Bộ Công Thương muốn giao quyền cho tập đoàn triệu tỷ của Việt Nam, mở đường cho loạt dự án dầu khí xa bờ

Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dầu khí năm 2026. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nhiều cơ chế mới nhằm hỗ trợ khai thác các mỏ dầu khí có điều kiện đặc biệt khó khăn, mỏ cận biên và các dự án áp dụng công nghệ để nâng cao hệ số thu hồi dầu khí.

Theo Bộ Công Thương, các chính sách được đề xuất tập trung vào việc xác định rõ những lô, mỏ được hưởng ưu đãi, xây dựng danh mục các dự án được ưu đãi đầu tư, đồng thời đưa ra cơ chế riêng đối với việc khai thác tận thu và phát triển các mỏ có hiệu quả kinh tế thấp. Những nội dung này được sửa đổi, bổ sung so với Nghị định số 45/2023/NĐ-CP nhằm phù hợp với Luật Dầu khí năm 2026 và thực tế hoạt động dầu khí tại Việt Nam.

Mỏ ở vùng biển sâu, xa bờ có thể được hưởng ưu đãi

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc đưa ra tiêu chí cụ thể để xác định các lô, mỏ dầu khí có điều kiện đặc biệt khó khăn.

Theo đó, các lô, mỏ nằm ở vùng nước sâu, xa bờ hoặc khu vực có điều kiện địa lý đặc biệt khó khăn được xác định nếu đáp ứng một trong hai tiêu chí: Điểm nông nhất của lô, mỏ có độ sâu từ 150m trở lên hoặc điểm gần bờ nhất cách bờ từ 150km trở lên.

Bên cạnh vị trí địa lý, dự thảo cũng đưa ra tiêu chí đối với những mỏ có điều kiện địa chất phức tạp. Đây là những khu vực có cấu trúc địa chất bị chia cắt thành nhiều khối nhỏ, trải qua nhiều pha kiến tạo, có thành phần đá biến đổi mạnh hoặc có các vỉa chứa đặc biệt như vỉa chặt xít, vỉa phi truyền thống, vỉa có nhiệt độ hoặc áp suất cao.

Những mỏ có sự bất đồng nhất cao về chất lưu hoặc có hàm lượng khí không hydrocarbon cao cũng được xếp vào nhóm có điều kiện địa chất phức tạp.

Một nhóm khác được dự thảo quan tâm là mỏ dầu khí cận biên. Đây là những mỏ có hiệu quả kinh tế thấp, với kết quả tính toán cho thấy tỷ suất hoàn vốn nội tại của dự án tiệm cận dưới 10% tại thời điểm kế hoạch phát triển mỏ được phê duyệt, trong điều kiện áp dụng công nghệ và các điều kiện kinh tế - kỹ thuật của hợp đồng dầu khí hiện hữu.

Đối với các lô, mỏ thuộc diện được hưởng chính sách ưu đãi đầu tư hoặc ưu đãi đầu tư đặc biệt, dự thảo giao Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) xây dựng danh mục và gửi Bộ Công Thương thẩm định.

Hồ sơ phải có tờ trình đề nghị phê duyệt, đánh giá mức độ phù hợp với các tiêu chí của Luật Dầu khí, kèm theo tính toán cụ thể đối với từng lô, mỏ. Ngoài ra, hồ sơ có thể bao gồm các văn bản, tài liệu liên quan khác.

Sau khi nhận đủ hồ sơ, Bộ Công Thương sẽ lấy ý kiến của nhiều bộ, ngành, trong đó có Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và Bộ Công an.

Các bộ, ngành và địa phương có 10 ngày làm việc để gửi ý kiến. Trường hợp cần thiết, Bộ Công Thương có thể yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam tiếp thu, giải trình. Sau quá trình này, Bộ Công Thương hoàn thành thẩm định và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục.

Theo dự thảo, Thủ tướng Chính phủ sẽ xem xét, phê duyệt danh mục trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ từ Bộ Công Thương.

Danh mục này không phải cố định. Hằng năm, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam sẽ rà soát tình hình đàm phán, ký kết hợp đồng và triển khai hoạt động dầu khí để đề xuất điều chỉnh nếu cần thiết.

Mỏ cận biên được tính toán lại hiệu quả kinh tế để xác định ưu đãi

Với các mỏ cận biên, dự thảo thiết kế một quy trình riêng.

Nhà thầu trước hết phải lập kế hoạch phát triển mỏ, trong đó bổ sung phần thuyết minh, tính toán hiệu quả kinh tế và đề xuất chính sách ưu đãi phù hợp. Hồ sơ cũng phải đánh giá, đề xuất các nội dung nhằm bảo đảm lợi ích của nước chủ nhà đối với phần giá trị kinh tế tăng thêm phát sinh sau khi sản lượng khai thác lũy kế của mỏ đạt trữ lượng dầu khí được phê duyệt.

Điểm đáng chú ý là nhà thầu không mặc nhiên được hưởng ưu đãi. Trước tiên, hiệu quả kinh tế của phương án phát triển mỏ phải được tính toán theo các điều kiện kinh tế, kỹ thuật của hợp đồng dầu khí hiện hữu.

Nếu dự án vẫn không đạt mức hiệu quả kinh tế tối thiểu, nhà thầu sẽ lần lượt tính toán theo các chính sách ưu đãi được quy định tại Điều 43 Luật Dầu khí để xác định và đề xuất cơ chế phù hợp.

Trong trường hợp thuộc khoản 4 Điều 43 Luật Dầu khí, nhà thầu được đề xuất lựa chọn một trong hai chính sách ưu đãi theo quy định. Việc tính toán phải được thực hiện riêng cho mỏ cận biên, đồng thời nêu rõ các giả định và nguyên tắc phân bổ chi phí, sản lượng nếu trong cùng một lô còn có những mỏ khác đang khai thác.

Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam có thời hạn 30 ngày để hoàn thành việc thẩm định hồ sơ hợp lệ. Nội dung thẩm định không chỉ xem xét cơ sở pháp lý mà còn đánh giá tính đầy đủ, hợp lý, điều kiện áp dụng và chính sách ưu đãi do nhà thầu đề xuất.

Sau khi hoàn thành thẩm định, nhà thầu có thể đề xuất điều chỉnh nội dung hợp đồng dầu khí. Nếu các bên hoàn tất đàm phán thỏa thuận sửa đổi, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam sẽ trình Bộ Công Thương thẩm định, phê duyệt thỏa thuận sửa đổi hợp đồng và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh theo quy định.

Sau khi nhận được giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam có 5 ngày làm việc để phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ cận biên để nhà thầu triển khai.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là nhà thầu phải hạch toán riêng các chi phí liên quan đến hoạt động của mỏ cận biên, bao gồm phần chi phí được phép thu hồi tăng thêm nếu áp dụng chính sách ưu đãi. Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam có trách nhiệm kiểm tra, giám sát định kỳ việc thực hiện của nhà thầu.