Bánh trung thu 'nhà làm' tràn chợ mạng: Cảnh báo khiến người mua hoang mang

Thị trường bánh trung thu tại TPHCM đã bắt đầu sôi động dù còn gần hai tháng mới đến Tết Trung thu. Bên cạnh các thương hiệu quen thuộc, bánh trung thu “nhà làm” được rao bán ngày càng nhiều trên mạng xã hội và các chợ trực tuyến. Các loại bánh này thường được quảng cáo với nhiều dòng nhân mới lạ, nguyên liệu tự nhiên, không chất bảo quản, mức giá trải rộng từ bình dân đến cao cấp. Sự đa dạng và cảm giác “thủ công” giúp bánh nhà làm thu hút một bộ phận người tiêu dùng. Dù vậy, nguồn nguyên liệu, điều kiện sản xuất, bảo quản và khả năng truy xuất nguồn gốc không phải lúc nào cũng được kiểm chứng.

Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM, cho rằng bánh thủ công có những nét riêng và phù hợp với nhu cầu của thị trường, nhưng điều đó không thể thay thế các yêu cầu tối thiểu về an toàn thực phẩm. “Sản phẩm bán ra vẫn phải đáp ứng các tiêu chí: tự công bố về thành phần, hàm lượng; cam kết không sử dụng chất cấm; ghi rõ hạn sử dụng; người trực tiếp làm bánh phải đủ điều kiện sức khỏe… để người tiêu dùng và cơ quan nhà nước có thể kiểm soát được”, bà Lan nói.

Theo lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TPHCM, điểm quan trọng nằm ở mục đích sử dụng. Nếu một người chỉ làm bánh cho gia đình thì không phát sinh các yêu cầu như đối với hoạt động kinh doanh. Nhưng khi bánh được sản xuất để bán, người kinh doanh phải thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến đăng ký kinh doanh, thuế và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Các quy định về tự công bố sản phẩm và điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm được quy định trong hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, trong đó có Nghị định 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

Thực tế, việc kinh doanh bánh trung thu nhỏ lẻ trên môi trường mạng khiến công tác quản lý gặp thêm thách thức. Cơ quan chức năng từng ghi nhận trường hợp kinh doanh bánh với số lượng lớn nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, sản phẩm hoặc chưa thực hiện thủ tục công bố theo quy định. Nếu phát hiện vi phạm qua hậu kiểm, cơ sở, cá nhân kinh doanh có thể bị xử lý và sản phẩm không bảo đảm an toàn có thể bị buộc tiêu hủy.

Đáng chú ý, rủi ro không chỉ nằm ở chất lượng chiếc bánh mà còn ở khả năng truy xuất trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Với những sản phẩm được bán qua tài khoản cá nhân, thiếu thông tin về địa chỉ cơ sở sản xuất hoặc nguồn nguyên liệu, người mua có thể gặp khó khăn trong việc xác định nơi chịu trách nhiệm.

“Người tiêu dùng phải biết tự bảo vệ mình. Một người ngồi ở nhà, đặt hàng giao tới mà không rõ xuất xứ; nếu có rủi ro cho sức khỏe thì chính họ là người gánh chịu đầu tiên”, bà Lan cảnh báo.

Bộ Y tế cũng nhiều lần khuyến cáo người dân lựa chọn bánh trung thu có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và sử dụng; không nên mua các sản phẩm trôi nổi, không rõ xuất xứ. Trong các đợt cao điểm kiểm tra dịp Trung thu, cơ quan chức năng đặc biệt lưu ý nhóm cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, bánh kẹo và bánh trung thu do đây là những lĩnh vực cần tăng cường kiểm soát.

Vì vậy, với người tiêu dùng, một chiếc bánh có hình thức bắt mắt hay được quảng cáo là “nhà làm”, “nguyên liệu tự nhiên” chưa đủ để bảo đảm an toàn. Thông tin về người bán, địa chỉ sản xuất, hạn sử dụng và nguồn gốc sản phẩm mới là những yếu tố cần được kiểm tra trước khi mua.

Còn với người kinh doanh, tuân thủ quy định không chỉ nhằm tránh bị xử phạt mà còn là cách tạo dựng uy tín. Trong mùa kinh doanh ngắn nhưng nhu cầu tăng cao như dịp Trung thu, minh bạch về nguồn gốc và bảo đảm an toàn thực phẩm chính là nền tảng để giữ niềm tin của khách hàng.