Bắt tay SpaceX đưa vệ tinh lên quỹ đạo, VinSpace của tỷ phú Phạm Nhật Vượng quy mô ra sao?

Ngày 11/8, CTCP VinSpace - thành viên thuộc hệ sinh thái Vingroup (VIC) - công bố ký hợp đồng với SpaceX để đưa các vệ tinh lên quỹ đạo thông qua chương trình Transporter Rideshare trong quý II/2027.

Theo thỏa thuận, SpaceX đảm nhiệm dịch vụ phóng, trong khi VinSpace nghiên cứu, phát triển, chế tạo và vận hành vệ tinh sau khi được đưa vào quỹ đạo.

Đây là bước cụ thể hóa kế hoạch được VinSpace công bố từ tháng 4/2026 về việc chế tạo và đưa vệ tinh lên quỹ đạo trong năm 2027.

Đáng chú ý, phía sau kế hoạch đầy tham vọng này là một doanh nghiệp mới được thành lập chưa đầy một năm.

Vốn điều lệ 300 tỷ đồng, ông Phạm Nhật Vượng trực tiếp góp 71%

CTCP VinSpace được thành lập tháng 11/2025, với vốn điều lệ 300 tỷ đồng.

Doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ thuộc khoa học tự nhiên; sản xuất máy bay, tàu vũ trụ và máy móc liên quan. Bên cạnh đó, VinSpace còn hướng tới vận tải hàng hóa hàng không, viễn thông vệ tinh và các hoạt động viễn thông khác.

Cơ cấu sở hữu của VinSpace đặc biệt đáng chú ý khi tỷ phú Phạm Nhật Vượng góp 213 tỷ đồng, tương ứng 71% vốn điều lệ; Tập đoàn Vingroup (VIC) sở hữu 19%. Ngoài ra, hai con trai ông Vượng là Phạm Nhật Quân Anh và Phạm Nhật Minh Hoàng mỗi người góp 15 tỷ đồng, tương ứng 5% vốn.

Như vậy, ông Phạm Nhật Vượng và hai con trai trực tiếp sở hữu tổng cộng 81% VinSpace. Bà Nguyễn Mai Hoa đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT.

Đến đầu năm 2026, VinSpace cập nhật thông tin doanh nghiệp, theo đó vị trí Tổng Giám đốc do ông Vũ Trọng Thư, sinh năm 1982, đảm nhiệm.

Đây cũng là nhân vật có mối liên hệ đáng chú ý với lịch sử phát triển vệ tinh của Việt Nam.

Tổng Giám đốc VinSpace từng tham gia đưa vệ tinh Việt lên không gian từ 14 năm trước

Trước khi VinSpace ra đời, Việt Nam thực tế đã có một hành trình kéo dài hơn một thập kỷ nghiên cứu và phát triển các vệ tinh nhỏ.

Một trong những dấu mốc sớm nhất đến từ F-1, vệ tinh dạng CubeSat có kích thước 10x10x10cm, khối lượng khoảng 1kg, do Phòng Nghiên cứu Không gian FSpace thuộc Đại học FPT phát triển.

Ông Vũ Trọng Thư - Tổng Giám đốc VinSpace hiện nay - chính là Trưởng phòng FSpace thời điểm dự án F-1 được triển khai.

F-1 được tên lửa HII-B của Nhật Bản đưa lên không gian ngày 21/7/2012 và sau đó được thả khỏi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào tháng 10 cùng năm. Dù các trạm mặt đất sau đó không thu được tín hiệu của vệ tinh, F-1 vẫn trở thành một dấu mốc đáng chú ý của quá trình tự nghiên cứu vệ tinh tại Việt Nam.

Sau F-1, quá trình phát triển vệ tinh "Made in Vietnam" tiếp tục được thúc đẩy mạnh bởi Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC), thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Năm 2013, PicoDragon - vệ tinh siêu nhỏ khoảng 1 kg - được đưa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế và sau đó thả vào quỹ đạo. Quá trình nghiên cứu, chế tạo, tích hợp và phần lớn thử nghiệm được đội ngũ Việt Nam thực hiện.

Bước tiếp theo là MicroDragon, vệ tinh có khối lượng khoảng 50kg, được các kỹ sư của VNSC phát triển trong quá trình đào tạo tại Nhật Bản dưới sự hướng dẫn của các giáo sư nước này. Vệ tinh được phóng thành công vào tháng 1/2019.

Đến năm 2021, Việt Nam tiếp tục đưa NanoDragon, vệ tinh CubeSat khoảng 3,8 kg do VNSC nghiên cứu, thiết kế và chế tạo tại Việt Nam, lên không gian.

Bên cạnh những vệ tinh nhỏ phục vụ nghiên cứu và làm chủ công nghệ, Việt Nam còn sở hữu các vệ tinh quy mô lớn hơn như VINASAT-1, VINASAT-2 phục vụ viễn thông và VNREDSat-1 phục vụ quan sát Trái đất. Tuy nhiên, các dự án này có mức độ tham gia và chuyển giao công nghệ với các đối tác nước ngoài khác với nhóm vệ tinh nhỏ do đội ngũ Việt Nam trực tiếp phát triển.

Từ vệ tinh nghiên cứu đến tham vọng xây dựng một ngành kinh doanh

Nếu các chương trình vệ tinh "Made in Vietnam" trước đây phần lớn gắn với trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan khoa học nhà nước, VinSpace được tổ chức ngay từ đầu dưới mô hình doanh nghiệp.

Công ty không đặt mục tiêu chỉ chế tạo một vài vệ tinh thử nghiệm mà định vị mình trở thành doanh nghiệp hàng không - vũ trụ "toàn trình" - Full-Stack Aerospace Company.

Theo chiến lược được công bố, VinSpace muốn tham gia vào chuỗi giá trị gồm thiết kế, phát triển vệ tinh; lắp ráp - tích hợp - thử nghiệm (AIT); quản lý nhiệm vụ phóng; vận hành vệ tinh; xây dựng hạ tầng mặt đất; phát triển sản phẩm viễn thám và các dịch vụ dựa trên dữ liệu không gian.

SpaceX chỉ đảm nhiệm một mắt xích quan trọng là đưa vệ tinh lên quỹ đạo.

Phần VinSpace muốn làm chủ nằm ở cả trước và sau chuyến phóng: nghiên cứu công nghệ → chế tạo vệ tinh → quản lý nhiệm vụ → vận hành trên quỹ đạo → thu nhận và xử lý dữ liệu → phát triển sản phẩm, dịch vụ thương mại.

VinSpace chỉ mất khoảng 9 tháng kể từ khi thành lập vào tháng 11/2025 đến khi công bố hợp đồng phóng với SpaceX vào tháng 8/2026.

Phép thử quan trọng sẽ đến vào quý II/2027, thời điểm các vệ tinh của VinSpace dự kiến được đưa lên quỹ đạo thông qua chương trình Transporter Rideshare của SpaceX.