, chương trình biểu diễn và hoạt động chuyên môn quốc tế.

Sau thời gian học tập, Bùi Công Duy phát triển sự nghiệp theo hướng kết hợp biểu diễn và giảng dạy. Anh từng là nghệ sĩ nước ngoài đầu tiên giữ một vị trí trong dàn nhạc dây Virtuosi Moscow.

Năm 2014, Bùi Công Duy trở thành nghệ sĩ violin Việt Nam đầu tiên biểu diễn solo cùng Berliner Symphoniker tại Berliner Philharmonie, Đức.

Trong sự nghiệp, anh nhiều lần lưu diễn tại Italy, Pháp, Đức, Thụy Sĩ, Macedonia, Ba Lan, Anh, Croatia, Nga, Đan Mạch, Na Uy, Malaysia, Philippines, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Bùi Công Duy cũng tham gia nhiều chương trình hòa nhạc và sự kiện đối ngoại quan trọng, trong đó có các chương trình cùng Berliner Symphoniker tại Berlin, hòa nhạc khai mạc IPU32 tại Hà Nội, chương trình hòa nhạc phục vụ APEC 2017 tại Việt Nam và các chương trình nghệ thuật trong hoạt động đón Tổng thống Nga, Tổng thống Hàn Quốc.

Tháng 4/2023, anh được trao danh hiệu Giáo sư danh dự của Đại học Nghệ thuật Quốc gia Kazakhstan. Trước đó, Bùi Công Duy nhiều lần được mời tham gia ban giám khảo các cuộc thi violin quốc tế, giảng dạy masterclass và biểu diễn độc tấu cùng Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Kazakhstan.

Cùng năm, anh được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân trong đợt xét tặng lần thứ 10.

Bên cạnh sự nghiệp violin, Bùi Công Duy từng thử sức với diễn xuất khi đảm nhận vai vua Bảo Đại trong bộ phim truyền hình lịch sử "Chiến hạm nổ tung". Phim được Đại tá, nhà văn Nguyễn Xuân Hải chuyển thể từ tiểu thuyết tình báo "Câu lạc bộ chính khách" của nhà văn Lê Tri Kỷ - tác phẩm nổi tiếng từ cuối thập niên 1980. Bộ phim do nghệ sĩ Khương Đức Thuận và Trần Chí Thành cùng đạo diễn.

Giảng dạy, biểu diễn song song công tác quản lý

Năm 2017, ở tuổi 36, Bùi Công Duy được bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, phụ trách hoạt động biểu diễn. Từ đó, anh đảm nhiệm công tác quản lý song song với giảng dạy và hoạt động nghệ thuật.

Công việc của Bùi Công Duy gồm quản lý, giảng dạy, biểu diễn, tổ chức hòa nhạc, nghiên cứu khoa học và tham gia các hoạt động chuyên môn, sự kiện trong nước và quốc tế.

Anh từng cho biết lịch trình thường bắt đầu từ khoảng 6h và kết thúc vào nửa đêm. Với nghệ sĩ violin, việc luyện đàn đòi hỏi sức bền về thể chất và tinh thần, đồng thời có thể xem như một hình thức rèn luyện thay cho tập thể thao.

Bên cạnh công tác quản lý và biểu diễn, Bùi Công Duy dành nhiều thời gian cho đào tạo nghệ sĩ trẻ. Anh từng hướng dẫn nhiều học trò tham gia các cuộc thi violin trong nước và quốc tế, trong đó có Hoàng Hồ Khánh Vân, Nguyễn Nguyên Lê và Trần Lê Quang Tiến. Năm 2017, Trần Lê Quang Tiến lọt vào vòng bán kết với 15 thí sinh, xếp thứ 8 tại cuộc thi Tchaikovsky ở Astana, Kazakhstan. Nghệ sĩ trẻ này đồng thời nhận Diploma Special Prize - giải đặc biệt dành cho thí sinh có phần trình diễn tốt tác phẩm thuộc thể loại hiện đại.

Bùi Công Duy từng đặt mục tiêu trở thành Phó Giáo sư theo hướng một nhà giáo violin có năng lực chuyên môn, uy tín quốc tế và theo đuổi nghiên cứu thực hành trong đào tạo âm nhạc.

Trong lĩnh vực phát triển âm nhạc cổ điển, anh hướng tới việc đưa Hà Nội trở thành một điểm đến của dòng nhạc này tại châu Á, trước mắt là Đông Nam Á. Theo Bùi Công Duy, để hiện thực hóa mục tiêu cần một chiến lược văn hóa dài hạn, nguồn lực đầu tư phù hợp và một “hành lang xanh” tạo điều kiện cho các hoạt động nghệ thuật phát triển theo những tiêu chuẩn cao hơn.

Trong các chuyến biểu diễn ở nước ngoài, NSND.TS Bùi Công Duy thường lựa chọn những tác phẩm có giai điệu rõ nét, dễ tiếp cận cùng các sáng tác tiêu biểu của Việt Nam. Anh sử dụng ngôn ngữ âm nhạc hàn lâm để giới thiệu tác phẩm và những giá trị văn hóa Việt Nam tới công chúng quốc tế.

Hôn nhân viên mãn bên vợ hơn 6 tuổi

NSND.TS Bùi Công Duy kết hôn với nghệ sĩ piano, Tiến sĩ Nguyễn Trinh Hương - con gái cố nhạc sĩ Phú Quang. Hai người quen nhau trong thời gian cùng học tập tại Nga.

Trinh Hương hơn chồng 6 tuổi và cũng hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc. Sau khi trở về Việt Nam, hai vợ chồng cùng giảng dạy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và tham gia các chương trình hòa nhạc.

Bùi Công Duy từng gọi vợ là người bạn thân nhất, đồng thời cho biết những góp ý chuyên môn của Trinh Hương khá khắt khe. Sự trao đổi trực tiếp trong công việc giúp cả hai duy trì yêu cầu cao đối với hoạt động nghệ thuật.

Mối quan hệ giữa Bùi Công Duy và bố vợ - nhạc sĩ Phú Quang, cũng được nhắc đến nhiều trong các cuộc trò chuyện của gia đình.

Nhạc sĩ Phú Quang (1949-2021) là một trong những tên tuổi nổi bật của âm nhạc Việt Nam, được biết đến qua những ca khúc giàu chất trữ tình, đặc biệt là các sáng tác về Hà Nội như "Em ơi Hà Nội phố", "Hà Nội ngày trở về", "Im lặng đêm Hà Nội", "Chiều phủ Tây Hồ", "Nỗi nhớ mùa đông", "Đâu phải bởi mùa thu"...

Bùi Công Duy và bố vợ cùng có nền tảng âm nhạc cổ điển, đồng thời có chung sở thích bóng đá và hâm mộ câu lạc bộ Manchester United.

Tại lễ an táng nhạc sĩ Phú Quang ngày 13/12/2023 ở Công viên tưởng niệm Thiên Đức (tỉnh Phú Thọ), trước mộ bố vợ, nghệ sĩ violin Bùi Công Duy đã chơi bản nhạc nổi tiếng "Em ơi, Hà Nội phố".

Đời thường, NSND.TS Bùi Công Duy dành thời gian cho gia đình, lái xe, xem bóng đá, theo dõi công nghệ, phim ảnh, ẩm thực và nghe nhạc. Anh yêu thích những bộ phim như "The Godfather" và "Once Upon a Time in America". Từ những năm 1990, Michael Jackson cũng là nghệ sĩ mà Bùi Công Duy yêu thích và xem là nguồn cảm hứng sáng tạo.

Ở tuổi ngoài 40, NSND.TS Bùi Công Duy nhìn nhận sự nghiệp của mình chưa đi quá nhanh và đỉnh cao vẫn còn ở phía trước. Những thành tích đạt được từ khi còn trẻ tạo dấu mốc trong sự nghiệp, song anh cho rằng giá trị của người nghệ sĩ nằm ở khả năng tiếp tục phát triển chuyên môn và hướng tới những mục tiêu mới.